cis_banner_final_en.png
Các ông Abe, Modi và Morrison cố gắng tăng cường quan hệ với Tổng thống Trump, nhưng kết quả thì sao?

07/10/2019


Các ông Abe, Modi và Morrison cố gắng tăng cường quan  hệ với Tổng thống Trump, nhưng kết quả thì sao?

Giáo sư Purnendra Jain làm việc tại Khoa Nghiên cứu Châu Á, Đại học Adelaide, Australia viết về lý do các nhà lãnh đạo các nước chủ chốt ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương nỗ lực tăng cường quan hệ cá nhân với Tổng thống Mỹ Donald Trump bất chấp việc nhiều chính trị gia Mỹ kêu gọi Quốc hội nước này bắt đầu quá trình luận tội ông Trump cũng như hệ quả có thể có của các mối quan hệ này. Dưới đây là nội dung bài báo.


Trong khi nhiều nhà bình luận và chính trị gia Mỹ kêu gọi Quốc hội  nước này bắt đầu quá trình luận tội Tổng thống Donald Trump, điều đó  đã không ngăn cản các nhà lãnh đạo ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương tăng cường quan hệ với Trump. Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Thủ tướng Australia Scott Morrison - ba nhà lãnh đạo chủ chốt của các quốc gia ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương cùng với Mỹ tạo thành “Bộ tứ kim cương” - tất cả đều tìm kiếm mối quan hệ “đặc biệt” với  ông Trump và thông qua nhà lãnh đạo này, với nước Mỹ.
Sự nỗ lực tranh thủ phi thường này nhằm giành được sự ủng hộ của một Tổng thống Mỹ có thể là do nhu cầu của tình hình trong nước. Ba nhà lãnh đạo này đều là những người bảo thủ và có thể họ nhìn thấy ở ông Trump một đồng minh vĩ đại và mạnh mẽ, người tán thành quan điểm của họ về các vấn đề như an ninh biên giới nghiêm ngặt, khủng bố toàn cầu, biến đổi khí hậu và “một khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương tự do và rộng mở”.
Quan trọng hơn, họ cũng tìm thấy ở Tổng thống Trump quyết tâm không khoan nhượng nhằm đối phó với một Trung Quốc cơ bắp, có sức mạnh kinh tế ngày càng tăng và hung hăng về quân sự gây rất nhiều lo ngại cho các nhà lãnh đạo này.
Mặc dù Australia có quan hệ  kinh tế chặt chẽ với Trung Quốc và từng nhiều lần tuyên bố về tầm quan trọng của Trung Quốc đối với nền kinh tế nước này, nhưng Canberra cũng đã bày tỏ mối quan ngại lớn về ảnh hưởng của Trung Quốc đối với tình hình chính nội bộ của mình và tỏ ra e ngại nghiêm trọng về vấn đề an ninh nội địa. Vì những e ngại như vậy, Australia đã cấm tập đoàn thiết bị mạng và viễn thông Huawei của Trung Quốc tham gia đấu thầu xây dựng mạng điện thoại di động 5G ở nước này.
Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Modi không bị ảnh hưởng bởi nền chính trị liên minh. Ông Modi đã nhấn mạnh “tính toàn diện và sự can dự với Trung Quốc về mặt ngoại giao. Tuy nhiên, New Delhi rất cảnh giác với các kế hoạch chiến lược của Bắc Kinh. Mối quan hệ  giữa Trung Quốc và Pakistan khiến Ấn Độ vô cùng lo ngại và New Delhi cảm thấy thất vọng trước việc Bắc Kinh phản đối sự tham gia của Ấn Độ vào Tổ chức Các nước cung cấp hạt nhân (NSG), đó là chưa kể đến tranh chấp biên giới kéo dài giữa hai nước và sự có mặt của Đức Đạt Lai Lạt Ma ở Ấn Độ. Hậu quả là khả năng gây ra tâm lý chống Trung Quốc mạnh mẽ  trong giới báo chí Ấn Độ.
Giống như Ấn Độ và Ôxtrâylia, Nhật Bản cũng can dự với Trung Quốc về mặt ngoại giao và thừa nhận tầm quan trọng của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) đối với nền kinh tế của nước này thông qua thương mại và du lịch. Tuy nhiên, mối quan hệ của Nhật Bản với Trung Quốc vẫn bị căng thẳng nghiêm trọng vì các yêu sách lãnh thổ và tranh chấp lịch sử giữa hai bên chưa được giải quyết.
Ngày nay, hoạt động ngoại giao và hợp tác của các nhà lãnh đạo này ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương này không chỉ giới hạn ở các khuôn khổ song phương và đa phương thông thường. Trong các cuộc gặp gỡ cá nhân, giờ đây họ khen ngợi nhau rất nhiều, chúc mừng nhau về những thành công bầu cử ở trong nước và phối hợp với nhau chặt chẽ trong việc nuôi dưỡng các mối quan hệ cá nhân. Họ tìm kiếm sự tán thành của Mỹ về các chính sách đối nội và đối ngoại của nước họ và cố gắng tạo ra tiếng nói chung - đôi khi vì mục đích song phương và  đôi khi vì nhu cầu dựa vào bên ‘còn lại’.
Hoạt động ngoại giao rõ ràng đã chuyển từ diễn đàn có tính tổ chức sang cấp độ cá nhân ở một cấp độ đáng kể, nơi các nhà lãnh đạo hiện đang nỗ lực tán thành lợi ích của người có quyền lực và ảnh hưởng nhất thông qua các mối quan hệ một đối một.
