cis_banner_final_en.png
Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Vùng biển cổ xưa và vùng địa lý mới hình thành

17/09/2019


Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Vùng biển cổ xưa và vùng địa lý mới hình thành

Qua việc Bắc Kinh đẩy mạnh đóng tàu hải quân trong những năm gần đây, bao gồm cả tàu sân bay, có vẻ như Hải quân Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) đang có ý định mở rộng quy mô chiến lược ở vùng viễn dương.


Tại Đối thoại Raisina 2019, cuộc thảo luận về “Vùng địa lý trên biển mới” đã dành nhiều thời gian để bàn về những hoạt động tăng cường của Hải quân Trung Quốc tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Các thành viên tham gia phiên thảo luận gồm có năm lãnh đạo quốc phòng của các nước Ấn Độ, Úc, Pháp, Nhật Bản và Hoa Kỳ. Họ nhận nhiều câu hỏi thăm dò từ phía người điều hành thảo luận và những nhóm khán giả ham hiểu biết. Các câu hỏi đều xoay quanh vấn đề: Làm thế nào để Hải quân Ấn Độ Dương -Thái Bình Dương lên kế hoạch đối phó với việc mở rộng sự hiện diện của Hải quân Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) ở Châu Á?
 
Vì các diễn giả đều là tướng lĩnh cấp cao, bị ràng buộc bởi nhiều quy tắc quân đội, nên họ không tiết lộ nhiều thông tin bất ngờ đáp ứng sự kỳ vọng của người nghe. Mặc dù vậy, các nhà lãnh đạo quân sự đều nêu rõ những lo lắng về sức mạnh ngày càng tăng của Trung Quốc ở châu Á. Đô đốc Sunil Lanba, Tư lệnh Hải quân Ấn Độ, đã thẳng thắn cho rằng, PLAN đã là một lực lượng hải quân mạnh nhất ở Ấn Độ Dương. Bắc Kinh không chỉ vung ra những khoản tiền khổng lồ chi cho việc phát triển năng lực quân sự, mà còn hiện đại hóa bộ máy chỉ huy của PLAN. Ông lưu ý rằng tốc độ hiện đại hóa hải quân (với hơn 80 tàu được đưa vào hoạt động mới trong 5 năm qua) và mô hình hoạt động gần đây của nó, cho thấy rằng, “PLAN là một lực lượng hiện diện thường trực ở khu vực này”.
 
Việc Trung Quốc xây dựng một căn cứ quân sự ở Djibouti (quốc gia Đông Phi, giáp với khu vực Vịnh Aden và Biển Đỏ-ND) có vai trò là sự khởi đầu của quá trình tăng cường phô trương sức mạnh của PLAN ở phía Tây Ấn Độ Dương. Đô đốc Christophe Prazuck, Tư lệnh Hải quân Pháp, cho rằng, việc Trung Quốc hoạt động tại Ấn Độ Dương phải được xem xét trong bối cảnh khu vực địa lý mới hình thành, gồm có “các chấm” (vị trí địa lý trên đất miền), đường SLOCs (đường biển) và “kho tài nguyên thiên nhiên” (cá, khí hydrocarbon và khoáng chất). Ông cũng cho biết Hải quân Pháp đang theo dõi chặt chẽ các hoạt động mới này, và đã lên kế hoạch cho tình hình này. Kế hoạch này bao gồm chương chương trình hợp tác chặt chẽ với Hải quân Ấn Độ, bước đầu tiên là hoạt động chung liên quan đến tàu sân bay Pháp Charles De Gaulle và các tàu hải quân Ấn Độ ở Ấn Độ Dương vào cuối năm nay.
 
Đô đốc Tư lệnh Hải quân Kutsutoshi Kavano, Tham mưu trưởng, Bộ tham mưu, Lực lượng phòng vệ Nhật Bản (SDF), đã chia sẻ mối quan tâm của Ấn Độ và Pháp về các chiến lược xâm lược của Trung Quốc ở vùng biển châu Á. Ông nói rằng, tuy xung đột thực sự giữa Nhật Bản và Trung Quốc diễn ra ở Biển Hoa Đông, Tokyo vẫn có nghĩa vụ đóng góp cho an ninh trên  Biển Hoa Nam (Biển Đông Việt Nam). Ông Kawana nói, bất chấp những hạn chế do hiến định đối với SDF, luật pháp đã được sửa đổi một số điều khoản quan trọng, cho phép hải quân Nhật Bản hành động tự vệ tập thể. Sau sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, Tokyo thậm chí sẵn sàng chia sẻ gánh nặng an ninh tại Đông Á với Washington.
 
