cis_banner_final_en.png
Sự khuấy động trong trò chơi quyền lực toàn cầu và lựa chọn chính sách của Ấn Độ

25/06/2019


Sự khuấy động trong trò chơi quyền lực toàn cầu và lựa chọn chính sách của Ấn Độ



TS Subhash Kapila*
Các diễn ngôn về chính sách đối ngoại và phân tích chiến lược của Ấn Độ có xu hướng ưu tiên các lựa chọn mềm (soft options) như “Không liên kết 2.0” hoặc “Tự chủ chiến lược” (Strategic Autonomy) trong bối cảnh trò chơi quyền lực địa chính trị trở nên đầy thách thức như năm 2019. Cả hai triết lý chiến lược này đều trở nên thừa thãi khi Ấn Độ vẫn tăng cường sức mạnh quân sự cho tham vọng quốc gia.
Bằng chứng lịch sử về việc xây dựng chính sách của Ấn Độ trong nhiều thập kỷ đã thể hiện và củng cố khẳng định ở trên của tôi. Trước thời gian Chiến tranh Lạnh vào những năm 1950, Ấn Độ không hề băn khoăn về lựa chọn ưu tiên của mình giữa các siêu cường mới nổi - Mỹ và Liên Xô. Ấn Độ đã lựa chọn phương thức dễ dàng - chủ trương Không liên kết.
Trong những năm 1990, với sự tan rã của Liên Xô và sự nổi lên của Mỹ với tư cách là siêu cường suy nhất, các lựa chọn chính sách đối ngoại của Ấn Độ trở nên tê liệt. Phải mất gần một thập kỷ để Ấn Độ kết luận rằng, chính sách “Không liên kết” không phải là một lựa chọn chính sách đối ngoại hiệu quả trong môi trường địa chính trị thay đổi. Ấn Độ đã thực hiện các bước đi dự kiến đầu tiên hướng tới việc xây dựng quan hệ đối tác chiến lược Mỹ - Ấn.
Trong hai thập kỷ đầu của thế kỷ XXI, đặc biệt là trong giai đoạn 2004-2014, dù quan hệ đối tác chiến lược Mỹ-Ấn và Thỏa thuận Hạt nhân dân sự Mỹ-Ấn Độ đã khởi động triết lý về các lựa chọn chính sách phi thực tế về chiến lược “Không liên kết”, “Tự chủ chiến lược” và “Không liên kết 2.0”, nhưng Ấn Độ vẫn cảm thấy bất mãn với chủ trương chính sách của Mỹ
Đặc điểm các cường quốc toàn cầu đang bùng nổ trong năm 2019 là cuộc cạnh tranh địa chính trị rõ rệt với Trung Quốc bất chấp sự bành trướng quân sự theo cấp số nhân của Trung Quốc, đặc biệt là về khả năng tiếp cận và răn đe hàng hải của Trung Quốc và sự hỗn loạn với Nga thì nước Mỹ vẫn chiếm vị trí chủ đạo toàn cầu.
Trong một số bài viết trước đây của tôi được đăng trên SAAG và được Eurasia Review đăng lại có chỉ ra rằng, Trung Quốc đang trong cuộc chiến với Mỹ nhằm thay thế vị trí chủ đạo của nước Mỹ.
Trong các bài viết trước đây của tôi cũng chỉ ra một thực tế rõ ràng là, cả Trung Quốc và Nga cùng nhau không thể bù đắp được sự cân bằng quyền lực toàn cầu có lợi cho Mỹ, các đồng minh quân sự và đối tác chiến lược khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Nước Mỹ đã tung ra một vũ khí kinh tế mới dưới hình thức chiến tranh thương mại, và đáng chú ý hơn là nhằm chống lại Trung Quốc. Tuy Mỹ cũng có thể cảm thấy những vết thương từ cuộc chiến tranh thương mại Mỹ-Trung đang diễn ra này, nhưng tác động kinh tế xã hội đối với Trung Quốc có thể nghiêm trọng hơn.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng chính sách của Ấn Độ phải đối mặt với thách thức giải quyết tình trạng tiến thoái lưỡng nan được kết hợp bởi ba yếu tố hoạch định chính sách phiền phức.
Nói một cách tóm tắt, ba vấn đề nan giải trong hoạch định chính sách như sau: (1) Tâm thế quay trở lại chính sách “Không liên kết” theo chủ nghĩa Nehru khi phải đối mặt với những thách thức địa chính trị buộc Ấn Độ phải đưa ra các ưu tiên chiến lược; (2) Trong thời gian gần một thập kỷ sau khi quyết định lựa chọn quan hệ đối tác chiến lược với Mỹ, mối quan hệ này trở nên không chắc chắn với những bất ổn được tạo ra bởi một số chủ trương khác biệt của Tổng thống Mỹ hiện tại, và vì thế cách nói “quyền tự chủ chiến lược” dùng để chống lại áp lực hiện tại từ phía Mỹ về các vấn đề an ninh và thương mại; (3) Việc xây dựng chính sách tạm thời cho đến thời điểm Ấn Độ có thể xây dựng một hình ảnh quân sự và kinh tế thống nhất để trở thành một “cường quốc chủ yếu độc lập” (Stand Alone Major Power) nhằm thực hiện “tự chủ chiến lược” thuần túy.
