cis_banner_final_en.png
Mỹ - Ấn Độ - Nga: Tam giác năng động trong thập niên 2020

27/09/2019


Mỹ - Ấn Độ - Nga: Tam giác năng động trong thập niên 2020

Thực tế địa chính trị trong thập niên đầu tiên của thế kỷ XXI đã thúc đẩy mối quan hệ Đối tác chiến lược lâu dài Ấn Độ - Nga tiến gần hơn đến Mỹ, trong khi Nga dấn sâu vào mối quan hệ chiến lược với Trung Quốc. Thập niên thứ hai của thế kỷ XXI tiếp tục chứng kiến Mỹ đẩy Ấn Độ về gần phía Nga hơn thông qua những hành động xoay trục chính trị trong chính sách của Mỹ ở Nam Á.


Về mặt địa chính trị, không giống như Ấn Độ thời thế kỷ 20 hay như giai đoạn chính trị bất quy tắc ở New Delhi từ 2004 đến 2014, Ấn Độ vào năm 2019 không còn là “siêu cường do dự” bị chi phối bởi hội chứng “Sợ hãi rủi ro”. Trong năm năm qua, Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Modi đã phát triển về tầm vóc địa chính trị và với nhiều thành tựu, thể hiện ý chí chính trị sử dụng quyền lực để bảo vệ chủ quyền của Ấn Độ và “Danh dự quốc gia”.

Nga và Mỹ cần lưu ý rằng, khi họ hoạch định và công bố các chính sách đối với Ấn Độ, cả hai siêu cường này không nên đưa ra những tuyên bố có tính phỉ báng chính trị đối đầu với dư luận Ấn Độ, đặc biệt trong vấn đề Kashmir. Tổng thống Mỹ Trump đã từng nhiều lần khẳng định điều này khi nói về vấn đề hòa giải ở Kashmir.

Tương tự như vậy, Nga cũng phản ứng gay gắt trước chiến lược của Ấn Độ xích lại gần hơn với Mỹ. Nga thể hiện sự bất mãn của họ bằng cách hợp tác nhiều hơn với Pakistan, bao gồm bán vũ khí và gia nhập ý tưởng hợp tác ba bên Trung Quốc – Pakistan - Nga. Về vấn đề này trước đây tôi đã viết một số bài. Việc Nga quay trở lại Ấn Độ là một dấu hiệu chắc chắn rằng guồng máy của Nga ở Nam Á đã không hoạt động hiệu quả với Ấn Độ.
 
Mối quan hệ của Ấn Độ với Mỹ và với Nga phụ thuộc hoàn toàn vào tình trạng của mối quan hệ của những nước này với Trung Quốc. Động lực chính sách đối ngoại của Ấn Độ được xác định bởi “yếu tố Trung Quốc” và mức độ Mỹ và Nga quan tâm tới Trung Quốc.

Theo đánh giá thận trọng của tôi, vì những lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ và Nga trong một môi trường địa chính trị đang có nhiều xáo trộn mạnh mẽ, hai nước này đều cần Ấn Độ sát cánh cùng họ khi cộng đồng toàn cầu bước vào thập kỷ thứ ba của thế kỷ này.

Những điều trên xuất phát từ một thực tế địa chính trị đơn giản là, thế kỷ XXI mở ra khi cán cân quyền lực toàn cầu bị mất cân bằng nghiêm trọng, và bị đe dọa bởi sự trỗi dậy quân sự không chính đáng của Trung Quốc.

Việc quân đội Trung Quốc gia tăng hoạt động tác động đến cả Mỹ và Nga. Sự đa cực leo thang do Trung Quốc khuếch tán sức mạnh quân sự của họ trên phạm vi toàn cầu. Ở châu Á, trọng tâm của sức mạnh toàn cầu đã thay đổi. Ấn Độ, với quy mô của một tiểu lục địa và có nhiều đặc tính của một siêu cường, đang nổi lên như một đối trọng duy nhất gần với Trung Quốc, có tiếp giáp địa lý gần 4000km với Trung Quốc.

Vào thời điểm đầu thiên niên kỷ, Ấn Độ đang trong quá trình thực hiện những bước đi ít ỏi đầu tiên để vươn lên nấc thang địa chính trị toàn cầu. Đó có thể là lý do tại sao cho đến giữa thập kỷ này, cả Mỹ và Nga trong các công thức chính sách của họ đã không mấy quan tâm đến Ấn Độ, cũng như chưa hoàn toàn nhận ra Ấn Độ có đầy đủ các đặc điểm để có thể trở thành một siêu cường.

