cis_banner_final_en.png
Ngoại giao COVID-19: Vai trò mạnh mẽ của Việt Nam trong khu vực

30/04/2020


Ngoại giao COVID-19: Vai trò mạnh mẽ của Việt Nam trong khu vực

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ trân trọng giới thiệu bài bình luận “Ngoại giao COVID-19: Vai trò mạnh mẽ của Việt Nam trong khu vực”. Bài viết của tác giả Tiến sĩ Gitanjali Sinha Roy, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và An ninh Ấn Độ. Bài viết do tác giả gửi riêng cho Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ.


Thế giới, kể từ cuối tháng 12 năm 2019, đã chiến đấu với đại dịch toàn cầu COVID-19, khiến tình hình tài chính toàn cầu rơi vào tình trạng nguy hiểm. Hầu hết các nền kinh tế thế giới đã ở trong tình trạng trì trệ và phải tìm cách phục hồi nền kinh tế sau COVID. Đã có một cuộc chiến tranh giành các trang thiết bị chăm sóc sức khỏe, vì hầu hết các quốc gia đang cạn kiệt nguồn cung cho mặt hàng y tế. 60.000 là số người chết cho đến nay trên thế giới. Trong khi cả thế giới chiến đấu trong tình trạng hỗn loạn, Việt Nam, mặc dù là một quốc gia đang phát triển, với nguồn lực hạn chế, đã là một trong những quốc gia dũng cảm nhất trong số các quốc gia ASEAN trong việc hỗ trợ và giúp đỡ các quốc gia khác trong thời kỳ đại dịch coronavirus. Những sáng kiến của Việt Nam thể hiện vai trò của Việt Nam như một người bảo vệ nhân đạo, một dấu hiệu cho thấy sự xuất hiện của một hình ảnh “Việt Nam mới”, một đối tác mạnh mẽ trong khu vực và trên toàn thế giới.
 
Việt Nam đã tổ chức Hội nghị cấp cao ASEAN phiên đặc biệt về ứng phó với COVID-19 dưới sự chủ trì của Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc với chủ đề là “ASEAN đoàn kết và ứng phó”. Mục đích của hội nghị thượng đỉnh này là đưa Cộng đồng ASEAN lên một tầm cao mới, phát huy vai trò của ASEAN trong một thế giới đầy bất trắc. Hội nghị đã khẳng định lại quyết tâm, cam kết, tinh thần gắn kết và khả năng đáp ứng của khu vực để kịp thời giải quyết và ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh COVID-19. Hội nghị đã thảo luận về các biện pháp như sự cần thiết phải ngăn chặn, phát hiện, kiểm soát, ứng phó và tăng cường cùng nhau chuẩn bị đối phó với đại dịch, để ngăn chặn sự lây lan của COVID-19. Tất cả các quốc gia ASEAN đã đồng ý tăng cường hợp tác toàn diện trong các dịch vụ y tế công cộng, cam kết trao đổi thông tin theo thời gian thực về nghiên cứu và phát triển dịch tễ học và điều trị lâm sàng. Khối ASEAN cũng đồng ý phát triển vắc-xin chống vi-rút và thuốc giúp tăng cường hệ thống y tế công cộng của các quốc gia ASEAN. Các nước cùng hướng tới mục tiêu tăng cường hợp tác thiết thực giữa các cơ sở quốc phòng ASEAN, tổ chức các cuộc tập trận hiện đại nhất trong tình huống đối phó khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng tại Trung tâm Quân y ASEAN. Một mạng lưới hợp tác khoa học được hình thành với sự tham gia của nhiều chuyên gia quốc phòng hóa học, sinh học và phóng xạ ASEAN, để tăng cường mối liên kết chuyên nghiệp đã được các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN thống nhất trong hợp tác quốc phòng chống lại sự bùng phát của dịch bệnh.
 
Sau khi Hội nghị cấp cao ASEAN được tổ chức, Việt Nam trong vai trò chủ tịch ASEAN cũng thảo luận về các bước cần thực hiện để giảm thiểu và khắc phục tác động tiêu cực của đại dịch ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế xã hội, và lên kế hoạch phục hồi kinh tế cho các nước thành viên ASEAN, và các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Khối ASEAN cũng thảo luận để chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, khởi động lại các dự án kết nối, tái thiết du lịch và thiết lập lại hoạt động của các doanh nghiệp và các hoạt động xã hội. Khối ASEAN cũng làm việc theo hướng tăng cường triển khai thương mại nội khối của các kích thích kinh tế cùng với việc cải thiện khả năng đáp ứng với các các quốc gia bên ngoài ASEAN.
 