Đối với Tướng Anjus Campbell, Chỉ huy trưởng Lực lượng Quốc phòng Úc, ưu tiên hàng đầu của Canberra là xây dựng một cộng đồng các bên liên quan ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Không nhằm phục vụ bất kỳ tham vọng quốc gia nào về sự ưu việt chiến lược, các mối quan hệ đối tác của Úc tại Tây và Nam Thái Bình Dương cũng như Ấn Độ Dương là nhằm phục vụ lợi ích của tất cả các quốc gia trong khu vực. Đô đốc Philip Davidson, Tư lệnh Hải quân Hoa Kỳ phụ trách khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhấn mạnh, Mỹ coi trọng an ninh và thịnh vượng chung trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, ở đó Hải quân Mỹ sẵn sàng hợp tác với tất cả các đối tác trong khu vực để đảm bảo một “trật tự dựa trên các nguyên tắc” tự do, cởi mở và áp dụng cho tất cả các bên.
 
Ban tổ chức cuộc đối thoại dự kiến khán giả sẽ hỏi nhiều câu liên quan đến việc Trung Quốc đang diễu võ giương oai ở Ấn Độ Dương. Đối với nhiều nhà quan sát Ấn Độ, chủ nghĩa bành trướng hải quân của Trung Quốc là một phương châm chính của “chủ nghĩa đơn phương” Trung Quốc tại Nam Á. Các dự án Vành đai và Con đường của Trung Quốc dường như là đồn tiền trạm chiến lược cho các căn cứ quân sự của PLAN ở Ấn Độ Dương. Với việc Bắc Kinh đẩy mạnh việc đóng tàu hải quân trong những năm gần đây, bao gồm cả tàu sân bay, có vẻ như PLAN đang có ý định mở rộng tầm chiến lược ở vùng viễn dương. Các báo cáo gần đây cho thấy trong số sáu tàu sân bay mà Bắc Kinh dự định hoạt động trong tương lai, hai chiếc sẽ được triển khai ở khu vực Ấn Độ Dương. Tàu sân bay thứ hai của Trung Quốc, ký hiệu Type 001A, sẽ được đưa vào hoạt động vào năm 2020 và một hàng không mẫu hạm thứ ba, ký hiệu Type 002, đang được đóng tại Thượng Hải.
 
Không có gì ngạc nhiên khi Nhật Bản và Mỹ đã triển khai các hàng không mẫu hạm của riêng họ vào Khu vực Ấn Độ Dương. Tàu sân bay trực thăng Nhật Bản J.S. Kaga đã đến thăm Colombo (Sri Lanka) năm 2018 và tàu USS John C. Stennis đã thành lập một trung tâm hậu cần hàng không tạm thời ở Sri Lanka để nhận hỗ trợ, vật tư và dịch vụ.
 
Điều đáng lo ngại là Ấn Độ, người đảm bảo chính cho an ninh của khu vực, vẫn đang chơi trò đuổi bắt. Tàu sân bay bản địa của Hải quân Ấn Độ (IAC-1) đã phải đối mặt với sự chậm trễ kinh niên, ngân sách cho các kế hoạch đưa IAC-2 trên máy bay phản lực bị cắt giảm dần, các rào cản công nghệ, và sự trì hoãn lâu dài của Bộ Quốc phòng. Bất chấp sự đảm bảo của Đô đốc tư lệnh Hải quân Lanba, trong những tuần gần tháng 8/2019, có nhiều lo ngại rằng, tàu sân bay thứ ba của Ấn Độ có thể bị trì hoãn vô thời hạn.

