cis_banner_final_en.png
Du lịch tôn giáo, một nguồn sức mạnh mềm của Ấn Độ (Phần 2)

22/10/2019


Du lịch tôn giáo, một nguồn sức mạnh mềm của Ấn Độ (Phần 2)

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, trân trọng giới thiệu bản dịch nghiên cứu: “Du lịch tôn giáo, một nguồn sức mạnh mềm của Ấn Độ: Tăng cường sự tiếp cận của Ấn Độ đến Đông Nam Á”/“Religious Tourism as Soft Power: Strengthening India’s Outreach to Southeast Asia”, Báo cáo đặc biệt của ORF, Số 97, tháng 9/2019, Quỹ nghiên cứu các nhà quan sát. Tác giả: Mihir Bhonsale. Đường liên kết đến tài liệu: https://www.orfonline.org/research/religious-tourism-as-soft-power-strengthening-indias-outreach-to-southeast-asia-55674/


Các thánh địa được bảo tồn tốt (Bảng 1) là những điểm đến chính của tuyến du lịch Phật giáo xuyên quốc gia và là những điểm thu hút du khách qua những lễ hội và nghi thức tôn giáo tổ chức tại đây. Nổi bật trong số này là Lễ hội Kalachakra Puja được tổ chức vào tháng 1 hàng năm khi Đức Đạt Lai Lạt Ma tổ chức các nghi thức khởi đầu cho các tín đồ Phật giáo trên toàn thế giới.
 
Sự hiện diện của một số làng tu của các quốc gia theo Phật giáo Đại thừa và Phật giáo Nam tông dọc theo tuyến đường du lịch là một sức hút lớn đối với du khách quốc tế. Chỉ riêng ở thị trấn Bồ Đề Đạo Tràng (Bodh Gaya), có khoảng 58 làng tu đã được nhắc tên trên trang web của Ủy ban quản lý chùa Bodh Gaya.
[1] Bên cạnh việc tham quan các địa điểm liên quan đến cuộc đời Đức Phật, khách du lịch còn có thể đến thăm quan các danh lam thắng cảnh gần đó như đền Taj Mahal ở Agra, hang động Ajanta-Ellora ở Maharashtra, và Khajuraho và Sanchi ở tỉnh Madhya Pradesh.[2]
 
Có nhiều lựa chọn về địa điểm lưu trú cho khách tham gia tuyến du lịch Phật giáo. Tuy nhiên, tại các điểm đến như Rajgir, Nalanda và Shravasti có rất ít khách sạn, vì vậy du khách chỉ dừng lại ở những điểm này trong vài giờ, sau đó tiếp tục di chuyển đến các điểm khác. Ngoài ra, các điểm khác trong tuyến này, đáng chú ý là Lumbini, Bodh Gaya, Rajgir, Nalanda và Kushinagar đòi hỏi phải chú ý đến sự sạch sẽ, tiện nghi và an toàn. Vụ nổ bom ở Bodh Gaya năm 2013 và 2018 là một sai sót nghiêm trọng về an ninh, đòi hỏi phải có thêm các biện pháp đảm bảo an toàn.
[3]
 
Tuyến du lịch Phật giáo xuyên quốc gia trải khắp các đồng bằng từ Ấn Độ sang Nepal, được kết nối bằng đường bộ, đường sắt và đường hàng không đến Agra, Delhi và Varanasi. Vận tải đường bộ vẫn là phương tiện giao thông phổ biến nhất đối với du khách trong tuyến du lịch Phật giáo (xem khoảng cách giữa các địa điểm đến trong phụ lục 4).
[4] Nhiều tiện nghi còn thiếu dọc theo một số tuyến đường xuyên quốc gia, bao gồm nhà vệ sinh, trạm xăng, quán ăn, nhà trọ, cũng như các biển báo giao thông và cột mốc, gây bất tiện cho khách du lịch.
 
