cis_banner_final_en.png
Quản trị toàn cầu ra sao trong đại dịch Covid-19?

19/05/2020


Quản trị toàn cầu ra sao trong đại dịch Covid-19?

Tới hôm nay, không một nơi nào trên thế giới không bị ảnh hưởng bởi tai họa của đại dịch Covid-19. Hàng triệu người đã bị ảnh hưởng trên toàn thế giới, hàng trăm ngàn người đã mất mạng.


Chưa bao giờ trong lịch sử có bất kỳ căn bệnh nào ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân trên toàn thế giới như cách mà đại dịch virut corona đang làm. Theo một cách nào đó, Corona đã nổi lên như một đế chế tàn bạo nhất và hung hãn nhất của thế kỷ XXI, mà vẫn chưa gặp phải bất kỳ thách thức nào đáng kể làm suy yếu sự thống trị ngày càng mạnh lên của nó. Ngay cả Mỹ, các nước giàu và phát triển của châu Âu cũng không thể đối phó với thảm họa đang diễn ra, mặc dù họ có nhiều nguồn lực, công nghệ, kiến thức khoa học và chuyên môn tốt nhất. Căn bệnh này đang lan rộng các xúc tu của nó lan đến nhiều lãnh thổ một cách nhanh chóng và nhân lên mỗi ngày.  
 
Rõ ràng là sự khủng khiếp của cuộc khủng hoảng này lớn hơn nhiều so với các cuộc khủng hoảng khác mà thế giới đã phải đối mặt trong hai thập kỷ qua, như khủng bố, biến đổi khí hậu, nghèo đói. Tuy nhiên, trớ trêu nhất là, trong khi toàn bộ thế giới đang phải đối mặt với tình huống chưa từng có này mà không có ngoại lệ, thì thế giới vẫn chưa có một phản ứng toàn cầu gắn kết, hòa hợp và nhất trí để giải quyết vấn đề. Thay vì ra quyết định tập thể hoặc hành động, một cuộc đấu tay đôi cay đắng đang diễn ra giữa các quốc gia, đặc biệt là Mỹ và Trung Quốc, là quốc gia bắt nguồn sự bùng phát và lan rộng của đại dịch. Trong khi một số người gọi nó là virut Trung Quốc hay virut phát xít, thì Trung Quốc muốn tất cả tin rằng, đó là virus tư bản do Mỹ khởi xướng. Thật không may, thay vì thống nhất thế giới, đại dịch đã chia rẽ thế giới, một lần nữa, thành từng quốc gia, mỗi quốc gia bảo vệ lãnh thổ, con người và lợi ích của mình, trong khi trước đây thế giới được coi là “Ngôi làng toàn cầu”. Có vẻ như cuộc khủng hoảng đã mở đường cho việc tái xuất hiện chiến tranh ý thức hệ và bắt đầu một giai đoạn mới của Chiến tranh Lạnh. Kịch bản này đặt câu hỏi về hiệu quả của các thể chế và chế độ toàn cầu - bắt đầu từ Liên hợp quốc và một loạt các tổ chức khác làm việc dưới sự bảo trợ của Liên hợp quốc và ngoài Liên hợp quốc - trong việc quản lý tình hình và đưa ra biện pháp ứng phó đáng tin cậy cho cuộc khủng hoảng đang diễn ra. Rõ ràng, khái niệm “quản trị toàn cầu” xuất hiện trong bối cảnh chấp nhận toàn cầu hóa là thực tế rõ ràng và không thể tránh khỏi của cuộc sống quốc tế - kêu gọi sự hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia, các chủ thể phi nhà nước, các tổ chức, để đàm phán đối phó với các vấn đề có bản chất toàn cầu bản chất này, đã không được chú trọng thực hiện.
 
