cis_banner_final_en.png
Mối quan hệ Ấn Độ-Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên: New Delhi mở các kênh truyền thông với Bình Nhưỡng

29/09/2020


Mối quan hệ Ấn Độ-Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên: New Delhi mở các kênh truyền thông với Bình Nhưỡng

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ trân trọng giới thiệu bài nghiên cứu “Mối quan hệ Ấn Độ-Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên: New Delhi mở các kênh truyền thông với Bình Nhưỡng”. Bài do Tác giả Prashant Kumar Singh gửi tới Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ. Bài viết đã được đăng trên tạp chí Tầm nhìn chiến lược (Strategic Vision) số 46.


Theo tất cả các thông tin hiện có, Ấn Độ vẫn là đối tác thương mại lớn thứ hai của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (CHDCND Triều Tiên), gọi tắt là Triều Tiên. Mặc dù việc Ấn Độ tuân thủ các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc đã làm giảm giá trị của thương mại song phương đến mức gần như không đáng kể, nhưng việc trở thành đối tác thương mại lớn thứ hai của Triều Tiên có một giá trị mang tính biểu trưng. Các cuộc tiếp xúc bị gián đoạn giữa các quan chức, và các giao thương chủ yếu mang tính biểu tượng, nhưng vẫn đang diễn ra, nhấn mạnh vị thế của Ấn Độ như một cánh cửa hiếm hoi ra để đất nước bí ấn Triều Tiên đến với thế giới.

Cựu Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Vijay Kumar Singh đã có chuyến thăm không báo trước tới CHDCND Triều Tiên vào tháng 5/2018. Theo Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ khi đó là bà Sushma Swaraj, chuyến thăm được thực hiện theo lời mời của Bộ trưởng Ngoại giao CHDCND Triều Tiên Ri Yong-ho, được tổ chức sau Hội nghị Bộ trưởng Phong trào Không liên kết (NAM), được tổ chức vào tháng 4/2018 tại Baku, Azerbaijan. Trong cuộc gặp đó, ông Ri nhắc bà Swaraj rằng, cả cuộc họp Tham vấn Văn phòng Ngoại giao Ấn Độ-CHDCND Triều Tiên (FOC) cũng như Cuộc họp Ủy ban Hỗn hợp (JCM) đã không được tổ chức trong nhiều năm, và kêu gọi Ấn Độ cử Bộ trưởng Ngoại giao đến Bình Nhưỡng ngay lập tức.

Chuyến thăm mang tính quyết định này phù hợp với thực tiễn của Ấn Độ trong việc âm thầm duy trì mối quan hệ với CHDCND Triều Tiên. Ấn Độ đã từng đón tiếp các bộ trưởng và quan chức cấp cao khác của Triều Tiên, lần gần đây nhất là chuyến thăm vào tháng 4/2015 của Ngoại trưởng Triều Tiên Ri Su-yong. Hơn nữa, Triều Tiên đã nhận được viện trợ nhân đạo từ Ấn Độ, bao gồm cả thông qua Chương trình Lương thực Thế giới của Liên hợp quốc (WFP) vào năm 2011 và 2016. Nước này đã tham gia thường xuyên vào chương trình Hợp tác Kinh tế và Kỹ thuật Ấn Độ (ITEC) và Khóa học Chuyên nghiệp dành cho các Nhà ngoại giao (PCFD), do Bộ Ngoại giao Ấn Độ (MEA) điều hành, mặc dù số người tham gia các suất học bổng ITEC của MEA đã giảm đáng kể kể từ năm 2016, hầu hết có thể là do không có đủ người đăng ký. Mô hình này cho thấy, Ấn Độ đã cố gắng duy trì sự cân bằng mong manh giữa việc duy trì mối quan hệ với CHDCND Triều Tiên song song với việc tuân thủ các lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc đối với quốc gia này.


