cis_banner_final_en.png
Úc có trở thành cường quốc hạt nhân trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương?

13/01/2020


Úc có trở thành cường quốc hạt nhân trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương?

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ trân trọng giới thiệu bài bình luận của Giáo sư Chintamani Mahapatra, Hiệu trưởng Đại học Jawaharlal Nehru, Giám đốc Sáng lập Viện Nghiên cứu Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Kalinga, Ấn Độ, một trong những học giả quốc tế cộng tác khoa học thường xuyên của Trung tâm.


Thật khó có thể tưởng tượng rằng, Úc, một trong những quốc gia chủ chốt nhất của phong trào không phổ biến hạt nhân, lại đang tranh luận về sự cần thiết phải phát triển năng lực vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, điều khó có thể tưởng tượng này đã trở nên hiện hữu.

Cuộc tranh luận này bắt nguồn từ bối cảnh Trung Quốc đang dần trở thành một cường quốc hải quân chuyên chế trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương; Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với một phần lớn Biển Đông Việt Nam và xây dựng các cơ sở quân sự thiện chiến trên một số hòn đảo; Mỹ đã bất lực trong việc ngăn chặn Trung Quốc một cách triệt để; và các sự cố đối đầu lạnh giữa Mỹ và Trung Quốc đang gia tăng.

Trong gần bảy thập kỷ vừa qua, Mỹ là quốc gia bảo đảm an ninh cho Úc trước mọi mối đe dọa bên ngoài. Úc hầu như luôn tham gia vào các hoạt động quân sự do Mỹ lãnh đạo ở các nước thứ ba cả trong và sau Chiến tranh Lạnh. Mỹ cũng duy trì các cơ sở quân sự ở Úc. Giờ đây, Úc bắt đầu lo lắng về độ tin cậy của sự đảm bảo an ninh hạt nhân và an ninh truyền thống từ phía Mỹ, đặc biệt là trong cách tiếp cận của chính quyền Trump đối với các khối liên minh. Tổng thống Mỹ Trump đã đưa ra những nhận xét khó chịu đối với các đồng minh của Mỹ, bao gồm NATO, Nhật Bản và Hàn Quốc. Trump yêu cầu các đồng minh phải chia sẻ gánh nặng quốc phòng nhiều hơn, nhưng yêu cầu này không được các đối tác đồng minh tiếp nhận tốt.

Tuy nhiên, nếu chỉ tính riêng chính sách của Chính quyền Trump thì chưa phải là chủ đề đáng quan tâm. Sự trỗi dậy của Trung Quốc có ảnh hưởng lan rộng khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cũng là một nguyên nhân khiến người Úc phải thảo luận về chủ đề hạt nhân. Trong vài thập kỷ qua, Úc đã được hưởng lợi rất nhiều từ việc mở cửa thị trường Trung Quốc, và cả về thương mại và đầu tư, hai nước đã trở thành đối tác kinh tế vô giá của nhau. Tuy nhiên, mối quan tâm của Canberra có hai mặt. Một mặt, Trung Quốc chỉ là đối tác kinh tế, không thể là đồng minh chiến lược. Mặt khác, đối tác đồng minh truyền thống của Úc là Mỹ, đang đốt đầu với Trung Quốc trong một cuộc chiến có thể dẫn đến xung đột leo thang. Canberra vẫn chưa thể xác định lập trường của họ trong các cuộc đối đầu lạnh Mỹ-Trung.

Do đó, Úc đã bắt đầu tranh luận về cách bảo vệ đất nước trong những tình huống xấu. Một trong những vấn đề được đưa ra để tranh luận là nhu cầu phát triển hạt nhân. Cộng đồng chiến lược gia Úc vẫn chưa có tiếng nói nhất trí về quan điểm lựa chọn hạt nhân. Một số người nghĩ rằng, Úc không có bất kỳ chương trình năng lượng hạt nhân dân sự nào, và nước này không có cơ sở làm giàu uranium, cũng như không có các lò phản ứng sản xuất plutonium, và do đó, việc phát triển kho vũ khí hạt nhân là phi thực tế. Những người khác cho rằng chi phí cho phát triển hạt nhân quá cao và không phải là lựa chọn tốt nhất để duy trì mối quan hệ đối tác liên minh với Mỹ.

