cis_banner_final_en.png
Từ “lấy ASEAN làm trung tâm” đến “lấy Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương làm trung tâm”: Lộ trình chiến lược mới

10/12/2019


Từ “lấy ASEAN làm trung tâm” đến “lấy Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương làm trung tâm”: Lộ trình chiến lược mới

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trân trọng giới thiệu bài nghiên cứu Từ “lấy ASEAN làm trung tâm” đến “lấy Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương làm trung tâm”: Lộ trình chiến lược mới của tác giả Netajee Abhinandan, đăng trên tạp chí Kalinga Nghiên cứu Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Tác giả là Giám đốc của Viện nghiên cứu Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Kalinga, và hiện đang làm trợ lý giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Ravenshaw, Ấn Độ.


Mặc dù Ấn Độ đã rút lui, không tham gia Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) với mười quốc gia trong khối ASEAN và năm quốc gia đối tác, nhưng Ấn Độ vẫn đạt được những bước tiến quan trọng trong Hội nghị thượng đỉnh Ấn Độ - ASEAN lần thứ 16 vừa được tổ chức tại Bangkok, Thái Lan. Hội nghị cấp cao này không chỉ chứng kiến sự tăng cường tham gia chiến lược giữa Ấn Độ và ASEAN, mà Ấn Độ và ASEAN còn đi đến thỏa thuận chung trong một số lĩnh vực quan trọng. Trong bài phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vẫn kiên trì nhắc đến chiến lược “lấy ASEAN làm trung tâm” để minh chứng cho sự thành công của Chính sách Hành động phía Đông (AEP). Trong khi đó, khối ASEAN rất cởi mở trong việc đưa ra “Tầm nhìn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương” như một sự thúc đẩy đáng kể cho chiến lược mà Ấn Độ theo đuổi.

Tăng cường tầm nhìn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương
“Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương” là một điều bất ngờ đối với Trung Quốc, nhưng lại là chiến lược do Mỹ chuẩn bị và khởi xướng, và được Ấn Độ ủng hộ. Chiến lược này đã đạt được những thành tựu đáng kể trong thời gian gần đây. Khối ASEAN chưa đưa ra thêm những lộ trình cụ thể để hiện thực hóa tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP) được đưa ra trong Hội nghị quan chức cấp cao ASEAN được tổ chức tại Bangkok, Thái Lan, vào tháng 6/2019, sau hơn một năm thảo luận căng thẳng. Việc các quốc gia ASEAN hiện thực hóa AOIP có ý nghĩa vô cùng quan trọng, không chỉ vạch ra cách tiếp cận và tầm nhìn của ASEAN mà còn là dấu hiệu cho biết ASEAN đóng vai trò chủ động trong khu vực địa chính trị mới đang hình thành trong khu vực. AOIP khẳng định tính trung tâm của ASEAN ở Đông Nam Á và các khu vực lân cận, đồng thời, nhấn mạnh việc bắt đầu thiết lập một trật tự mở, bao trùm, minh bạch và dựa trên luật pháp ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Điều này trùng với lập trường, quan điểm của Ấn Độ. Tuy nhiên, ASEAN đã lựa chọn không nêu quan điểm về các vấn đề gây tranh cãi và xung đột chiến lược trong khu vực, đặc biệt là tranh chấp trên Biển Đông, và do đó, quan điểm của ASEAN không đối nghịch với Trung Quốc. Tuy nhiên, việc hoàn thiện tài liệu có thể được coi là một bước tiến lớn hướng tới sự liên kết chiến lược sâu rộng hơn nữa giữa Ấn Độ và các nước ASEAN. Ấn Độ hết lòng ủng hộ tầm nhìn của ASEAN khi khối này đưa ra các lĩnh vực ưu tiên trong hợp tác để gắn kết với các quốc gia thân thiện và cùng chí hướng.

Đáng chú ý nhất là tuyên bố của Thủ tướng Thái Lan Prayut Chan-o-cha, Chủ tịch Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 35, “đánh giá cao sự ủng hộ của Ấn Độ đối với AOIP và khuyến khích Ấn Độ hợp tác với ASEAN trong các lĩnh vực quan trọng được nêu trong AOIP, bao gồm hợp tác hàng hải, kết nối, phát triển bền vững và hợp tác kinh tế”. Tuyên bố này cũng nhấn mạnh việc ASEAN chung tay với Ấn Độ trong việc chống khủng bố, chống tội phạm xuyên quốc gia, và tăng cường mạng lưới an ninh mạng chung thông qua việc thực hiện Chiến lược hợp tác an ninh mạng ASEAN và Kế hoạch hoạt động của ARF về an ninh trong sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông.