ASEAN cũng đã tổ chức các cuộc họp với các đối tác đối thoại khác như Trung Quốc, Liên minh châu Âu, và Mỹ, và nhấn mạnh đến nhu cầu trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau và tìm kiếm các biện pháp phòng chống hiệu quả cùng với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Kết quả của việc trao đổi thông tin kịp thời đã giúp giảm bớt các ca lây nhiễm, cùng với các hướng dẫn kịp thời về giãn cách xã hội, cách ly, đeo khẩu trang ở nơi công cộng, và nâng cao nhận thức cộng đồng.
 
Kết quả của sự phối hợp này là đã có một loạt các biện pháp phòng chống đại dịch. Các quốc gia phải đối mặt với nhu cầu cấp bách về dự trữ thiết bị y tế để đối phó trong trường hợp khẩn cấp, và thành lập một quỹ hợp tác để đối phó với đại dịch. Kế hoạch thoát khỏi đại dịch là một phần của chiến lược chống COVID-19 và điều này chỉ có thể thực hiện được thông qua sự phối hợp của cả khu vực. Một sự phục hồi kinh tế xã hội bền vững, tích hợp là cần thiết cho sự phát triển của khu vực này, cùng với các giá trị chung của tự do thương mại, đầu tư, tạo thuận lợi và bình thường hóa các hoạt động thương mại và vận tải xuyên biên giới.
 
Việt Nam có thể trở thành một đối tác khu vực mạnh mẽ trong số các quốc gia ASEAN, đặc biệt là qua cách Việt Nam hỗ trợ các quốc gia bị ảnh hưởng bởi COVID-19. Việt Nam đã duy trì nguồn cung cấp liên tục các mặt hàng thiết yếu theo yêu cầu của các nước khác, ví dụ cung cấp lương thực. Việt Nam được đánh giá cao vì sự nhiệt tình trong nỗ lực chung chống lại đại dịch, bằng cách thiết lập kho dự trữ thuốc, thiết bị chăm sóc sức khỏe, và tổ chức các tập huấn trực tuyến như một hình thức ứng phó chung của ASEAN trong trường hợp khẩn cấp. Việt Nam là hình mẫu cho các quốc gia ASEAN trong xử lý tin giả về COVID-19, và các cán bộ truyền thông cấp cao đã thành lập một nhóm làm việc của ASEAN để chống tin giả. Liên minh đa phương chống COVID-19 do Phó Thủ tướng Việt Nam Phạm Bình Minh khởi xướng đã phổ biến chiến lược 4 chữ S của Việt Nam, là 4 từ tiếng Anh bắt đầu bằng chữ S, đó là “đoàn kết, chia sẻ, ngăn chặn và kích hoạt” trong đại dịch corona, tập trung vào việc tăng cường quan hệ đa phương, củng cố tinh thần đoàn kết toàn cầu, nhắm đến một cộng đồng toàn cầu lý tưởng. Đoàn kết đóng vai trò quan trọng trong các tổ chức đa phương như ASEAN, và sẽ tạo sức mạnh phối hợp trên toàn cầu và trong khu vực, bên cạnh những hỗ trợ của Liên hợp quốc và Tổ chức Y tế Thế giới. Việt Nam cũng quảng bá vật tư và trang thiết bị y tế sản xuất tại Việt Nam ra nước ngoài. Điều này mang lại cho Việt Nam rất nhiều thiện chí và sự hỗ trợ, và cũng giúp thúc đẩy chương trình “Sản xuất tại Việt Nam” (Make in Vietnam) của chính phủ, đặc biệt có lợi cho ngành dược phẩm của Việt Nam. Chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và những trường hợp điển hình tiên tiến, cùng với những tiến bộ trong nghiên cứu và phát triển sẽ giúp mở đường cho khả năng có vắc-xin và thuốc, dễ mua bán trên thị trường với giá cả phải chăng. Ngăn chặn sự lây lan của virus là rất quan trọng. Bên cạnh đó, cần có kế hoạch kích thích kinh tế hậu COVID-19, và điều này có thể thực hiện được nếu có các biện pháp đầu tư và hướng tới thị trường thương mại và nền kinh tế, và vực dậy thị trường tài chính giúp tăng cường niềm tin của doanh nghiệp và người dân địa phương. Do đó, Việt Nam đã được hoan nghênh vì những nỗ lực không mệt mỏi trong ba tháng làm Chủ tịch ASEAN vừa qua, và tinh thần đó đã giúp cho tất cả các quốc gia ASEAN gắn kết và ứng phó đại dịch, đưa Việt Nam trở thành đối tác được mến mộ nhất trong khu vực ASEAN trong tương lai gần.
 