Bên cạnh đó, có những ý kiến cho rằng, Úc có trữ lượng uranium dồi dào, và có năng lực khoa học công nghệ để bắt đầu triển khai chương trình năng lượng hạt nhân mà không gặp khó khăn đáng kể, miễn là quốc gia này vẫn giữ được tư cách thành viên của mình trong Hiệp ước cấm phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), Hiệp ước cấm thử năng lượng hạt nhân toàn diện (CTBT), và Tập đoàn Những nhà cung cấp hạt nhân; và rằng Úc nên mở ra cơ hội vũ khí hóa hạt nhân trong những trường hợp không thể nào làm khác được.

Nhưng cũng có nhiều ý kiến phản biện lập luận này. Năng lượng hạt nhân hiện không phải là một lựa chọn năng lượng sạch có hiệu quả về mặt chi phí cho Úc. Người dân có thể không đồng tình ủng hộ một chính sách như vậy. Tuy nhiên, Bộ trưởng Năng lượng Úc đã tuyên bố rằng, vẫn chưa có quyết định nào về việc này, và điều đó có nghĩa là chương trình hạt nhân vẫn chưa đi đến quyết định triển khai hay không. Không ai có thể nói chắc rằng, Úc có trở thành quốc gia có vũ khí hạt nhân trong tương lai hay không.

Các câu hỏi lớn là: nếu Canberra bắt đầu một chương trình năng lượng hạt nhân trong bối cảnh hiện tại, liệu Washington có ủng hộ hay không? Chính quyền Trump có ra mặt phản đối hay không? Tổng thống Trump đã có lúc yêu cầu Nhật Bản và Hàn Quốc tự bảo vệ mình; tuy không nhắc đến Úc nhưng Úc không thể phớt lờ những yêu cầu này. Nhưng Trump chắc chắn sẽ không cho phép điều đó xảy ra, bởi vì khi các đồng minh chuyển hướng sang phát triển hạt nhân, sự phụ thuộc của họ vào Mỹ có thể biến mất. Và do đó, Washington có thể đi đầu trong việc phản đối, ngay cả khi Úc chỉ phát triển chương trình năng lượng hạt nhân vì mục đích dân sự.

Các câu hỏi khác là: Washington có thể ngăn Úc triển khai chương trình hạt nhân hay không? Liệu Pháp có hỗ trợ chương trình hạt nhân Úc vì lý do thương mại? Liệu Nga sẽ ủng hộ Úc vì lý do chiến lược? Trung Quốc sẽ phản ứng ra sao với một kịch bản như vậy? Một điều chắc chắn là, các nước sẽ nghi ngờ mục tiêu của Úc nếu Úc phát triển chương trình năng lượng hạt nhân. Cuộc tranh luận xung quanh chủ đề hạt nhân hiện nay ở Úc đã làm bộc lộ nhiều suy nghĩ của người Úc. Nếu Úc không còn tham gia vào những hiệp ước cấm hạt nhân đã ký vào cuối những năm 1990, khả năng cao là Úc sẽ nổi lên như một cường quốc nữa có vũ khí hạt nhân ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Điều này chắc chắn sẽ thay đổi bức tranh toàn cảnh chiến lược trong khu vực. Và nghiêm trọng hơn, nó sẽ là một lỗ hổng lớn trong những hiệp ước cấm phổ biến hạt nhân.

Hiện tại, Chính quyền Trump vẫn chưa có cách nào khiến cho Triều Tiên phi hạt nhân hóa. Chính sách trừng phạt Iran có thể khiến Iran phải suy nghĩ kỹ về lựa chọn hạt nhân. Các nhà hoạch định chính sách Ấn Độ phải lưu ý tất cả những diễn biến này để xây dựng kịch bản chiến lược ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Chú thích ảnh: Các địa điểm có hạt nhân và uranium của Úc (Nguồn australiamap.net)

 
Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Nguồn:
http://www.kiips.in/research/australia-next-nuclear-weapon-power-in-indo-pacific/

Bấm vào đây để đọc bản tiếng Anh của bài viết này/Click here to read the English version of this article

 

Bình luận của bạn