Đảm bảo kết nối tốt hơn
Bên lề Hội nghị cấp cao ASEAN, Thủ tướng Ấn Độ Modi đã gặp gỡ lãnh đạo các nước Thái Lan, Indonesia, Việt Nam, Myanmar, Nhật Bản và Úc, và thảo luận về cách tăng cường quan hệ đối tác. Trọng tâm của các cuộc gặp gỡ song phương này và Hội nghị thượng đỉnh là thúc đẩy sự tham gia và hội nhập sâu rộng hơn giữa các quốc gia Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, theo hướng xây dựng cơ sở hạ tầng kết nối và thiết lập mối quan hệ ngoại giao nhân dân, cũng như kết nối thể chế. Trong bài phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Ấn Độ Modi đã nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường trao đổi kết nối con người để thực hiện những nhiệm vụ nghiên cứu, học tập, thương mại và du lịch, giúp nâng cao năng lực và phát triển kỹ năng trong các lĩnh vực như nông nghiệp, khoa học, kỹ thuật, và công nghệ thông tin và truyền thông. Đáng chú ý là, Ấn Độ đã cam kết cung cấp dòng tín dụng 1 tỷ USD để tăng cường kết nối đường bộ, đường biển và đường hàng không với các nước ASEAN.

Cả hai bên nhận ra rằng, trao đổi kinh tế đòi hỏi sự kết nối thuận tiện hơn giữa các quốc gia. Để khai thác tiềm năng của một thị trường rộng lớn cho gần hai tỷ người và hơn 5,5 nghìn tỷ USD (tương đương 7,5 nghìn tỷ SGD), hai bên đã thống nhất phải hoàn thành tốt trong thời gian sớm nhất tất cả các dự án kết nối đang triển khai, bao gồm Hiệp định vận tải hàng không ASEAN - Ấn Độ, Hiệp định vận tải hàng hải ASEAN - Ấn Độ, đường cao tốc nối ba quốc gia Ấn Độ - Myanmar - Thái Lan (TH) và sớm mở rộng TH sang Campuchia, Lào và Việt Nam trong Dự án vận tải đa phương thức Kaladan. Ngoài ra, hợp tác trong lĩnh vực hàng hải để bảo mật và kết nối tốt hơn cũng là vấn đề nhận được sự quan tâm ở mức cao nhất của giới lãnh đạo dự Hội nghị thượng đỉnh. Cần lưu ý ở đây rằng trước Hội nghị thượng đỉnh, Hội thảo Kinh tế Biển xanh ASEAN - Ấn Độ lần thứ ba đã kết thúc thành công vào ngày 12/9/2019 tại Bangkok, tạo điều kiện trao đổi kiến ​​thức và kinh nghiệm giữa ASEAN và Ấn Độ về Kinh tế Biển xanh, liên quan đến việc sử dụng bền vững tài nguyên biển, kết nối hàng hải, và ngoại giao. Hội nghị này đã đi đến sự khẳng định lại cam kết tăng cường hợp tác hàng hải ASEAN - Ấn Độ thông qua các cơ chế do ASEAN khởi xướng, như Diễn đàn Hàng hải ASEAN mở rộng (EAMF), để giải quyết những thách thức chung về các vấn đề hàng hải đã được đề cập trong tuyên bố của Chủ tịch ASEAN.

Nhìn chung, Ấn Độ và ASEAN đã có sự thống nhất nhiều hơn trong những vấn đề quan trọng. ASEAN đã đảm bảo Ấn Độ đánh giá lại những trọng tâm trong các mối quan tâm của Ấn Độ khi đưa ra những quyết định liên quan đến RCEP, và ASEAN đáp ứng lợi ích của Ấn Độ, không gây ra cảm giác khó khăn nào đối với Ấn Độ trong các giải pháp mang tính xây dựng về các vấn đề thương mại. Việc Ấn Độ chấp nhận “Lấy ASEAN làm trung tâm” và việc ASEAN đưa ra tuyên bố “Tầm nhìn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương” như những nguyên tắc an ninh chính trị trong quản trị, cũng như việc Ấn Độ đóng vai trò quan trọng trong những nguyên tắc này, là những chiến lược làm thay đổi cục diện trong khu vực.

Nguồn: http://www.kiips.in/research/from-asean-centrality-to-indo-pacific-centrality-a-new-strategic-roadmap/

 

Bình luận của bạn