Trên toàn cầu cũng vậy, Việt Nam đã gia tăng ảnh hưởng bằng cách giúp đỡ các quốc gia khác trong đại dịch COVID-19. Việt Nam đã là một người bạn và đối tác tuyệt vời với Úc. Cả hai nhà lãnh đạo hai nước đã thảo luận về hợp tác ASEAN-Úc, đặc biệt là trong việc đối phó với COVID-19, thúc đẩy hợp tác thông qua các cơ chế hiện có, để duy trì sự phát triển tích cực trong quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam-Úc. Úc cũng khen ngợi Việt Nam về các sáng kiến ​​và vai trò của Việt Nam trên cương vị Chủ tịch ASEAN hiện nay. Úc cũng cảm ơn Việt Nam đã hỗ trợ lãnh sự y tế cho công dân Úc. Cả Việt Nam và Úc đều đồng ý tiếp tục mối quan hệ đối tác, tang cường trao đổi, chia sẻ thông tin và kinh nghiệm về công tác phòng chống và kiểm soát COVID-19. Hai nước đồng ý tiến hành những nghiên cứu chung và phát triển vắc-xin, sản xuất vật tư và thiết bị y tế. Cả hai bên cũng đồng ý triệu tập một cuộc họp thường niên giữa hai bộ trưởng ngoại giao, quyết định hợp tác chiến lược, tập trung vào hợp tác chăm sóc sức khỏe, an ninh lương thực và giảm thiểu tác động kinh tế xã hội do virus gây ra. Ngoài ra, hai nước đồng ý tiếp tục tăng cường và hỗ trợ lẫn nhau trên các diễn đàn đa phương, đặc biệt là tại Liên hợp quốc, và các cơ chế do ASEAN lãnh đạo về các vấn đề khu vực và quốc tế, như duy trì hòa bình, ổn định và an ninh ở Biển Đông trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc năm 1982 về Luật biển.
 
Mối quan hệ của Việt Nam với Úc là vô cùng quan trọng trong bối cảnh sự hung hăng của Trung Quốc là mối đe dọa lớn đối với Việt Nam và Úc. Do những hành vi hiếu chiến của Trung Quốc, Việt Nam có những cử chỉ gần gũi hơn với Mỹ. Việt Nam đang xem xét ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với Mỹ, vì vậy, tăng cường quan hệ với Úc, một đồng minh của Mỹ, sẽ giúp củng cố mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau trong khu vực. Trong tháng 4/2020, Trung Quốc đã đâm chìm một tàu Việt Nam có tám ngư dân trên tàu khi đang đánh cá ở quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam do Trung Quốc chiếm. Theo Việt Nam, rõ ràng là Trung Quốc đã vi phạm chủ quyền của Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa. Điều này đi ngược lại những thỏa thuận song phương giữa hai quốc gia. Việt Nam đã lên tiếng phản đối Trung Quốc tại đại sứ quán Trung Quốc ở Hà Nội. Mỹ cũng bày tỏ mối quan tâm đối với hành vi của Trung Quốc, và tuyên bố rằng, hành động và yêu sách trên biển của Trung Quốc là bất hợp pháp. Hành động của Trung Quốc làm phức tạp tình hình giữa các nước láng giềng Đông Nam Á ở Biển Đông. Có nhiều ý kiến bình luận rằng, kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát, Trung Quốc tuyên bố đã thiết lập các trạm nghiên cứu mới trên các căn cứ quân sự được xây dựng trên đảo Đá chữ thập và Đá Subi, và hạ cánh máy bay quân sự đặc biệt lên đảo Đá chữ thập của Việt Nam. Trung Quốc cũng tiếp tục triển khai lực lượng dân quân hàng hải quanh quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Trung Quốc đã trả đũa bằng một bình luận khá gay gắt rằng Mỹ nên tập trung vào các vấn đề COVID-19 của họ, thay vì gửi tàu và máy bay tới Biển Đông. Bộ Ngoại giao Philippines cũng đưa ra một tuyên bố mạnh mẽ bày tỏ mối quan tâm đối với việc Trung Quốc đánh chìm tàu ​​cá Việt Nam, giống như vụ việc tương tự xảy ra với tàu cá Philippines năm 2019. Sự hỗ trợ này của Bộ Ngoại giao Philippines nhấn mạnh rằng, Việt Nam có sự hỗ trợ và đoàn kết từ các nước láng giềng, đó là một minh chứng cho thấy Việt Nam được ủng hộ để trở thành một cường quốc của khu vực và toàn cầu. Ngày càng có nhiều quốc gia coi Việt Nam là đối tác với vì chia sẻ những giá trị chung, và những “kẻ thù” chung.
 