“Không liên kết 2.0” và “Tự chủ chiến lược” không phải là lựa chọn hiệu quả cho Ấn Độ cả ở cấp độ toàn cầu và khu vực. Nga đã đưa ra các ưu tiên chiến lược nghiêng về phía Trung Quốc và Pakistan – quốc gia có mối đe dọa quân sự lớn và có lịch sử xung đột vũ trang với Ấn Độ. Ấn Độ không có không gian quan hệ ba bên này và trục Trung Quốc-Pakistan.
Lựa chọn mềm (soft option) của Ấn Độ về “Không liên kết 2.0” hoặc “Tự chủ chiến lược” là không hợp lý vì sự cân bằng quyền lực nói trên có sức nặng lớn đối với Ấn Độ.
Ấn Độ không nên nghi ngờ giá trị của sự phát triển và củng cố mối quan hệ đối tác chiến lược Mỹ-Ấn Độ vì lưỡng đảng lớn ở nước Mỹ đều ủng hộ Ấn Độ. Chính quyền Mỹ trước đây đã công khai cam kết rằng, Mỹ sẽ hỗ trợ Ấn Độ trở thành một cường quốc. Bất kỳ sự kích thích hiện tại nào trong quan hệ Mỹ-Ấn đều là thoáng qua. Những khác biệt nhỏ chỉ là tạm thời nhưng không có thay đổi nào về giá trị của mối quan hệ đối tác chiến lược Mỹ Ấn trong các kế hoạch chính sách của Mỹ.
Trên thực tế, chí ít vai trò của Ấn Độ là trụ cột đối với Mỹ về phương diện an ninh ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Đối với Ấn Độ cũng vậy, Mỹ nên được coi là trụ cột cho an ninh Ấn Độ chống lại trục Trung Quốc-Pakistan và với Nga đi cùng với Trung Quốc.
Ngoài lựa chọn thứ ba về “Xây dựng chính sách tạm thời” cho đến khi Ấn Độ phát triển các thế mạnh để có thể “đứng độc lập” thì thật khó có thể hình dung bất kỳ chiến lược khả thi nào khác trong bối cảnh ứng phó với trò chơi quyền lực toàn cầu đang diễn ra.
Trong giai đoạn quá độ, các thách thức quân sự bên ngoài đối với Ấn Độ đến từ Trung Quốc và Pakistan trong các cuộc xung đột vũ trang, các mối đe dọa an ninh nội bộ đến từ khủng bố xuyên biên giới, cũng như các cuộc nổi dậy được tài trợ từ bên ngoài. Sự chuẩn bị cho chiến tranh của Ấn Độ đã chịu tổn hại nặng nề trong giai đoạn 2004-2014. Nó sẽ khiến Ấn Độ mất hai thập kỷ để có được hình tượng quân sự “độc lập”.
Trong khoảng thời gian 20 năm hoặc hơn như đã nêu ở trên, Ấn Độ không có lựa chọn nào khác ngoài việc lựa chọn xây dựng chính sách để bổ sung cho nền móng chiến lược cho Ấn Độ thông qua hình thức bổ sung quyền lực/quyền lực đối kháng nhằm xóa bỏ mối đe dọa đối với an ninh Ấn Độ. Trong bối cảnh đó, Ấn Độ không có lựa chọn nào khác ngoài việc lựa chọn một quan hệ đối tác chiến lược thực chất với Mỹ, đồng thời áp dụng các biện pháp mang tính định kỳ. Điều cần phải nói rõ là, sau khi thiết lập mối quan hệ đối tác chiến lược với Mỹ, Ấn Độ thậm chí có vị trí cao hơn cả Nhật Bản và Israel và thậm chí cả Tây Âu.
Tóm lại, cần phải khẳng định rằng, trong thế kỷ XXI, trong “trò chơi quyền lực toàn cầu” đang diễn ra, Trung Quốc và Nga không thể làm suy giảm ưu thế toàn cầu của Mỹ trong ít nhất hai thập kỷ nữa. Trong bối cảnh đó, Ấn Độ tốt nhất nên lựa chọn liên minh các cường quốc do Mỹ lãnh đạo nhằm hạn chế chính sách bên miệng hố chiến tranh (brinkmanship) cũng như sự trỗi dậy không ôn hòa và thiếu kiềm chế của Trung Quốc. Chiến lược cân bằng sức mạnh không phải là xấu vì những nước ủng hộ “Không liên kết” đã thực hiện nó trong nhiều thập kỷ qua.
Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ
Nguồn: https://www.eurasiareview.com/23062019-global-power-play-churn-and-indias-policy-options-analysis/
* TS Subhash Kapila tốt nghiệp Đại học Quân đội Hoàng gia Anh, Thạc sĩ Khoa học Quốc phòng (Đại học Madras) và Tiến sĩ Nghiên cứu chiến lược (Đại học Allahabad), từng giữ chức Chuẩn tướng Quân đội Ấn Độ. Ông là tác giả nhiều bài viết về các vấn đề chính sách đối ngoại và các vấn đề chiến lược. Ông cũng là tác giả của cuốn sách "Chính sách quốc phòng và tư tưởng chiến lược của Ấn Độ: Phân tích so sánh" (India's Defence Policies and Strategic Thought: A Comparative Analysis).

Bình luận của bạn