Gần Bodh Gaya, Patna, Sarnath và Kushinagar có các nhà ga đường sắt. Tuy nhiên, công ty đường sắt phân bổ rất ít tàu dừng đỗ các ga này, và hầu hết các chuyến tàu dừng ở các ga này vào giờ lẻ và không cố định, gây bất tiện cho du khách. Tác giả của nghiên cứu này cũng gặp khó khăn trong việc sắp xếp chuyến đi vào buổi sáng đến Bodh Gaya (cách ga tàu khoảng 16 km) trong chuyến nghiên cứu thực địa.
[5]
 
Tập đoàn dịch vụ ăn uống và du lịch đường sắt Ấn Độ (IRCTC) điều hành chuyến tàu đặc biệt của tuyến du lịch Phật giáo, mang tên hiệu tàu tốc hành Mahaparinirvan (Mahaparinirvan Express) có lộ trình dọc theo “Bước chân của Phật” với tour trọn gói 8 ngày 7 đêm xuất phát từ nhà ga ở New Delhi. Tàu chạy suốt mùa du lịch, và có lịch chạy thường xuyên từ tháng 9 đến tháng 3 năm 2019 - 2020.
[6] Các sân bay quốc tế tại Gaya và Varanasi, và sân bay nội địa tại Patna cũng đón khách du lịch. Trong mùa du lịch từ tháng 10 đến tháng 3 hằng năm, sân bay quốc tế Gaya tiếp nhận các chuyến bay từ nhiều quốc gia Đông Nam Á. Sân bay gần nhất với Lumbini là Sân bay Phật Gautam tại Bhairahawa (Nepal), với các chuyến bay đến thủ đô Kathmandu của Nepal. Hạ tầng dịch vụ bay tại Kushinagar hiện đang được nâng cấp thành sân bay chính thức.[7] Hiện nay, sân bay gần nhất với Kushinagar là Gorakhpur cách đó khoảng 52 km.

Dòng khách du lịch tham gia tuyến di lịch Phật giáo
Tuyến du lịch Phật giáo thu hút khách từ khắp nơi trên thế giới. Sarnath, nơi Đức Phật xoay bánh xe công lý, có số lượt khách nước ngoài cao nhất trong giai đoạn 2015-2018, tiếp theo là Gaya và Bodh Gaya (Bảng 2).
 
Bảng 2: Số lượng và tỷ lệ phần trăm lượt khách du lịch nước ngoài đến các điểm trong tuyến du lịch Phật giáo
Điểm đến 2015 2016 2017 2018
Gaya 238617 288914 313817 326228
Bodh Gaya 236539 241514 283116 270787
Rajgir 166610 170334 169444 159976
Nalanda 139066 145339 163390 160091
Vaishali 88871 100307 90993 94532
Sarnath 388102 409242 430682 435752
Kushinagar 68,830 73514 76221 80147
Kapilvastu (Piprahwa) 30,820 31213 32064 32791
Shravasti 100070 106013 137184 149304
Kaushambi 14229 15390 15621 15659
Sankisa  26332 27860 26901 27012
Tổng 1498086 1609640 1739433 1752279
Số lượt khách nước ngoài du lịch đến các tỉnh và vùng lãnh thổ 23,33 triệu 24,71 triệu 26,89 triệu Chưa rõ
Số phần trăm lượt khách nước ngoài du lịch theo tuyến Phật giáo so với tổng số khách nước ngoài du lịch đến các tỉnh và vùng lãnh thổ 6,42% 6,51% 6,46 % Chưa rõ
Nguồn: Tổng hợp từ các tài liệu sau:
1. “Du khách Ấn Độ và nước ngoài đến các điểm du lịch quan trọng của tỉnh Uttar Pradesh từ năm 2014 đến 2018”/“The Indian and Foreign tourist visits in important tourist places of Uttar Pradesh in year 2014 to 2018”, UP Tourism,
http://uptourism.gov.in/site/writereaddata/siteContent/201904301103477607uptourism.pdf
2. “Thống kê số liệu du lịch thường niên” 2014-2017/“Annual Tourist Visits Statistics- 2014, 2015, 2016, 2017”, UP Tourism
http://uptourism.gov.in/site/writereaddata/siteContent/Tourist%20Arrival%202013%20to%202017.pdf;
3. “Thống kê số lượt khách nước ngoài du lịch đến tỉnh Bihar năm 2015”/“Statistics of Foreign Tourist Visits to the State of Bihar (Year- 2015 January to December”, Bihar Tourism,
http://www.bihartourism.gov.in/data/Tourist_Data/Staticts2015.pdf
4. “Thống kê số lượt khách nước ngoài du lịch đến tỉnh Bihar năm 2016”/“Statistics of Foreign Tourist Visits to the State of Bihar (Year- 2016 January to December), Bihar Tourism,
http://www.bihartourism.gov.in/data/Tourist_Data/2016.pdf;
5. “Thống kê du lịch Ấn Độ 2018, Bộ du lịch Ấn Độ”/India Tourism Statistics 2018, Ministry of Tourism Government of India,
http://tourism.gov.in/sites/default/files/Other/India%20Tourism%20Statistics%202018.pdf
 