Việt Nam thực hiện ngoại giao gạo đối với Cuba, một trong những hình thức ngoại giao khác biệt nhất, 5.000 tấn gạo được cung cấp cho Cuba trong thời khắc nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng COVID-19. Cuba và Việt Nam đã đồng ý hợp tác phát triển các loại thuốc điều trị COVID-19, và cũng hướng tới việc ra mắt các sản phẩm dược. Thủ tướng Cuba rất biết ơn Việt Nam vì sự hỗ trợ và hợp tác trong về phòng chống và kiểm soát COVID-19. Tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN, Việt Nam cam kết không bỏ rơi bất kỳ quốc gia nào. Khi cung cấp gạo cho Cuba, Việt Nam đã thực hiện lời hứa của mình, và nhận được nhiều sự tôn trọng, long tin và đoàn kết từ cộng đồng quốc tế.
 
Thành công lớn nhất của Việt Nam trong mối quan hệ song phương với các quốc gia khác có thể thấy trên mặt trận ngoại giao khẩu trang, đóng một vai trò lớn trong việc chống lại COVID-19. Qua việc bàn giao khẩu trang sản xuất tại Việt Nam, Việt Nam cho thế giới thấy rằng, Việt Nam là một trung tâm sản xuất có năng lực mạnh, đủ khả năng cung cấp sản phẩm chất lượng hàng đầu thế giới. Qua đó, Việt Nam đã rất thông minh trong việc thu hút các quốc gia, như Nhật Bản, những nước đang tìm kiếm đối tác tại các quốc gia Đông Nam Á để lập trung tâm sản xuất, vì thế giới hiện đang chuyển các trung tâm sản xuất ra khỏi Trung Quốc do sự bùng nổ dịch lớn ở nước này. Việt Nam sản xuất và bàn giao 100.000 khẩu trang cho Thụy Điển để chống lại vi-rút corona chủng mới. Cả hai nước đã đồng ý hợp tác, trao đổi kinh nghiệm và đồng ý làm việc theo hướng phát triển và hội nhập quốc tế. Chủ tịch Văn phòng Chính phủ Việt Nam, ông Mai Tiến Dũng được Thủ tướng Việt Nam ủy quyền bàn giao 50.000 khẩu trang cho Văn phòng Tổng thống Nga. Việt Nam đã hỗ trợ quyên góp 110.000 khẩu trang vải kháng khuẩn và cũng tạo điều kiện cho chuyến bay chở công dân Anh trở về nước an toàn. Vương quốc Anh đã vô cùng cảm ơn Việt Nam vì cử chỉ tốt bụng của Việt Nam. Năm 2020 đánh dấu kỷ niệm 10 năm hai nước Việt Nam và Anh trở thành đối tác hợp tác, và cả hai nước đã nhất trí nâng cao hiệu quả trong các cơ chế hợp tác hiện có. Hai nước cũng đã đẩy mạnh hơn nữa hợp tác song phương trong lĩnh vực chính trị, kinh tế, an ninh, giáo dục quốc phòng, và cũng hợp tác chặt chẽ và phối hợp trong các hoạt động giao lưu văn hóa cũng như trên các diễn đàn quốc tế và diễn đàn khu vực.
 
