cis_banner_final_en.png
COVID-19: Tác động và phản ứng ở Đông Nam Á trong bối cảnh ngoại giao quyền lực mềm của Trung Quốc

22/03/2020


COVID-19: Tác động và phản ứng ở Đông Nam Á trong bối cảnh ngoại giao quyền lực mềm của Trung Quốc

Đông Nam Á có sự gần gũi về địa lý với Trung Quốc, và có số lượng lớn khách du lịch cũng như người lao động từ Trung Quốc đến. Do đó, khu vực này nên có biện pháp thống nhất, hoặc thiết kế một biện pháp đối phó chung cho cả khu vực trước sự bùng phát của đại dịch COVID-19.


Số lượng ca dương tính với vi rút corona mới ở Đông Nam Á đang tăng dần đều, với 1.639 trường hợp COVID19 trên khắp 10 quốc gia thành viên ASEAN. Virus hiện đã ảnh hưởng đến tám trong số 10 quốc gia thành viên ASEAN. Mối lo ngại đã tăng lên sau một loạt các ca mới bị phát hiện bắt nguồn từ một sự kiện tôn giáo lớn được tổ chức từ ngày 27/2 đến ngày 1/3/2020 tại Kuala Lumpur, Malaysia, nơi có nhiều người trong khu vực, đặc biệt là từ các nước láng giềng. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã kêu gọi: “các nước ở khu vực Đông Nam Á khẩn trương tăng cường các biện pháp mạnh mẽ để chống lại COVID-19 khi số ca mắc bệnh tiếp tục gia tăng trên toàn cầu”.


Nguồn: The ASEAN Post

Trước khi bùng nổ số ca nhiễm, nhiều quốc gia Đông Nam Á đã xem nhẹ mối đe dọa từ COVID-19. Một số quan chức nói rằng, cầu nguyện sẽ giúp phòng chống căn bệnh này. Những người khác bày tỏ sự lạc quan rằng, khí hậu nóng của vùng nhiệt đới sẽ làm chậm sự lây lan của virus. Malaysia cho phép các cuộc tụ họp tôn giáo lớn. Tổng thống Indonesia, Joko Widodo, đã thừa nhận rằng, ông đã tránh nói thật với người dân về sự nguy hiểm của căn bệnh do vi rút corona gây ra, để ngăn chặn mọi người khỏi hoảng loạn. Ngay cả Terawan Agus Putranto, Bộ trưởng Y tế Indonesia, cũng khuyên người dân nên thư giãn và tránh làm thêm việc ngoài giờ để tránh dịch bệnh. Tại Philippines, các nhà phê bình đã cáo buộc Tổng thống Rodrigo Duterte lợi dụng vi rút này để che giấu tham vọng áp đặt luật thiết quân luật. Người phát ngôn của Myanmar, đã thông báo rằng: “Myanmar vẫn chưa có COVID-19. Lối sống và chế độ ăn uống của người dân Myanmar có lợi chống lại coronavirus”. Tại Campuchia, Thủ tướng Hun Sen nói trong một cuộc họp báo đông người rằng, ông sẽ: “đuổi bất cứ ai đeo khẩu trang y tế vì biện pháp đó tạo ra bầu không khí sợ hãi không đáng có”. Ngay cả khi WHO tuyên bố dịch bệnh bắt nguồn từ thành phố Vũ Hán của Trung Quốc đại lục đang gây ra tình trạng khẩn cấp về sức khỏe toàn cầu, thông điệp này dường như không gây áp lực ở một số nước Đông Nam Á, nơi thu hút khách du lịch và người lao động Trung Quốc. Sự chậm trễ trong phản ứng đã khiến vi rút lây lan nhưng không được chú ý, tạo tiền đề cho một thảm họa ở các quốc gia nơi hệ thống chăm sóc sức khỏe còn nhiều thiếu hụt và trang bị yếu kém. Ví dụ, nếu một trường hợp nghi ngờ được tìm thấy ở Myanmar, các mẫu xét nghiệm sẽ cần phải được gửi đến Thái Lan hoặc Hồng Kông, có thể mất đến một tuần vì Myanmar không có khả năng tiến hành xét nghiệm vi rút corona.