Dữ liệu cho thấy 11 thánh tích Phật giáo đóng góp thị phần đáng kể (6,46%) trong số liệu khách quốc tế đến du lịch trên toàn quốc. Dòng khách quốc tế du lịch Phật giáo (inbound) đến nhiều nhất là ở tỉnh Uttar Pradesh, trung bình 35,56 triệu và tỉnh Bihar 10,82 triệu lượt khách mỗi năm, khiến các tỉnh này xếp hạng lần lượt thứ ba và thứ chín toàn quốc về số lượt khách du lịch nước ngoài trong năm 2017.
[8] Lumbini ở Nepal là địa điểm du lịch tôn giáo được người nước ngoài tới nhiều nhất ở Nepal.[9] Trong năm 2018, trong tổng số 108 quốc gia có khách du lịch tới Lumbini, 10 quốc gia có nhiều lượt khách đến Lumbini lần lượt là: Sri Lanka (59959), Thái Lan (26677), Myanmar (25333), Trung Quốc (18460), Việt Nam (7193), Nam Triều Tiên (6493), Đức (2270), Cambodia (2072), Malaysia (1878) và Pháp (1849)[10]. Con số này cho thấy Đông Nam Á và Đông Á là những quốc gia đi du lịch nhiều nhất đến các thánh tích trong tuyến du lịch Phật giáo.

Bảng 3: Số lượt khách du lịch quốc tế đến Lumbini, Nepal (loại trừ khách du lịch quốc tịch Ấn Độ)
Năm Số khách du lịch nước ngoài
2014 100000
2015 129180
2016 136254
2017 144756
2018 169904
Nguồn: http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-01-13/lumbini-saw-more-than-155m-tourists-in-2017.html; http://tourism.gov.np/files/statistics/2.pdf
 
Cửa khẩu Bhairahawa-Nautanwa/Sunauli tại biên giới Ấn Độ - Nepal đóng vai trò là nơi trung chuyển một lượng lớn khách du lịch từ các nước khác đến tham quan Lumbini. Cửa khẩu này có tỷ lệ 84% (150841 khách) về số lượng khách du lịch đến nhập cảnh đường bộ vào Nepal vào năm 2017 (179641 khách).
[11] Con số này nhiều hơn số lượt khách du lịch nước ngoài đến Lumbini (144756 khách) trong năm 2017 và cho thấy tỷ lệ cao của số lượng khách du lịch nước ngoài đi từ Ấn Độ sang Nepal để tham quan Lumbini. Khách du lịch thích đi đường bộ vì lợi thế về chi phí so với việc bay thẳng đến Bhairahawa hoặc Kathmandu ở Nepal. Hơn nữa, ngành công nghiệp khách sạn ở vùng đồng bằng Terai của Nepal nơi có thánh tích Lumbini phụ thuộc vào nguồn cung từ Ấn Độ.

