cis_banner_final_en.png
Diễn biến trên Biển Đông giữa đại dịch Covid-19

08/04/2020


Diễn biến trên Biển Đông giữa đại dịch Covid-19

Vụ tàu cá Việt Nam bị chìm trên Biển Đông (Việt Nam) tuần đầu tháng 4/2020 là sự kiện rất đáng lưu ý trong những diễn biến phức tạp trên Biển Đông, nhất là trong giai đoạn thế giới đang tập trung ứng phó với đại dịch Covid-19.


Tuần đầu tháng 4/2020, có nhiều báo cáo về vụ việc tàu cá của Việt Nam bị chìm trên Biển Đông. Diễn biến này gia tăng sự căng thẳng kéo dài giữa Trung Quốc và Việt Nam trong vấn đề Biển Đông của Việt Nam, làm phức tạp thêm tình hình nhất là khi đang xảy ra đại dịch toàn cầu.
 
Khi Covid-19 đang hoành hành khắp châu Á - Thái Bình Dương, chúng ta vẫn cần tiếp tục theo dõi một số điểm nóng quan trọng của châu Á, trong đó có Biển Đông. Mặc dù các bên cố giữ bình tĩnh trước tình hình Biển Đông, chúng ta vẫn thấy căng thẳng tiếp diễn trong năm qua. Bắc Kinh và Hà Nội vẫn là hai bên có nhiều tranh chấp phức tạp nhất.
 
Tuần cuối tháng 3/2020, đầu tháng 4/2020, thế giới một lần nữa chứng kiến một sự cố ở Biển Đông giữa Trung Quốc và Việt Nam. Vụ việc, liên quan đến một tàu cá Việt Nam và một tàu hải giám Trung Quốc, dẫn đến tàu Việt Nam bị chìm. Đã có nhiều bình luận và phản ứng về việc này. Việt Nam phản đối việc Trung Quốc đâm và làm chìm tàu đánh cá của Việt Nam. Trong khi Trung Quốc vu cáo rằng, tàu cá đã vào khu vực bất hợp pháp và không chịu ra khỏi vùng biển, sau đó thực hiện nhiều thao tác nguy hiểm dẫn đến va chạm với một tàu Trung Quốc.
 
Cho dù các chi tiết cụ thể trong vụ việc này có ra sao chăng nữa, thì diễn biến này cũng nói lên nguy cơ căng thẳng liên tục ở Biển Đông, ngay cả trong hoàn cảnh các nước tập trung vào Covid-19. Bất chấp những lời kêu gọi đáng chú ý về việc tạm thời ngưng xung đột hoặc căng thẳng để đối phó với đại dịch, trong lĩnh vực hàng hải và các lĩnh vực như Biển Đông, không có bất kỳ hình thức “đình chiến” nào, và nguy cơ tính toán sai lầm, vô tình hoặc cố ý khiêu khích vẫn còn cao. Các động thái liên quan đến vụ chìm tàu của Việt Nam, cũng tương tự như các trường hợp trước đây chúng ta đã thấy, ví dụ như việc hủy các cuộc họp, làm gián đoạn các hoạt động thăm dò tài nguyên, và quấy rối các tàu cá, đi ngược lại các thỏa thuận và các cơ chế trước đây cả hai bên đã đạt được nhằm quản lý các vấn đề căng thẳng hàng hải, và đi ngược lại những quy ước trong nhiều tài liệu hai bên đã ký kết, như Tuyên bố của các bên về ứng xử trên Biển Đông.
 
Cụ thể hơn, vụ việc sẽ chỉ củng cố những lo ngại rằng, Trung Quốc không những không tạm dừng những hành vi hiếu chiến trên biển, không thể hiện tình đoàn kết với các quốc gia láng giềng trong cuộc chiến chống Covid-19, mà còn tiếp tục tăng cường tuyên bố chủ quyền một cách bất hợp pháp ở vùng biển phía Nam của Trung Quốc, Biển Đông Việt Nam. Ngày 6/4/2020, Bộ Ngoại giao Mỹ đưa ra một tuyên bố về sự cố này. Tuyên bố đã ghi nhận, việc tàu Việt Nam bị đắm chỉ là một sự cố mới nhất trong một loạt các động thái mà Trung Quốc đã thực hiện kể từ khi đại dịch bắt đầu. Bộ Ngoại giao Mỹ còn cáo buộc Trung Quốc đã tiến hành nhiều hành động sai trái, như thiết lập các trạm nghiên cứu mới trên các căn cứ quân sự được xây dựng trên đảo Đá Chữ Thập và đảo Xu-bi của Việt Nam, đáp máy bay quân sự đặc biệt trên đảo Đá Chữ Thập, tiếp tục triển khai lực lượng bán quân sự trên biển. Điều này làm phức tạp thêm tình hình vốn đã khó khăn mà các quốc gia Đông Nam Á phải đối mặt khi đối phó với Covid-19, trong khi vẫn tiếp tục xử lý các thách thức an ninh nội bộ và và từ ngoại bang. Việc bảo vệ lợi ích trên Biển Đông của các quốc gia này chỉ là một trong hàng loạt các thách thức hiện nay, trong khi Bắc Kinh sẵn sàng có những hành vi gây hấn vì lợi ích riêng, và rõ ràng Bắc Kinh sẽ tiếp tục các hành vi đó chứ không có dấu hiệu dừng lại.

Điều quan trọng là phải nhớ rằng, Biển Đông chỉ là một trong nhiều vấn đề mà các quốc gia có quyền lợi liên quan tranh luận với nhau. Ngay cả trong mối quan hệ Việt Nam - Trung Quốc, cách thức các bên quản lý vấn đề này thường diễn ra trong bối cảnh sự phát triển rộng hơn của các mối quan hệ, và diễn ra đằng sau cánh cửa đóng kín, hơn là trong những gì công khai cho công luận. Ngoài các sự cố thường xảy ra giữa các bên, chúng ta cần quan sát tiến trình liên quan đến các bên, trong những bối cảnh rộng hơn, cho dù đó là hành động tuyên bố của một quốc gia duy nhất, hay là hành động của các bên có lợi ích liên quan, cùng với các phương pháp của họ trong tiếp cận vấn đề Biển Đông, kể cả phương pháp dựa trên những quy tắc ứng xử kiểu “một mình một chợ”. Tuy nhiên, sự cố trong tuần qua đóng vai trò như một lời nhắc nhở hữu hình rằng, các căng thẳng trên Biển Đông sẽ còn là đề tài được công luận quan tâm, ngay cả giữa đại dịch Covid-19.
 
Tác giả: Prashanth Parameswaran, Biên tập viên cao cấp tại The Diplomat có trụ sở tại Washington, D.C.

 
Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

 
Nguồn: https://thediplomat.com/2020/04/south-china-sea-and-the-coronavirus-new-vietnam-china-incident-spotlights-old-realities/
 
Bấm vào đây để đọc bản tiếng Anh của bài viết này/Click here to read the English version of this article

Bình luận của bạn