 

Khi dịch bắt đầu bùng phát, một số chính phủ trong số này đã hạ thấp mức độ nghiêm trọng của mối đe dọa, công khai lên tiếng cảnh cáo những tiếng nói xúc phạm đất nước mà họ phụ thuộc về mặt kinh tế. Các quốc gia này bắt đầu đối phó với sự bùng phát vi rút. Một số quốc gia chịu ảnh hưởng của Trung Quốc, cũng như phụ thuộc vào Trung Quốc để phát triển và duy trì nền kinh tế. ASEAN và Trung Quốc, có một lượng khách du lịch hàng năm với hơn 65 triệu lượt và nhiều nền kinh tế ASEAN đang phụ thuộc vào các khoản thu của khách du lịch Trung Quốc. Các quốc gia ASEAN nói chung là đối tác thương mại lớn thứ hai của Trung Quốc. Câu hỏi có thể đặt ra ở đây là: sự phụ thuộc lẫn nhau, hay ảnh hưởng của Trung Quốc có vai trò gì trong phản ứng chậm trễ của một số nước với dịch? Đông Nam Á có sự gần gũi về địa lý với Trung Quốc, và có số lượng lớn khách du lịch cũng như người lao động từ Trung Quốc đến. Do đó, khu vực này nên có biện pháp thống nhất, hoặc thiết kế một biện pháp đối phó chung cho cả khu vực trước sự bùng phát của đại dịch COVID-19.

 

Trung Quốc đang sử dụng chính sách ngoại giao quyền lực mềm để thu hút sự hỗ trợ từ các nước láng giềng Đông Nam Á, nơi đã nhận được hàng tỷ đô la đầu tư và cơ sở hạ tầng của Trung Quốc trong những năm gần đây trong của Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường (BRI). Cuộc họp gần đây được tổ chức tại Viêng Chăn, Lào (Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Trung Quốc đặc biệt về bệnh COVID-19) vào ngày 20/2/2020 phản ánh điều này. Các bộ trưởng ngoại giao ASEAN đã bắt tay với người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị trong cuộc họp và hô vang: “Vũ Hán mạnh mẽ! Trung Quốc mạnh mẽ! ASEAN mạnh mẽ!”. Trung Quốc cũng đang tìm cách cung cấp các thiết bị y tế, như khẩu trang dùng một lần, mặt nạ N95, quần áo bảo hộ, kính bảo hộ, găng tay, bao giày, nhiệt kế hồng ngoại và mũ phẫu thuật cho Jakarta để giúp nước này đối phó với sự lây lan của vi rút. Các nhà phân tích cho rằng, Bắc Kinh đang tìm kiếm những tiếng nói thể hiện sự ủng hộ sau xử lý sự bùng phát của vi rút corona mới. Alfred M. Wu, phó giáo sư tại Trường Chính sách công Lee Kuan Yew tại Đại học Quốc gia Singapore cho biết: “Trung Quốc đang truyền đi thông điệp về tình hữu nghị với ASEAN để chống lại những lời cáo buộc từ phương Tây rằng, Trung Quốc đã xử lý dịch bệnh một cách kém cỏi”.

 

Hiện tại, các quốc gia như Philippines đã áp đặt các biện pháp mạnh mẽ như cấm nhập cảnh đối với tất cả các công dân nước ngoài đến từ Trung Quốc, Hồng Kông và Ma Cao. Malaysia đã áp đặt lệnh cấm du lịch tạm thời đối với những người đến từ tất cả các tỉnh đã bị Chính phủ Trung Quốc phong tỏa. Ngay cả khi cuộc họp bắt đầu, Thái Lan cũng đã đưa ra một lời kêu gọi công dân tránh du lịch không cần thiết đến Trung Quốc, và khuyên những người đã đến đó cần rời đi vì có thể các chuyến bay đến Trung Quốc có thể bị hạn chế hơn nữa. Singapore ngay từ đầu đã áp đặt lệnh cấm hoàn toàn. Tại ASEAN, các câu trả lời dường như khá chia rẽ giữa các quốc gia. Tom Baxter, một nhà nghiên cứu độc lập về chiến lược Vành đai – Con đường của Trung Quốc cho biết: “ASEAN dường như có nhiều ý kiến khác nhau về việc xử lý dịch. Nhưng hai quốc gia thể hiện rõ nhất thiện chí với Trung Quốc là Campuchia và Lào”. Campuchia ngày càng bị thu hút vào quỹ đạo Trung Quốc. Thủ tướng Campuchia Hun Sen khẳng định, ông sẽ không cắt giảm du lịch hàng không, ngoại trừ việc đình chỉ sáu chuyến bay hàng tuần từ Vũ Hán. Ông cũng từ chối sơ tán công dân bị mắc kẹt ở Vũ Hán giống như các nước khác đã làm. Malaysia trở thành quốc gia đầu tiên trong khu vực tuyên bố phong tỏa hai tuần, sau đó là Philippines cũng chuyển sang phong tỏa thủ đô Manila và sau đó là toàn bộ đảo Luzon. Lào đã đóng biên giới với Trung Quốc và Myanmar, trong khi người dân ở Brunei, Singapore và Thái Lan đã được lệnh hạn chế di chuyển.


