cis_banner_final_en.png
Mối quan hệ quốc phòng Ấn Độ-Nhật Bản qua Hội nghị thượng đỉnh trực tuyến Modi-Abe

24/08/2020


Mối quan hệ quốc phòng Ấn Độ-Nhật Bản qua Hội nghị thượng đỉnh trực tuyến Modi-Abe

Tuy còn nhiều bất cập, mối quan hệ Ấn Độ-Nhật Bản đang trở nên sâu sắc hơn khi đối mặt với một Trung Quốc hiếu chiến.


Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và người đồng cấp Nhật Bản Shinzo Abe sẽ có cuộc gặp thượng đỉnh trực tuyến vào tháng 9/2020. Đây sẽ là hội nghị thượng đỉnh trực tuyến lần thứ hai của ông Modi trong năm nay, sau hội nghị thượng đỉnh với Thủ tướng Úc Scott Morrison vào tháng 6/2020. Theo báo chí Ấn Độ, trích dẫn từ Bộ Ngoại giao Ấn Độ (MEA), hai bên dự kiến sẽ ký một thỏa thuận hậu cần quân sự quan trọng, đó là Thỏa thuận Mua bán hàng hóa và Dịch vụ Chéo (ACSA). Đây là một dấu mốc quan trọng trong mối quan hệ giữa New Delhi và Tokyo, và là chìa khóa để cả hai quốc gia cùng đánh giá những gì đã đạt được cho đến nay.   

Ấn Độ và Nhật Bản đã bỏ lỡ hội nghị thượng đỉnh theo kế hoạch năm 2019 vì các cuộc biểu tình phản đối Đạo luật sửa đổi quyền công dân (CAA) ở Guwahati, thuộc bang Assam, đông bắc Ấn Độ, nơi cuộc họp dự kiến được tổ chức. Mặc dù Chính quyền Modi muốn chuyển địa điểm họp sang Delhi, nhưng phía Nhật Bản khẳng định rằng, trọng tâm của hội nghị thượng đỉnh năm 2019 là đầu tư của Nhật Bản vào phát triển cơ sở hạ tầng Đông Bắc của Ấn Độ, và do đó, như một nhà ngoại giao Nhật Bản nói: “Địa điểm là thông điệp”. Kể từ đó, Ấn Độ và Nhật Bản đã cố gắng nối lại hội nghị thượng đỉnh, nhưng đại dịch COVID-19 càng khiến kế hoạch của hai bên bị trì hoãn.  
  
Cuộc gặp thượng đỉnh hiện tại diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc gây hấn với cả hai nước, dọc theo biên giới Trung-Ấn và Biển Hoa Đông. Chính phủ Abe được cho là cũng muốn thử chuyển một số hoạt động sản xuất của Nhật Bản sang Ấn Độ như một phần trong nỗ lực chuyển các hoạt động sản xuất ra khỏi Trung Quốc. Đây là một phần trong nỗ lực phối hợp của một số quốc gia nhằm chuyển ngành sản xuất của họ ra khỏi Trung Quốc, nhằm giảm sự phụ thuộc vào Bắc Kinh. Hai nhà lãnh đạo cũng đang nỗ lực để củng cố chương trình nghị sự của Bộ tứ (Quad) về vấn đề này.  

ACSA cũng nhằm tăng cường phạm vi địa lý và ảnh hưởng của quân đội hai nước. Cho đến nay, Ấn Độ đã ký hiệp định hậu cần tương tự với Mỹ, Hàn Quốc và Úc. Các thỏa thuận hậu cần này nhằm đơn giản hóa các quy trình liên quan đến việc sử dụng các phương tiện của nhau. Phải mất hơn một thập kỷ Ấn Độ mới ký được Biên bản Thỏa thuận Trao đổi Logistics (LEMOA) với Mỹ do một số hiểu nhầm, nhưng kể từ khi ký với Mỹ vào năm 2016, Ấn Độ dễ dàng hơn trong việc đàm phán các thỏa thuận như vậy với các quốc gia khác. Có lẽ để duy trì sự cân bằng, Ấn Độ đang đàm phán một thỏa thuận tương tự với Nga. Thỏa thuận của Nga được đặt tên khác là Thỏa thuận về hỗ trợ hậu cần đối ứng (ARLS).  

ACSA Ấn Độ-Nhật Bản đã có một bước phát triển lớn trong hội nghị thượng đỉnh gần đây nhất ở Nhật Bản vào tháng 10 năm 2018. Bộ Ngoại giao Ấn Độ trong một tuyên bố vào thời điểm đó cho biết: “Hai nhà lãnh đạo hoan nghênh cuộc tập trận chung giữa ba lực lượng và bắt đầu các cuộc đàm phán về Thỏa thuận Mua lại và Phục vụ chéo (ACSA), sẽ nâng chiều sâu chiến lược của hợp tác an ninh và quốc phòng song phương”. Cuộc đối thoại 2 + 2 khai mạc, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng Ấn Độ - Nhật Bản, cũng ghi nhận “tiến bộ đáng kể” đạt được trong các cuộc đàm phán của ACSA và mong muốn của họ “sớm kết thúc đàm phán” sẽ “góp phần hơn nữa vào việc tăng cường hợp tác quốc phòng giữa hai bên”.  