Mùa du lịch của tuyến du lịch Phật giáo kéo dài từ tháng 10 đến tháng 3 hằng năm (Xem Hình 2. Để biết số chi tiết, tham khảo Phụ lục 5).

Hình 2:  Khách quốc tế du lịch đến Bodh Gaya năm 2018 số liệu từng tháng

Nguồn: Dựa trên Số thống kê khách nội địa và quốc tế đến tỉnh Bihar 2018/ “Statistics of Domestic and Foreign Tourist Visit to the state of Bihar (Year-2018 January to December)”, Bihar Tourism,

http://www.bihartourism.gov.in/data/Tourist_Data/Monthly%20Staticts%20-2018.pdf
 
Hình 2 và phụ lục 5 chỉ ra rằng tháng 1 có nhiều khách du lịch nhất, trong khi những tháng mùa hè, từ tháng 4 đến tháng 7, có số lượng khách quốc tế thấp nhất. Tháng 1 là tháng cao điểm du lịch ở Bodh Gaya có thể là do khách nước ngoài đến tham dự nghi lễ Kalchakra Puja (Phật giáo Tây Tạng). Bodh Gaya cũng đã đón nhiều lãnh đạo cao cấp, thậm chí là các nguyên thủ quốc gia.
 
Bảng 4: Một số lãnh đạo cấp cao các quốc gia Đông Nam Á thăm Bodh Gaya từ 2014 đến 2017
Họ Tên Chức vụ Thời gian
Nguyễn Tấn Dũng Nguyên Thủ tướng, Việt Nam 10/2014
Tshering Tobgay Nguyên Thủ tướng Bhutan 1/2015
Mathripala Sirisena Tổng thống Sri Lanka 6/2015
Prayut Chan-o-cha Thủ tướng Thailand 6/2016
U Thin Kyaw Nguyên Tổng thống Myanmar 8/2016
Min Aung Hlaing Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Myanmar 7/2017
Nguồn: Tác giả tổng hợp
 
Tháng hai là thời điểm đẹp nhất để tới thăm Lumbini.
[12] Sự biến động của số lượng du khách theo từng tháng cho thấy rằng, Ngày Phật Purnima (hay còn gọi là lễ Phật Đản, Vesak), kỷ niệm ba sự kiện quan trọng trong cuộc đời của Đức Phật, sinh ra, giác ngộ và qua đời, diễn ra gần thời điểm ngày rằm vào mùa hè là thời điểm không phù hợp với khách du lịch nước ngoài. Trong số các vị lãnh đạo đến thăm Lumbini năm 2018 có Tổng thống Myanmar, U Win Myint (tháng 8), Tổng thống Sri Lanka Mathripala Sirisena (tháng 9) và Nữ Thượng hoàng Bhutan Ashi Dorji Wangmo Wangchuck.[13]
 
Lập kế hoạch cho tuyến du lịch Phật giáo xuyên quốc gia
Liên Bộ, gồm Bộ Du lịch và Bộ Ngoại giao, đã xác định năm tuyến du lịch lớn PAN - Ấn Độ
[14] để giới thiệu Ấn Độ là vùng đất của Phật giáo và là điểm đến cho du lịch tâm linh và tôn giáo.[15] Bộ Du lịch và Bộ Ngoại giao đã hợp tác để quảng bá các tuyến du lịch theo chủ đề trên toàn thế giới, thay thế cho các dự án trước đây do các phái đoàn ngoại giao Ấn Độ thực hiện để quảng bá các tuyến du lịch theo từng tỉnh.[16]
 