Bức tranh tổng thể năm 2020 có sự khác biệt đáng kể ở chỗ Ấn Độ hiện được coi là một “Siêu cường mới nổi”, có sức mạnh kinh tế và quân sự dồi dào, có được sự tôn trọng của cộng đồng quốc tế, nhờ những phẩm chất và sức mạnh cốt lõi, cũng như sự thận trọng trong các vấn đề an ninh quốc gia, và sự nhạy cảm chiến lược của Ấn Độ.

Một thước đo của sự công nhận nêu trên là, trong các tính toán chiến lược, Mỹ đã dành mối quan tâm nổi trội cho Ấn Độ, coi Ấn Độ là một “Sức mạnh xoay trục” trong khái niệm và khuôn mẫu mới mà Mỹ đưa ra: “Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”. Tương tự, Nga đã dành sự trân trọng đối với Ấn Độ, đặc biệt khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tới Hội nghị thượng đỉnh Viễn Đông gần đây tại Vladivostok của Nga.


Chú thích ảnh: Lễ đón Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đến thành phố Vladivostok của Nga, tháng 9/2019 (Nguồn ảnh: ZeeNews)

Không còn nghi ngờ gì nữa, Mỹ sẽ tiếp tục là siêu cường duy nhất của thế kỷ XXI, ngay cả khi Nga là một cựu siêu cường đang cố gắng hết sức để giữ thăng bằng cán cân quyền lực với Mỹ trong các vấn đề toàn cầu, và các vấn đề trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Không giống như nhiều chuyên gia khác trong cộng đồng chiến lược gia toàn cầu, tôi chưa thấy có đủ dấu hiệu để kết luận rằng, Trung Quốc, chứ không phải Nga, sẽ nổi lên như một siêu cường đối đầu với Mỹ.

Trung Quốc có một số đặc tính dễ bị tổn thương cả trong ngoại vụ và nội vụ về kinh tế và chính trị. Những đặc tính này ngày càng dễ nhận thấy, và sẽ làm suy giảm sức mạnh của Trung Quốc nếu nước này thách thức vị thế siêu cường của Mỹ. Và, tất nhiên, ngoài những đặc tính dễ bị tổn thương, thì còn cần kể tới yếu tố Trung Quốc có được “sự thừa nhận trên toàn cầu” trong vai trò là một bên có đóng góp chính trong sự ổn định toàn cầu hay không.

Đặt ra bối cảnh chi tiết, câu hỏi tiếp theo đang đặt ra là: Ấn Độ sẽ đóng vai trò gì trong tam giác năng động với Mỹ và Nga, trong khi hai nước này vẫn đang thay đổi dần nhận thức của họ về Ấn Độ, và vị trí của Ấn Độ trong những phép tính quyền lực, và bao trùm lên trên tất cả những điều đã nói ở trên là Mỹ và Nga sẵn sàng nhường cho Ấn Độ bao nhiêu trong các tính toán của họ liên quan đến Trung Quốc?

Tôi cho rằng, xem xét các yếu tố địa chính trị trong ngưỡng cửa bước sang năm 2020, Ấn Độ không cần phải sử dụng quá nhiều vốn liếng chính trị của mình vào tam giác năng động Mỹ - Ấn Độ - Nga để dành sự ưu ái cho Ấn Độ. Các lực lượng địa chính trị đã đạt được những động lực phát triển to lớn nhờ Ấn Độ điều chỉnh chính sách đến gần hơn với Mỹ và Nga. Tất cả những gì Ấn Độ phải làm là giữ đà tăng trưởng này để Ấn Độ được hưởng lợi, giữ bằng phương pháp ngoại giao cá nhân của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, cũng như các động thái ngoại giao của Nhà nước do Bộ Ngoại giao Ấn Độ thực hiện.

Vào năm 2020, nhận thức của Mỹ và Nga về Ấn Độ có thể nói là sẽ giữ nguyên, không thay đổi trong các tính toán của cả Washington và Moscow vì lợi ích quốc gia của họ. Ấn Độ sẽ được ưu tiên hơn Trung Quốc trong các tính toán địa chính trị dài hạn.

Nhận định tôi đưa ra ở trên, về việc Mỹ và Nga sẽ ưu tiên cho Ấn Độ như thế nào trong các tính toán của hai nước này với Trung Quốc, câu trả lời vẫn còn trong những đánh giá mang tính dự đoán và còn chờ các nhà phân tích nghe ngóng và quan sát.

Xem xét những số liệu ghi nhận về Mỹ và Nga trong hai thập kỷ đầu thế kỷ XXI, rõ ràng là có nhiều bằng chứng cho thấy, cả hai quốc gia, một là siêu cường không có đối thủ, và một là cựu siêu cường, đều nghiêng về phía Trung Quốc hơn là Ấn Độ. Nhưng khi năm 2020 đang đến gần, Mỹ đã thể hiện rất rõ ràng, và Nga đã thể hiện nhưng còn do dự, có thể hiểu được sự do dự này, những dấu hiệu cho thấy sự say mê Trung Quốc của họ sẽ sớm kết thúc.