Sự hiện diện của tàu ngầm Trung Quốc ở Ấn Độ Dương là một thách thức lớn hơn đối với Ấn Độ. Các đội quân chống cướp biển của Trung Quốc tại khu vực Tây Ấn Độ Dương giờ đây luôn luôn đi kèm với một tàu ngầm PLAN. Các tàu ngầm Trung Quốc này được biết là thường xuyên thực hiện các cuộc tuần tra trên vùng biển gần với lãnh hải của Ấn Độ, và thu thập nhiều thông tin hoạt động quan trọng. Lãnh đạo Hải quân Ấn Độ đã chuyển sang tăng cường giám sát, dùng máy bay trinh sát P-8I hợp tác hiệu quả với P-8A của Mỹ ở vùng biển gần. Tuy nhiên, không rõ liệu Hải quân Ấn Độ có thành công hơn trong việc phát hiện tàu ngầm Trung Quốc hay không. Các sáng kiến ​​gần đây của Ấn Độ, chẳng hạn như triển khai đội tàu chiến sẵn sàng làm nhiệm vụ quanh năm, gần các điểm đánh dấu trên đất liền của khu IOR, một hiệp ước chia sẻ thông tin với Nhật Bản và một “trung tâm hợp nhất” mới ở Gurgaon (Ấn Độ) - đồng thời giúp tạo ra vùng nhận diện tốt hơn, đã không có khả năng đã góp phần phát hiện tàu ngầm của PLAN ở vùng biển gần. Thật không may, các kế hoạch giám sát dưới nước của Ấn Độ vẫn chưa được thực hiện. Chương trình tàu ngầm bản địa đang phải đối mặt với sự chậm trễ, và có nhiều đồn đoán rằng, dự án dựng bức tường chống thiết bị ghi âm dưới đáy biển ở phía Nam Vịnh Bengal dường như đã bị xóa bỏ.
 
New Delhi tiếp tục thúc đẩy một “Tứ giác Hàng hải” (Quad trên biển) nhưng đã không làm được gì nhiều. Mặc dù có những cải tiến gần đây trong cuộc tập trận Malabar với Mỹ và Nhật Bản, nhưng một đối tác quan trọng ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là Úc vẫn không tham gia tập trận. Tại Đối thoại Raisina, bà Bộ trưởng Ngoại giao Úc Marise Payne đã trình bày một cách thuyết phục về các ưu tiên của nước Úc trong khu vực Ấn Độ Dương. Nhưng phương pháp tiếp cận “vừa dựng hàng rào, vừa bắt tay” của Delhi đối với Trung Quốc dường như không cho phép người Úc tìm kiếm chỗ đứng ở Malabar.
Không có gì đáng ngạc nhiên khi không ai tại hội thảo có câu trả lời đầy đủ cho câu hỏi: “Tại sao Quad không có một hợp phần quân sự chung ngay cả khi PLAN đang tự do ra vào vùng Ấn Độ Dương để lập căn cứ địa?”
 
Chú thích ảnh: Các diễn giả (Từ trái sang phải): Tướng Angus J. Campbell, Tư lệnh Hải quân Christophe Prazuck, Tư lệnh Hải quân Katsutoshi Kawano, Tư lệnh Hải quân Philip S. Davidson, Tư lệnh Hải quân Sunil Lanba, Người dẫn chương trình Yalda Hakim. Nguồn ảnh: Photolabs@ORF
 
Tác giả: Abhijit Singh là cựu sĩ quan hải quân, một nhà nghiên cứu cao cấp, phụ trách nghiên cứu các Sáng kiến Chính sách Hàng hải tại ORF. Là một chuyên gia hàng hải có kinh nghiệm chỉ huy tàu hải quân Ấn Độ ở tiền tuyến, ông đã tham gia soạn thảo chiến lược hàng hải của Ấn Độ (2007). Ông là một nhà bình luận sắc sảo về các vấn đề hàng hải và đã công bố nhiều bài viết về các vấn đề an ninh và quản trị ở Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Các bài báo và bình luận của ông đã được xuất bản bởi Cục nghiên cứu châu Á (NBR) Lowy Interpreter, Tạp chí Chính trị thế giới, Tạp chí Nhà ngoại giao và Diễn đàn CSIS Thái Bình Dương.

 
Nguồn: https://www.orfonline.org/expert-speak/indo-pacific-ancient-waters-emerging-geometries-53337/

Bình luận của bạn