ACSA Ấn Độ-Nhật Bản sẽ cho phép quân đội hai nước tiếp cận các cơ sở quân sự của nhau để sửa chữa và bảo dưỡng trang thiết bị cũng như cải thiện tổng thể phạm vi và mức độ phức tạp của hợp tác quân sự giữa hai nước. Trên thực tế, ACSA Ấn Độ - Nhật Bản được cho là có phạm vi rộng hơn, bao gồm hợp tác quốc phòng tổng thể giữa hai nước, trong đó, hậu cần là một trụ cột quan trọng trong quan hệ đối tác quốc phòng đang mở rộng. Nhật Bản có thể tiếp cận các căn cứ hải quân trọng yếu của Ấn Độ, bao gồm các đảo thuộc quần đảo Andaman và Nicobar, gần eo biển Malacca, một tuyến đường biển quốc tế quan trọng. Thỏa thuận cũng sẽ nâng cao phạm vi hoạt động của chính Ấn Độ, đặc biệt là đối với Hải quân Ấn Độ. Ấn Độ có thể tiếp cận các căn cứ của Nhật Bản, vi dụ như ở Djibouti. Một số nội dung trong chương trình nghị sự cho hợp tác quốc phòng Ấn Độ-Nhật Bản mở rộng có thể bao gồm thúc đẩy hợp tác công nghệ và thương mại quốc phòng theo các cơ chế hiện có, chẳng hạn như Nhóm làm việc chung về Hợp tác Công nghệ và Trang bị Quốc phòng (JWG-DETC). Đã có các dự án nghiên cứu hợp tác được thực hiện trên các lĩnh vực như phương tiện mặt đất không người lái (UGV)/người máy trong khuôn khổ này, nhưng sự hợp tác có thể được mở rộng sang toàn bộ các công nghệ hiện có và những công nghệ mới.

Cũng có thể Nhật Bản muốn thảo luận thêm về máy bay đổ bộ US-2 do Nhật Bản chế tạo, mà Ấn Độ đã sử dụng trong một thời gian dài. Nâng cao năng lực để đảm bảo an ninh hàng hải tốt hơn và nâng cao nhận thức trong vùng hàng hải (MDA) cũng là nội dung quan trọng trong chương trình nghị sự của Ấn Độ và Nhật Bản. Việc Ấn Độ thành lập Trung tâm Kết hợp Thông tin - Khu vực Ấn Độ Dương (IFC-IOR) vào tháng 12 năm 2018 được coi là một bước quan trọng trong vấn đề này và Nhật Bản sẽ có một sĩ quan liên lạc tại IFC-IOR. Các cường quốc Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương khác như Úc, Pháp và Mỹ cũng sẽ có các sĩ quan của họ tại trung tâm này.

Trong khi ACSA và chương trình nghị sự quốc phòng hướng tới tương lai trong việc thúc đẩy hợp tác giữa Ấn Độ và Nhật Bản, thì mối quan hệ này cũng có một số khó khăn. Nhật Bản dường như đã thất vọng đáng kể với quyết định của Ấn Độ rút khỏi hiệp định thương mại khu vực, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP). Thực tế là Abe thậm chí không được thông báo trước khi New Delhi đưa ra thông báo dường như đã gây bất ổn cho chính quyền Abe. Nhật Bản tin tưởng Ấn Độ là một bên quan trọng trong RCEP để đẩy lùi chương trình nghị sự kinh tế đang rất mạnh của Trung Quốc. Tokyo cũng có thể thất vọng về sự thiếu nhiệt tình của New Delhi trong việc theo đuổi chương trình nghị sự thương mại quốc phòng, với US-2 là một trường hợp điển hình. Mặt khác, mặc dù Ấn Độ rất muốn xem xét tàu ngầm lớp Soryu, nhưng Nhật Bản đã tỏ ra thận trọng và thực sự đã không đấu thầu hợp đồng tàu ngầm của Ấn Độ.

Tuy nhiên, Nhật Bản vẫn là một đối tác kiên định với Ấn Độ. Ví dụ, sau cuộc đụng độ Ấn-Trung ở Thung lũng Galwan vào giữa tháng 6/2020, Đại sứ Nhật Bản tại Ấn Độ đã ủng hộ Ấn Độ khi viết rằng: “Nhật Bản phản đối bất kỳ nỗ lực đơn phương nào nhằm thay đổi hiện trạng”. Điều này cho thấy sức ép từ Trung Quốc sẽ tiếp tục củng cố quan hệ Ấn Độ - Nhật Bản, bất chấp một số điều không như kỳ vọng trong mối quan hệ của cả hai bên.  
Tác giả: Tiến sĩ Rajeswari Pillai Rajagopalan, Nghiên cứu viên Cao cấp và Trưởng nhóm Sáng kiến Chính sách Vũ trụ và Hạt nhân, tại Quỹ Nghiên cứu những Người quan sát (ORF), một trong những cơ quan nghiên cứu hàng đầu của Ấn Độ.

 
Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Nguồn:
https://thediplomat.com/2020/08/india-japan-defense-ties-to-get-a-boost-with-modi-abe-virtual-summit/

Bấm vào đây để đọc bản tiếng Anh của bài viết này/Click here to read the English version of this article

Bình luận của bạn