cis_banner_final_en.png
Modi 2.0, Đa liên kết và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

17/06/2019


Modi 2.0, Đa liên kết và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương


Monish Tourangbam*

Khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi bước vào nhiệm kỳ thủ tướng thứ hai, một lần nữa gánh trọng trách vĩ đại mà lịch sử giao phó, ông bắt buộc phải xem xét thấu đáo khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và ý nghĩa của nó trong trọng tâm chính sách đối ngoại nổi bật nhất của Ấn Độ. Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là một khu vực mà Ấn Độ dành mối quan tâm nhiều nhất trong phát triển vật chất, cũng như xây dựng mối quan hệ với các đối tác cùng chí hướng trong khu vực. Không giống như lần trước, Đối thoại Shangri La (SLD) 2019 không chứng kiến sự hiện diện của lãnh đạo cao cấp Ấn Độ vì Thủ tướng Narendra Modi vừa trúng cử và nội các mới của ông vừa mới đảm nhiệm chức vụ tại thời điểm diễn ra SLD 2019. Đối thoại Shangri La là diễn đàn hàng đầu để các bên liên quan lên tiếng về lập trường của họ về những vấn đề trong khu vựa châu Á Thái Bình Dương, một khu vực nay đã được định vị thành trung tâm của khái niệm mới là Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Năm nay, căng thẳng thương mại gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc làm lu mờ tất cả các vấn đề khác trong chương trình nghị sự. Phải chăng chúng ta đang chứng kiến ​​sự trỗi dậy của những mối bất hòa trong quan hệ Mỹ - Trung, điều này buộc các nước khác phải lựa chọn đứng về phe nào? Điều đó có ý nghĩa như thế nào đối với Ấn Độ trong việc cân bằng các hành động và chính sách đối ngoại theo phương thức tiếp cận đa liên kết?

Bất chấp việc các trung tâm quyền lực mới đang nổi lên rõ ràng, kéo theo các cuộc tranh luận về trật tự thế giới đa cực mới nổi, những lo ngại về xác suất của động lực lưỡng cực Mỹ - Trung đã diễn ra đồng thời. Các cường quốc đang trỗi dậy như Ấn Độ từ lâu đã lo ngại về những tác động đối với chính sách đối ngoại của họ khi Mỹ - Trung hợp tác hoặc đối đầu. Đây chính là bài toán hóc búa. Mặc dù New Delhi cảnh giác với bất kỳ sự nồng ấm nào trong mối quan hệ giữa Washington và Bắc Kinh, nhưng họ cũng không muốn bị cuốn vào một cuộc đấu súng giữa Washington và Bắc Kinh. Bên cạnh cuộc đối đầu lạnh lùng về các vấn đề tự do hàng hải ở Tây Thái Bình Dương, không khí căng thẳng trong quan hệ Mỹ - Trung, được phản ánh cụ thể trong cuộc chiến thương mại, đang gây ra nhiều mối lo cho các bên liên quan trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long, trong bài phát biểu quan trọng tại SLD 2019, cho rằng: “căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc đang gia tăng, và cũng như mọi người khác, người Singapore rất lo lắng. Tăng trưởng của Trung Quốc đã làm thay đổi cán cân chiến lược và trọng lực kinh tế của thế giới - và sự thay đổi vẫn đang tiếp diễn. Cả Trung Quốc và phần còn lại của thế giới đều phải thích nghi với thực tế mới này.”

Báo cáo chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương mới nhất, có tiêu đề: Sự chuẩn bị, quan hệ đối tác và thúc đẩy kết nối khu vực do Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ công bố, gọi Trung Quốc là “một cường quốc xét lại”. Báo cáo này lập luận rằng: “Đảng Cộng sản Trung Quốc, tìm cách sắp xếp lại trật tự khu vực theo lợi thế vốn có của mình bằng cách nâng cấp hiện đại hóa quân sự, gia tăng ảnh hướng, và phá giá nền kinh tế để ép buộc các quốc gia khác”. Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Patrick M Shanahan lặp lại quan điểm tương tự khi phát biểu tại SLD 2019 như sau: “Có lẽ mối đe dọa lâu dài, nguy hiểm nhất đối với lợi ích sống còn của các quốc gia trong khu vực này xuất phát từ các nhân tố phá hoại, thay vì bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên cơ sở pháp lý”. Phát biểu này không nhắc tới tên quốc gia cụ thể nào. Tướng Ngụy Phượng Hòa, Ủy viên Hội đồng Nhà nước kiêm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Trung Quốc, cho biết: “Đối với những xích mích thương mại gần đây do Mỹ khởi sự, nếu Mỹ muốn nói chuyện, chúng tôi sẽ mở cửa đối thoại. Nếu họ muốn chiến đấu, chúng tôi sẽ chiến đấu đến cùng. Người Trung Quốc thường nói ‘Muốn nói chuyện? Hoan nghênh. Muốn đánh nhau? Chúng tôi đã sẵn sàng. Bắt nạt chúng tôi? Không đời nào’”.