Cách tiếp cận của Singapore trong việc giải quyết dịch bệnh là điều đáng chú ý nhất ở khu vực này. Tại Singapore, các chi tiết về nơi bệnh nhân sống, làm việc và vui chơi được phát hành công khai nhanh chóng trên mạng, cho phép người khác tự bảo vệ mình. Những người tiếp xúc gần với bệnh nhân được kiểm dịch để hạn chế sự lây lan. Chính phủ tiếp tục củng cố biên giới trong tuần từ 16 đến 22/3/2020, để bảo vệ chống lại một làn sóng ca bệnh nhập khẩu. Đây là một trong những quốc gia đầu tiên cấm tất cả khách du lịch từ Trung Quốc đại lục, bắt đầu từ cuối tháng 1/2020.

 

Các quyết định chính sách khác nhau mà các nước ASEAN đã đưa ra để đối phó với đại dịch cho thấy sự khác biệt giữa các nước láng giềng, và làm dấy lên nghi ngờ về tính khả thi của một phản ứng thống nhất trong khu vực, mặc dù ASEAN đã có một số cơ chế ứng phó. Theo chương trình nghị sự phát triển y tế của ASEAN sau năm 2015, có ít nhất bảy cơ chế được thiết kế để chuẩn bị cho những ứng phó trong khu vực ASEAN và các đối tác Cộng ba - Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.


Nguồn: The Jakarta Post

ASEAN đã họp rất sớm vào tháng 1/2020 để chuẩn bị biện pháp đối phó trên toàn khu vực đối với sự lây lan nhanh chóng của dịch bệnh, và tiếp tục gặp gỡ để đánh giá các biện pháp đối phó của khu vực. Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia, phụ trách vấn đề ASEAN, Jose Tavares, cho biết: “nhóm đã có một đường dây nóng liên lạc về COVID-19 có thể được đưa vào sử dụng ngay khi cần thiết”. Điều này một lần nữa tiếp tục cho thấy sự khác biệt, hoặc sự không thống nhất trong lập trường giữa ASEAN với tư cách là một tổ chức và các quốc gia riêng lẻ và chính phủ của từng nước.


Mặc dù các biện pháp hiện đang được các nước ASEAN áp dụng, nhưng điều cần lưu ý là ngoại trừ Singapore đang được nhiều chuyên gia đã ca ngợi về phản ứng với vi rút corona, các chính phủ Đông Nam Á chi tiêu rất ít cho sức khỏe bình quân đầu người theo tiêu chuẩn quốc tế. Ngay cả Indonesia, với dân số gần 270 triệu người trải rộng trên hàng ngàn hòn đảo, vẫn phải đối mặt với sự khác biệt về tài nguyên y tế và phải chịu sự thiếu hụt về cơ sở vật chất và ít chuyên gia. Tỷ lệ xét nghiệm của Indonesia (xét nghiệm nhanh) đã tăng lên trong những ngày gần đây, nhưng vẫn là một trong những nơi xét nghiệm ít ỏi nhất trên thế giới, với tỷ lệ khoảng 8,5 lượt xét nghiệm trên một triệu người.

 

Tuy trong nước còn thiếu hụt nhiều nguồn lực cho hệ thống chăm sóc sức khỏe, một số quốc gia Đông Nam Á, như Myanmar và Lào, đã gấp rút tặng kính, mặt nạ và mặt nạ phòng độc cho Trung Quốc. Lào đã tập hợp các nguồn hàng trị giá 400.000 USD và 100.000 USD để quyên góp cho Trung Quốc sau một chiến dịch gây quỹ quốc gia. Quân đội Myanmar cũng tặng các thiết bị bảo vệ để giúp Trung Quốc trong cuộc chiến chống lại sự bùng phát của vi rút corona mới.


Sự nhún nhường về chính trị có thế có hệ quả gì? Cách các quốc gia trên toàn thế giới sẽ đối phó với coronavirus, và những gì họ chọn để ưu tiên thực hiện, có thể tạo ra tiếng vang trên toàn cầu. Do Đông Nam Á có mức độ và tần suất lớn trong di chuyển, di cư và du lịch xuyên biên giới quốc tế, những nước này có mối liên hệ chặt chẽ với phần còn lại của thế giới. Khi các quốc gia ở khắp mọi nơi mắc bệnh COVID-19, khả năng các trường hợp không bị phát hiện bệnh sẽ vẫn có thể di chuyển để lây lan bệnh ra khắp khu vực, khi đó không thể khống chế dịch bệnh trong phạm vi một số ổ dịch.

 

Tác giả: Premesha Saha, thành viên Chương trình nghiên cứu chiến lược ORF, chuyên gia nghiên cứu Đông Nam Á, Đông Á, Nam Thái Bình Dương, và Đông Ấn Độ Dương.

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

 

Nguồn: https://www.orfonline.org/expert-speak/covid19-impact-response-southeast-asia-amidst-china-soft-power-diplomacy-63570/
 

Bấm vào đây để đọc bản tiếng Anh của bài viết này/Click here to read the English version of this article


TỔNG HỢP NHỮNG TIN BÀI VỀ DỊCH COVID-19 XUẤT BẢN TRÊN WEBSITE TTNCAD từ 1/3 đến 22/3/2020

Bình luận của bạn