cis_banner_final_en.png
Những quốc gia nào đang tạo ra sự đa cực trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương?

04/02/2020


Những quốc gia nào đang tạo ra sự đa cực trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương?

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ trân trọng giới thiệu bài bình luận “Những quốc gia nào đang tạo ra sự đa cực trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương?”, của tác giả Monish Tourangbam, Khoa Địa chính trị và Quan hệ Quốc tế, Học viện Giáo dục Đại học Manipal (MAHE) Ấn Độ. Bài viết đã được Viện Nghiên cứu Thái Bình Dương - Ấn Độ Dương Kalinga xuất bản tháng 1/2020.


Tại sao có những thuật ngữ về các khu vực địa chính trị mới xuất hiện trong ngành quan hệ quốc tế? Có phải lý do bắt nguồn từ sự trỗi dậy của các nền kinh tế lớn trong một khu vực cụ thể, hoặc bởi vì có một số khu vực nhất định đã trở thành vũ đài của sự cạnh tranh quyền lực? Mỹ dẫn đầu trật tự an ninh và kinh tế thế giới sau Thế chiến II, nhưng vị thế này đã suy yếu, tuy vậy, vẫn chưa thể kết luận trật tự mới đã hình thành hay chưa, và “trật tự quốc tế tự do” đã biến đổi như thế nào. Rõ ràng rằng, thế giới đã không còn là lưỡng cực, cũng không đơn cực, nhưng nó có thực sự là đa cực hay không? Đã xuất hiện những trung tâm quyền lực mới, nhưng không có trung tâm quyền lực nào trong số này có thể so sánh với Mỹ và Trung Quốc. Các trung tâm quyền lực mới, như Ấn Độ, không mong muốn một liên minh quyền lực G2 giữa Mỹ và Trung Quốc, nhưng đó chính là mối quan hệ quyền lực mới mà Bắc Kinh có thể mong muốn trong tương lai gần. Đồng thời, các trung tâm quyền lực mới như Ấn Độ cũng không mong muốn bất kỳ cuộc xung đột leo thang nào giữa Mỹ và Trung Quốc vì điều đó buộc các nước khác phải chọn ủng hộ phe nào. 

Một số quốc gia ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bao gồm Ấn Độ, mong muốn khu vực này là đa cực, trong đó không có một quốc gia nào, hoặc hai quốc gia nào vượt trội hơn các quốc gia khác. Nhiều nước mong Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đa cực, nhưng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trong thực tế như thế nào? Trong khi New Delhi chủ yếu ủng hộ một Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương không được thúc đẩy bằng các chiến lược cạnh tranh mà bởi sự bao trùm lợi ích, làm thế nào để các cường quốc trong khu vực thực sự nắm giữ quyền lực? Làm thế nào để nhận ra những tín hiệu của sự cạnh tranh, hợp tác, các cuộc ganh đua và đối đầu trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương? Có phải hành vi của Mỹ và Trung Quốc trong khu vực này là công thức cho các cuộc đối đầu mở rộng hơn trong những vấn đề cấp bách của Mỹ đối với việc tiếp cận không bị ràng buộc bởi Trung Quốc đối với việc Mỹ bị từ chối và khó tiếp cận khu vực Tây Thái Bình Dương? 

An ninh trong quân sự cũng như trong kinh tế, vẫn là mối quan tâm hàng đầu của tất cả các bên liên quan trong khu vực. Công nghệ mới ngày càng được tích hợp chặt chẽ vào cuộc cạnh tranh kinh tế và an ninh giữa Mỹ và Trung Quốc, và làm cho khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương thêm phức tạp. Quy mô của các nền kinh tế Mỹ và Trung Quốc khiến cho bất kỳ sự đối đầu nào giữa hai nước, như đã thấy trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung Quốc, đều khiến cho tất cả các nước khác phải tính toán lại các chiến lược kinh tế của riêng họ. Do các động lực quyền lực của Mỹ - Trung Quốc và sự ảnh hưởng của họ trong hệ thống quốc tế, nên sự cân bằng quyền lực ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương có lẽ cũng phản ánh mối quan hệ của hai quốc gia này, hơn là chịu ảnh hưởng của những nước khác. Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, một vũ đài chiến lược kết nối hai đại dương Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, bao gồm nhiều khu vực phụ, và cuộc đối đầu giữa Mỹ và Trung Quốc về các vấn đề tự do hàng hải ở Tây Thái Bình Dương có thể sẽ ảnh hưởng lớn nhất đến sự cân bằng quyền lực toàn cầu. 