Trong những năm 1980, các nhà lý thuyết tự do đã cố gắng chuyển trọng tâm từ một phân tích lấy nhà nước làm trung tâm trong quan hệ quốc tế sang nghiên cứu về chủ nghĩa xuyên quốc gia và các tổ chức quốc tế trong nỗ lực thiết lập một khuôn khổ tự do và hợp tác sẽ giúp thúc đẩy sự hiểu biết nhiều hơn giữa các nước và từ đó bác bỏ các quan niệm hiện thực về quyền lực và xung đột. Các nhà lý luận như Stephen Krasnner đã nâng cao khái niệm chế độ quốc tế, tập trung vào các cuộc đàm phán giữa các nhà nước để tối đa hóa hợp tác trong các lĩnh vực vấn đề khác nhau như y tế, thương mại và môi trường sẽ có lợi cho tất cả các bên liên quan. Một số quy định của các thể chế dường như chưa được điều chỉnh cho hợp lý hoặc chính xác, nhưng lợi ích của sự hợp tác thông qua các thể chế sẽ nhất thiết phải lớn hơn nhiều so với chi phí đối phó với các vấn đề mà không có bất kỳ cơ chế tập thể hoặc thể chế nào. Lý thuyết chế độ là một bước ngoặt trong diễn ngôn quan hệ quốc tế, theo sau đó là các quy định, các chế độ khác nhau đã được tạo ra, khá thành công trong việc cùng nhau giải quyết nhiều vấn đề chung. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) có lẽ là ví dụ tốt nhất. Sau đó, các nhà lý thuyết như James Rosenau và Ernst-Otto Czempiel đưa ra khái niệm quản trị toàn cầu, cho rằng quản trị không thể là lãnh địa độc quyền của nhà nước; nhà nước phải chia sẻ cả quyền lực và trách nhiệm với thị trường, các tổ chức xã hội xuyên quốc gia và phi chính phủ/dân sự.
 
Cách thế giới đối phó với cuộc khủng hoảng Covid-19, một điều khá rõ ràng là các khái niệm về chế độ toàn cầu, và quản trị toàn cầu, đã bị xóa sạch. Các chế độ và thể chế (toàn cầu) đáng lẽ phải đi đầu trong việc đàm phán tìm ra các giải pháp cho cuộc khủng hoảng, đã thất bại trong việc xử lý tình huống. Liên hợp quốc đã gọi Covid-19 là bài toán lớn nhất mà họ phải đối mặt kể từ khi thành lập và kêu gọi hành động chính sách phối hợp, quyết đoán, toàn diện và đổi mới từ các nền kinh tế hàng đầu thế giới - và hỗ trợ tài chính và kỹ thuật tối đa cho những quốc gia, những người nghèo nhất và dễ bị tổn thương nhất. Tuy nhiên, Liên hợp quốc đã không triệu tập cuộc họp của Hội đồng Bảo an để thảo luận về tình hình, cũng như không đưa ra bất kỳ lộ trình chính sách cụ thể nào. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đáng lẽ đã dẫn đầu cuộc chiến chống lại Covid-19, lại đang bị phê bình vì che đậy sự thật và không thực hiện các biện pháp thích hợp sớm để ngăn chặn dịch bệnh. Chính quyền Trump đã cáo buộc WHO hành động theo mệnh lệnh của Trung Quốc và ngừng tài trợ cho tổ chức này. Ngay cả các nước châu Âu cũng không hài lòng với cách làm việc của WHO. IMF hoặc WTO vẫn chưa đưa ra chính sách mới cho sự hồi sinh của nền kinh tế và giao dịch thương mại toàn cầu. Thế giới dường như bị chia rẽ hơn bao giờ hết như thể nó quay trở lại thời kỳ tiền toàn cầu hóa khi các quy tắc, chính sách và chuẩn mực được các nhà nước đóng khung và thực hiện, hoàn toàn dựa trên nhận thức của chính họ và chỉ vì lợi ích của từng nước.  
 
Một trong những mục tiêu chính của cơ chế quản trị toàn cầu là quản lý rủi ro toàn cầu, đòi hỏi phải đưa ra các biện pháp cần thiết để giảm thiểu khả năng và tác động của bất kỳ sự kiện nào có thể gây nguy hiểm đến tính mạng con người trên toàn thế giới. Ngay tại thời điểm cần tăng cường quản trị toàn cầu, các nhà lãnh đạo thể chế lại chọn im lặng, và kém hiệu quả trong đại dịch. Đây có thể là sự trượt dốc tốn kém nhất cho tất cả những người tin rằng hòa bình và an ninh có thể đạt được thông qua hành động và hợp tác tập thể.
 
Tác giả: Netajee Abhinanda, Giám đốc Viện Nghiên cứu Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Kalinga, Trợ lý giáo sư Khoa học chính trị, Đại học Ravenshaw
 
Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ
 
Nguồn:
http://www.kiips.in/research/covid-19-what-ails-global-governance/

Bấm vào đây để đọc bản tiếng Anh của bài viết này/Click here to read the English version of this article

Bình luận của bạn