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam, ông Bùi Thanh Sơn đã bàn giao khẩu trang và vật tư y tế sản xuất tại Việt Nam, trị giá 100.000 USD cho Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, Asaduma Sinnichi. Ông Asaduma Sinnichi cũng cảm ơn Chính phủ Việt Nam đã chăm sóc 20.000 người quốc tịch Nhật Bản đang làm việc tại Việt Nam. Ngoài ra, 500.000 khẩu trang y tế đã được Chính phủ Việt Nam trao cho Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe. Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Motegi Toshimitsu đã cung cấp cho Việt Nam ít nhất 200 triệu yên viện trợ để chống dịch COVID-19. Trung Quốc hành xử hiếu chiến ở Biển Đông là chủ đề đáng quan tâm của Nhật Bản và Việt Nam, vì cả hai đều có lợi ích riêng trên ở Biển Đông. Nhiều công ty Nhật Bản rời khỏi Trung Quốc do đại dịch COVID-19 và đang tìm cách đầu tư vào các nước Đông Nam Á, do đó, Việt Nam có thể trở thành một trung tâm sản xuất lớn cho Nhật Bản. Điều này sẽ giúp xây dựng Việt Nam thành một trung tâm sản xuất với công nghệ Nhật Bản, và các kỹ năng quản lý tiến tiến, giúp thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam lớn mạnh. Điều này cũng sẽ mang đến cho Việt Nam cơ hội để trở thành nhà sản xuất những hàng hóa khác ngoài hang dệt may, thậm chí còn lớn hơn và cũng giúp củng cố hơn nữa ngành hang dệt may. Nhật Bản nằm trong liên minh an ninh với Mỹ, giống như Úc, và mối quan hệ giữa Việt Nam và Mỹ đang được cải thiện trong bối cảnh Trung Quốc xâm lược biển. Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam, ông Bùi Thanh Sơn cũng đã bàn giao 200.000 khẩu trang sản xuất tại Việt Nam cho Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, ông Daniel J. Kritenbrik, và cũng đã bàn giao 500.000 khẩu trang cho Văn phòng Nhà Trắng. Thông qua ngoại giao khẩu trang, Việt Nam có thể phát triển “trục Đông Nam Á” cùng với Nhật Bản và Mỹ, được hỗ trợ bởi các quốc gia khác, sẽ giúp tăng cường quan hệ an ninh ba bên và an ninh hàng hải, và giải quyết vấn đề Trung Quốc xâm lược biển.
 
Việt Nam cũng quyết tâm theo đuổi hỗ trợ tài chính và ngoại giao viện trợ, với một số đối tác như Romania và Myanmar. Phó Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam-Rumani, ông Bùi Trọng Định, đã trao 20.000 USD hỗ trợ Rumani chiến đấu chống đại dịch. Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng đã trao 50.000 USD cho Đại sứ Myanmar tại Việt Nam để giành chiến thắng trong trận chiến COVID-19 tại Myanmar. Việt Nam cũng giúp đỡ thế giới thông qua ngoại giao trang thiết bị y tế, và theo đó, Việt Nam tặng thiết bị y tế trị giá 7 tỷ đồng cho Lào và Campuchia và các thiết bị y tế này bao gồm quần áo bảo hộ chuyên dụng, khẩu trang y tế, hệ thống xét nghiệm và bộ dụng cụ xét nghiệm COVID-19. Việt Nam đã gửi máy trợ thở, bộ quần áo bảo hộ, găng tay và khẩu trang trị giá 500.000 USD cho Trung Quốc, để chống lại đại dịch COVID-19.
 
Thật là vui mừng khi thấy niềm say mê mới và nhiệt huyết được hồi sinh ở Việt Nam, đó là nền tảng của việc trở thành một đối tác mạnh mẽ hơn trong khu vực và toàn cầu. Những nỗ lực của Việt Nam trong ngoại giao COVID được đánh giá rất cao, và được nhiều nước gọi là đối tác rất thân thiện và nhân đạo trong cuộc khủng hoảng nghiêm trọng trong đại dịch COVID-19. Cách mà Việt Nam đã và đang làm đã mở ra con đường cho Việt Nam trở thành một đối tác toàn diện và ổn định. Việt Nam hướng tới kế hoạch phục hồi kinh tế khu vực sau COVID-19, là một sáng kiến ​​tuyệt vời đã được ASEAN và các thành viên khác khen ngợi. Rõ ràng là Việt Nam là một quốc gia sẵn sàng dẫn đầu khu vực với tư cách là một đối tác mạnh mẽ trong ASEAN. Cách Việt Nam thực hiện ngoại giao khẩu trang, ngoại giao y tế, và ngoại giao viện trợ tài chính trên toàn thế giới là rất đáng khen ngợi, và những phương pháp ngoại giao này không kèm theo những áp đặt chính trị, quyền lực hay tư tưởng. Đây là những lý do chính xác, những lý do tại sao Việt Nam nổi lên như một đối tác khu vực và thế giới trong cuộc khủng hoảng toàn cầu COVID-19.
 
Nguồn ảnh: Thông tấn xã Việt Nam
 
Tác giả:
Gitanjali Sinha Roy, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và An ninh Ấn Độ
 
Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ
 
Nguồn:
http://www.cescube.com/vp-viet-nam-s-covid-19-diplomacy-emergence-of-a-strong-regional-player
 
Bấm vào đây để đọc bản tiếng Anh của bài viết này/Click here to read the English version of this article
 

Bình luận của bạn