Mặc dù các cường quốc, cả lớn và nhỏ, theo đuổi lợi ích quốc gia của họ một cách hợp lý và có tính chiến lược, nhưng họ sẽ bắt buộc phải điều chỉnh nhận thức và cách tiếp cận hợp lý để đáp lại quan điểm của Trung Quốc về sự giao thoa lãnh thổ cũng như ảnh hưởng kinh tế của Trung Quốc. Trong bối cảnh mới hiện nay, sẽ rất ngây thơ nếu cho rằng Trung Quốc không gây ảnh hưởng đến các nước láng giềng ở Đông Nam Á, hoặc cho rằng các quốc gia sẽ không có động thái đáp ứng mối quan tâm của Trung Quốc trong khu vực. Trung Quốc để lại dấu ấn rõ rệt trong sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế và phát triển cơ sở hạ tầng trên khắp chiều dài và chiều rộng trong khu vực, mà không có cường quốc nào khác, kể cả Mỹ làm được điều này. Sáng kiến ​​Vành đai Con đường đầy tham vọng của Trung Quốc (BRI), đặc biệt hơn là chiến lược Con đường Tơ lụa Trên biển (MSR), đi qua không gian địa chính trị Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Mặt khác, trong khuôn khổ liên minh quân sự, việc triển khai lực lượng và phô diễn sức mạnh trong khu vực tiếp tục nghiêng về phía Mỹ, mặc dù Trung Quốc cũng đã hiện đại hóa quân sự nhanh chóng. Các thỏa thuận đa phương trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cho dù trong lĩnh vực kinh tế hay an ninh, chủ yếu do Trung Quốc hoặc Mỹ lãnh đạo. Một số liên minh trong khu vực, ví dụ Sáng kiến ​​An ninh Tứ giác (Quad), mặc dù được nâng lên cấp bộ trưởng, nhưng vẫn thiếu sự phô diễn chiến lược, và nhiều thành viên còn mơ hồ về mục đích và tương lai của các liên minh này.

Nước nào đang muốn điều gì trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, và nước nào sẵn sàng đầu tư những gì cho kinh tế hay quân sự trong khu vực, vẫn là một điều cần phải bàn. Nếu Trung Quốc tranh thủ thời gian để mở rộng hoạt động đơn phương của Trung Quốc trong khu vực, thì Mỹ lại cần có chiến lược mạnh mẽ nhằm ngăn chặn sự gia tăng của bất kỳ chủ nghĩa bá quyền nào thách thức chủ nghĩa bá quyền của Mỹ. Khi Mỹ và Trung Quốc cố gắng tạo ra sự cân bằng quyền lực ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, điều kiện nào khiến hai nước bá quyền trở nên xung đột, hay cơ hội nào sẽ mang lại sự hợp tác của hai nước? Liệu rằng, sự đa cực ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẽ tan rã ngay khi nó chưa hình thành toàn vẹn? Trong các kịch bản như vậy, điều gì sẽ là lực kéo cho các quốc gia khác muốn trở thành trung tâm quyền lực tương đối yếu hơn, những quốc gia nhận thức được lợi ích của họ sẽ được đáp ứng tốt hơn nếu Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trở nên đa cực?

 
Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Nguồn:
http://www.kiips.in/research/whither-the-multipolar-indo-pacific/

Bấm vào đây để đọc bản tiếng Anh của bài viết này/Click here to read the English version of this article

 

Bình luận của bạn