Vào tháng 7/2014, Chính quyền Trung ương đã đưa ra một chiến lược phát triển du lịch tổng hợp có tiêu đề, “Đầu tư vào tuyến du lịch Phật giáo - Nâng cao giá trị tinh thần, môi trường, xã hội và kinh tế của những thánh tích mà Đức Phật viếng thăm ở tỉnh Bihar và Uttar Pradesh, Ấn Độ (2014- 2018)”.
[17]  Tài liệu chiến lược này là kết quả của sự hợp tác giữa Bộ, Chính quyền tỉnh Bihar và Uttar Pradesh, khối doanh nghiệp khu vực tư nhân, các tu viện và giáo phái Phật giáo và Ngân hàng Thế giới.[18] Chiến lược này đã khuyến nghị đầu tư công trị giá 5 tỷ INR (khoảng 70 triệu USD, tỷ giá tháng 10/2019) vào cải thiện cơ sở hạ tầng và đầu tư vào khu vực tư nhân trong khoảng thời gian 2014 - 2018.[19] Tài liệu chiến lược này phân loại thị trường mục tiêu thành bốn nhóm, bao gồm khách du lịch hành hương ngân sách thấp, khách du lịch hành hương yêu cầu tiện nghi cao, khách du lịch khám phá ngân sách thấp và khách du lịch khám phá yêu cầu tiện nghi cao

[1]Bodhgaya Monastries Detail”, Mahabodhi Temple Bodh Gaya.
[2] Tác giả phỏng vấn những người điều hành tour ở Patna, Bodh Gaya, Rajgir và Lumbini
 
trong thời gian 20-28/3/2017.
[3] 13 bombs were planted in Mahabodhi Temple Complex: Shinde”, The Times of India, July 8,  2013.
[4] Tác giả phỏng vấn một số người điều hành tour du lịch
 
trong tuyến du lịch Phật giáo, từ 20-28/3/2017.
[5] Tác giả đi tàu từ Kolkata chuyến tốc hành 12987 Sealdah-Ajmer xuất phát vào 23h 05 phút và đến ga Gaya lúc 6h 05 phút.
[8] Ministry of Tourism, “Statistics- 2018”
[9]Nepal Tourism Statistics 2017", Ministry of Culture, Tourism & Civil Aviation- Government of Nepal.
[10] https://lumbinidevtrust.gov.np/en/home/news/details/89
[11] Ministry of Culture, Tourism & Civil AviationNepal, “Nepal Tourism Statistics 2017”
[12] Ministry of Culture, Tourism & Civil AviationNepal, “Nepal Tourism Statistics 2017”
[13]SRI LANKAN PRESIDENT HIS EXCELLENCY MAITHRIPALA SIRISENA VISITED LUMBINI”, News Details, Lumbini Development Trust; “PRESIDENT OF MYANMAR HIS EXCELLENCY WIN MYINT VISITED LUMBINI”, News Details, Lumbini Development Trust; “BHUTANESE QUEEN MOTHER AND TULKU VAIROCHANA RINPOCHE IN LUMBINI”, News Details, Lumbini Development Trust.
[14] PAN  - viết tắt của Present Across Nation, chỉ những chính sách áp dụng trên toàn bộ lãnh thổ 29 tỉnh của Ấn Độ.
[15] “Rs. 2333 Crore sanctioned for projects under SwadeshDarshan and PRASAD in last 18 months”, Press Information Bureau- Government of India, http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=147816
[16] Tác giả phỏng vấn một cán bộ của Bộ Ngoại
 
giao vào ngày 4/9/2017.
[19]Investing in The Buddhist Circuit- Enhancing the spiritual, environmental, social and economic value of the places visited by the Buddha in Bihar and Uttar Pradesh, India”  


Bấm vào đây để đọc Phần 1 của nghiên cứu này

 

Bấm vào đây để đọc Phần 3 của nghiên cứu này
 

Chú thích ảnh: Đoàn công tác Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ viếng thăm và chụp ảnh lưu niệm trước tháp Đại Giác thuộc quần thể thánh tích Bồ Đề Đạo Tràng, Ấn Độ, ngày 13/8/2017.

 

 

 

 

 

 

Bình luận của bạn