New Delhi đã thể hiện rõ ý định trong chính sách đối ngoại của mình, bằng cách thiết lập Ban Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương mới trong Bộ Ngoại giao, và duy trì mối quan hệ đối tác với Hoa Kỳ như động lực quan trọng nhất của Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Tuy nhiên, sự phức tạp của địa chính trị mới nổi ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đã rõ ràng trong ý định của Ấn Độ về việc thực hành tự chủ chiến lược thông qua đa liên kết. Để tạo ra một môi trường hợp tác quốc tế thuận lợi cho tăng trưởng nội bộ bền vững, Ấn Độ được yêu cầu duy trì mối quan hệ với nhiều quốc gia trong tất cả các lĩnh vực. Phương thức tiếp cận này định hình khá rõ trong bài diễn văn quan trọng của Thủ tướng Modi tại diễn đàn SLD năm 2018: “Tính toàn diện, cởi mở và coi khối ASEAN thống nhất là trung tâm, là cốt lõi của khái niệm mới Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ấn Độ không xem khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là một chiến lược hay là một câu lạc bộ hạn chế lượng thành viên, cũng không phải là một nhóm tìm cách thống trị, và không khi nào chúng tôi coi khu vực mới là đối trọng để chống lại bất kỳ quốc gia nào.”

Ấn Độ và Mỹ chắc chắn đã tìm thấy sự hội tụ chiến lược ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và các lĩnh vực hợp tác có triển vọng rõ rệt, từ khả năng tương tác giữa quân đội hai nước, tăng cường thương mại quốc phòng, đến chống khủng bố. Quan hệ đối tác song phương đã được củng cố với sự hiểu biết ba bên và đa phương, như trong sáng kiến ​​ba bên Ấn Độ - Hoa Kỳ - Nhật Bản và Sáng kiến ​​An ninh Tứ giác (Quad) bao gồm cả Úc. Tuy nhiên, quan hệ đối tác chiến lược Ấn Độ - Hoa Kỳ gần đây đã phát ra những dấu hiệu hạn chế, khi chính quyền Trump loại Ấn Độ ra khỏi danh sách quốc gia hưởng lợi theo Hệ thống ưu tiên tổng quát (GSP). Có phải chăng đây là dấu hiệu của sự suy yếu trong thương số chiến lược trong mối quan hệ đối tác Ấn Độ - Hoa Kỳ trước lời kêu gọi của Trump về sự đối đẳng trong lĩnh vực kinh tế? Hơn nữa, chính sách trừng phạt của Mỹ thường khiến Ấn Độ gặp khó khăn trong việc thắt chặt các mối quan hệ với nhà cung cấp quốc phòng là Nga, và nhà cung cấp năng lượng là Iran, cả hai quốc gia này đều là đối tượng chịu ảnh hưởng của lệnh trừng phạt của Mỹ. Bên cạnh đó, tính chất phức tạp của mối quan hệ Ấn Độ - Trung Quốc có nghĩa là New Delhi sẽ muốn kiểm soát phương hướng của mối quan hệ với Bắc Kinh, và không chịu ảnh hưởng của Washington. Hơn nữa, mức độ sâu rộng của mối quan hệ Mỹ - Trung, cũng như mối quan hệ của các quốc gia khác trong Quad với Trung Quốc là đáng kể, nằm ngoài sự kiểm soát của Ấn Độ. Mới đây, cách người Pháp nhận thức về khu vực địa chính trị mới nổi Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, và vai trò của Pháp trong khu vực, đã mang đến những đánh giá mới về quan hệ đối tác của Pháp với các bên liên quan, trong đó có Ấn Độ. Do đó, cách Ấn Độ lựa chọn đối tác trong khu vực sẽ mang lại cả cơ hội và thách thức, và cách Ấn Độ theo đuổi chính sách đa liên kết trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Trung đang gia tăng sẽ tạo sức ép cho những ngày đầu của Modi 2.0 trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

*Tác giả là Trợ lý Giáo sư cấp cao tại Khoa Địa chính trị và Quan hệ Quốc tế, Học viện Giáo dục Đại học Manipal (MAHE), Karnataka, Ấn Độ

Biên dịch: Mạch Lê Thu – Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Nguồn: http://www.kiips.in/research/modi-2-0-multialignment-and-the-indo-pacific/

 


 

Bình luận của bạn