Abe là nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên gặp ông Trump sau cuộc bầu cử ở Mỹ và mối quan hệ cá nhân của họ kể từ đó đã nở rộ trên cơ sở quan hệ thân thiết. Tuy nhiên, bất chấp việc ông Abe đã nỗ lực tăng cường quan hệ với Tổng thống Trump hơn bất kỳ một thủ tướng nào của Nhật Bản từng thực hiện với ông chủ Nhà Trắng trong quá khứ, Nhật Bản vẫn chưa hề nhận được bất kỳ phần thưởng đáp lại nào.
Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Washington, Thủ tướng Australia Morrison đã nhắc nhở ông Trump về mối quan hệ 100 năm của Australia và tuyên bố chuyến thăm của ông là sự khởi đầu của mối quan hệ hữu nghị kéo dài sang 100 năm khác. Về phía mình, Tổng thống Trump đã gọi Thủ tướng Morrison là “Người đàn ông mạnh mẽ”. Tổng thống Trump đã mở dạ tiệc cấp nhà nước tiếp Thủ tướng Morrison và nói về những điểm tương đồng trong thắng lợi bầu cử của chính ông và của ông Morrison. Thủ tướng Morrison tán thành cách tiếp cận cứng rắn của Tổng thống Trump về các vấn đề thương mại với Trung Quốc và thậm chí còn gọi Trung Quốc là “một quốc gia đã phát triển mới”, đồng thời nhắc nhở Bắc Kinh cần đẩy mạnh ứng phó với tình trạng biến đổi khí hậu.
Trong một cơ hội hiếm có do nhà lãnh đạo nước chủ nhà dành cho, ông Morrison đã tham dự cuộc mít tinh lớn ủng hộ ông Trump ở Wapakoneta, bang Ohio nơi hai nhà lãnh đạo cùng có mặt trên khán đài và ca ngợi nhau bằng những lời có cánh. Thủ tướng Morrison đã đưa ra dẫn chứng về sự đóng góp của Ôxtrâylia vào nền kinh tế Mỹ bằng cách mời Tổng thống Trump đến một nhà máy sản xuất giấy mới xây dựng do tỷ phú người Australia Anthony Pratt làm chủ. Tổng thống Trump đã gọi Thủ tướng Morrison là “một quý ông vĩ đại” và nói rằng ông Morrison được yêu mến ở Australia và hiện giờ ông cũng được yêu mến ở nước Mỹ. Khi được hỏi liệu ông có ủng hộ ông Trump lãnh đạo nước Mỹ thêm một nhiệm kỳ nữa hay không, câu trả lời của Thủ tướng Morrison, mặc dù là gián tiếp, là “có”.
Sự ủng hộ trực tiếp Tổng thống Trump tiếp tục nhiệm kỳ thứ hai đến từ Thủ tướng Ấn Độ Modi được thể hiện tại một sự kiện ở Houston, bang Texas, mang tên “Hoan nghênh Modi!”, nơi  hơn 50.000 người Mỹ gốc Ấn tập trung để nghe ông Modi diễn thuyết. Thủ tướng Modi đến tham dự sự kiện này để trình bày nội dung chương trình nghị sự về chính trị và kinh tế trong nước cho cộng đồng người Ấn Độ ở nước ngoài, bao gồm cả quyết định gần đây của chính phủ Ấn Độ về thay đổi quy chế của bang Jammu và Kashmir. Mặc dù không nêu tên Pakistan, ông Modi đã gắn nguồn gốc của các vụ khủng bố toàn cầu từ sự kiện ngày 9/11 ở Mỹ cho tới vụ tấn công khủng bố ngày 26/11 ở Ấn Độ với quốc gia láng giềng Hồi giáo của Ấn Độ.
Tham dự  sự kiện trên có Tổng thống Trump và nhiều quan chức cấp cao của cả hai nước. Đây là một cuộc tập hợp khá bất thường cho một sự kiện được tổ chức dành cho cộng đồng Ấn kiều. Ông Modi không chỉ cố gắng thuyết phục cộng đồng Ấn kiều về các chính sách kinh tế và cách tiếp cận cứng rắn của ông đối với chủ nghĩa khủng bố toàn cầu, mà còn thuyết phục những đối tác Mỹ, đặc biệt là chính Tổng thống Trump tin vào những chính sách này của ông. Trong khi ca ngợi Trump và nói với khán giả rằng mối quan hệ của họ gần gũi đến mức nào, Thủ tướng Modi đã đưa ra một thông điệp hết sức rõ ràng bằng cách kết thúc bài phát biểu của mình bằng tiếng Hindi, “abki baar, Trump Sarkar” (Ủng hộ Trump ở lại thêm một nhiệm kỳ nữa).
Các cuộc gặp gỡ một-một giữa các ông Modi, Abe và Morrison, với Tổng thống Trump là đặc biệt, nhưng những cuộc gặp như vậy giữa các nhà lãnh đạo trên thế giới chắc chắn không phải chỉ có ở các quốc gia này. Liệu những mối quan hệ mới nổi, được cá nhân hóa cao giữa các nhà lãnh đạo trên thế giới có “ảnh hưởng” hay, thậm chí, có “sự can thiệp” vào chính trị trong nước? Những mối quan hệ này là bất thường hay bình thường mới đối với hoạt động ngoại giao?  Hoạt động ngoại giao được cá nhân hóa có thể là một trò chơi rủi ro vì nó có thể làm suy yếu các thể chế và thậm chí gây tổn hại cho lợi ích quốc gia của các nước về lâu dài. Thời gian sẽ có câu trả lời.
Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ
Nguồn: https://www.eastasiaforum.org/2019/09/28/abe-modi-and-morrison-woo-trump-but-to-what-end/

Bình luận của bạn