Nhưng khi hai nước không còn say mê trung Quốc nữa, thì câu hỏi tiếp theo đặt ra là, khi Washington và Moscow loại Trung Quốc ra khỏi các tính toán của họ thì Ấn Độ có thể thế chỗ Trung Quốc trong cuộc chơi hay không. Theo tôi, điều này sẽ khó xảy ra vì nó đi ngược lại bản chất của quan hệ quốc tế trong cuộc chơi này. Mỹ và Nga sẽ có câu trả lời khác nhau về vấn đề này, vì nhiều vấn đề khác nhau, trong đó có cả vấn đề về tiếp giáp địa lý (Nga có biên giới với Trung Quốc, nhưng Mỹ thì không – ND).

Mỹ không có biên giới đất liền kề với Trung Quốc, và bị ngăn cách với Trung Quốc bởi khoảng cách đại dương, cùng với ưu thế về kinh tế và quân sự, siêu cường này có nhiều không gian chiến lược hơn so với Nga trong việc dành sự quan tâm chính trị cho Ấn Độ trong những vấn đề liên quan đến Trung Quốc. Nhưng Mỹ có hành trang nặng nề là những vấn đề Pakistan còn tồn đọng, và gần đây là những việc liên quan đến Afghanistan. Điều này phần nào cản trở Mỹ giang rộng vòng tay chiến lược với Ấn Độ.

Nga cần chú ý đến biên giới tiếp giáp địa lý rất dài với Trung Quốc, và phải cân nhắc tình trạng Mỹ không đặt lại quan hệ với Nga, khi tính toán chính sách của Nga liên quan đến Trung Quốc. Nhưng Nga và Ấn Độ có một di sản hợp tác vô cùng phong phú trong nhiều thập kỷ quan hệ đối tác chiến lược sôi động, ngoại trừ thời điểm những năm 2000. Hai nước cùng phải trải qua nhiều vấn đề xung đột và căng thẳng biên giới. Nga có thể cần tính lại tất cả cái giá họ phải trả trước khi khôi phục lại Quan hệ đối tác chiến lược vốn có với Ấn Độ.

Một yếu tố quan trọng nổi lên trong những năm 2020 là, cả Mỹ và Nga đều đang theo dõi kế hoạch mua vũ khí trị giá 150 tỷ USD của Ấn Độ để trang bị cho Lực lượng Vũ trang Ấn Độ trong thập kỷ tới. Dưới sự lãnh đạo của một Thủ tướng biết tính toán thực tế như Thủ tướng Modi, Ấn Độ sẽ thúc đẩy việc mua vũ khí trị giá hàng tỷ đô la để đổi lấy những dịch vụ hỗ trợ địa chính trị đáng kể. Đây sẽ là một đấu trường thú vị của tam giác năng động Mỹ - Ấn Độ - Nga. Dù Mỹ và Nga chơi bài như thế nào, Ấn Độ cũng đang ở trong một vị trí cùng có lợi.

Kết luận, trong một tam giác năng động và cực kỳ phức tạp của mối quan hệ Mỹ -Ấn Độ - Nga, gồm có “Nhân tố Trung Quốc” không thể đoán trước, Pakistan như một gánh nặng treo trên cổ nước Mỹ, cả Trung Quốc và Pakistan đều là kẻ thù khiêu khích Ấn Độ, thì những thách thức này như lực sĩ Héc-quin thách đấu với cả Mỹ và Nga. Tuy nhiên, trong những năm 2020, cả Mỹ và Nga sẽ phải và tìm giải pháp để giữ Ấn Độ đứng về phía họ.
 
Chú thích ảnh: Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi gặp Tổng thống Donald Trump tại Hội nghị thượng đỉnh G7, tháng 8/2019, tại Pháp
 
Bài bình luận của Tiến sĩ Subhash Kapila[1]
 
Nguồn: https://www.eurasiareview.com/16092019-united-states-india-russia-triangular-dynamics-in-2020s-analysis/

[1] Bài phân tích được xuất bản bởi Nhóm phân tích Nam Á (SAAG), một tổ chức phi lợi nhuận của những chuyên gia và học giả. Nhiệm vụ của SAAG là phân tích chiến lược, và phổ biến kiến thức, thúc đẩy nâng cao nhận thức về Ấn Độ và các vấn đề an ninh quốc tế. 

Bình luận của bạn