Đại sứ quán Triều Tiên tại Cộng hòa Séc

Chuyến thăm của Singh đáng chú ý vì hai lý do. Thứ nhất, chuyến thăm cấp bộ trưởng từ phía Ấn Độ đã không diễn ra trong 20 năm, mặc dù các bộ trưởng của CHDCND Triều Tiên đã đến thăm Ấn Độ trong giai đoạn này. Thứ hai, chuyến thăm của Singh dường như khó tổ chức vì diễn ra trùng vào thời điểm Hội nghị thượng đỉnh tại Singapore giữa Lãnh đạo tối cao của Triều Tiên Kim Jong-un và Tổng thống Mỹ Donald Trump, khi đó đang được lên kế hoạch vào tháng 6/2018. Lời mời khẩn cấp do đó nhanh chóng được nhận lời.

Ấn Độ thận trọng khi cân nhắc không nên dời thời gian chuyến thăm khi khu vực này đang đối mặt với nhiều bất ổn. Ngoài ra, đáng chú ý hơn, chuyến thăm diễn ra trước khi bổ nhiệm một quan chức của Cơ quan Ngoại giao Ấn Độ (IFS) - người đầu tiên trong hơn 5 năm - làm Đại sứ tại CHDCND Triều Tiên. Hơn nữa, trong những gì được báo cáo là một quá trình nhanh chóng bất thường đối với CHDCND Triều Tiên. Ông Atul Malhari Gotsurve đảm nhận chức vụ Đại sứ Ấn Độ tại Triều Tiên vào ngày 14/5/2018, chỉ 9 ngày sau khi ông đặt chân đến Triều Tiên. Ông Singh đến Bình Nhưỡng vào ngày 15/5/2018. Có thể hình dung được rằng, bất chấp lời mời được cho là tự phát, các cuộc tham vấn liên quan đến Hội nghị thượng đỉnh có thể đã diễn ra ngay sau chuyến thăm này.

Tiếp tục hợp tác
Việc Ấn Độ ngừng các chuyến thăm cấp bộ trưởng sau năm 1998 dường như là kết quả của sự căng thẳng giữa Mỹ và Triều Tiên về vấn đề hạt nhân, cũng như về hợp tác tên lửa và hạt nhân Triều Tiên-Pakistan. Tuy nhiên, các quan chức Bộ Ngoại giao Ấn Độ và Triều Tiên vẫn tiếp tục nhóm họp theo cơ chế FOC. Hợp tác trong ITEC và PCFD và viện trợ của Ấn Độ cho CHDCND Triều Tiên vẫn tiếp tục, và Bình Nhưỡng đã viện trợ 30.000 USD cho Ấn Độ sau trận sóng thần tàn phá bờ biển phía đông Ấn Độ vào năm 2004. Mối quan hệ này vẫn là ưu tiên thấp đối với Ấn Độ trong những năm 2000, nhưng việc thành lập nhóm Các bộ trưởng và các Tổng giám đốc tham gia đàm phán (JS-DG) vào năm 2013 đã báo hiệu một sự thay đổi trong cách tiếp cận của Ấn Độ đối với Triều Tiên. Sau thời điểm này, các báo cáo thường niên do MEA Ấn Độ công bố bắt đầu đề cập đích danh đến Triều Tiên, chỉ ra sự ủng hộ của Bình Nhưỡng đối với việc Ấn Độ ứng cử vào các cơ quan chuyên môn của Liên hợp quốc.

Sau chuyến thăm của Ri Su-yong đến Ấn Độ vào tháng 4/2015, trong đó ông được cho là đã yêu cầu Ấn Độ đưa CHDCND Triều Tiên vào Chính sách Hành động Hướng Đông, chuyến thăm của ông Singh đã chuyển tải mong muốn của New Delhi về việc đưa CHDCND Triều Tiên vào trong phạm vi tác động của chính sách này, mục đích là thúc đẩy mối quan hệ với khu vực Châu Á - Thái Bình Dương rộng lớn. Sau đó, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Ấn Độ, ông Kiren Rijiju, đã đưa ra một tuyên bố sau khi tham dự một sự kiện được tổ chức tại Đại sứ quán Triều Tiên ở New Delhi vào tháng 9/2015.


Khách sạn Ryugyong hoành tráng đang xây dựng tại thủ đô Bình Nhưỡng của Triều Tiên


Ông Rijiju tuyên bố: “Chúng tôi đã thảo luận trong nội bộ chính phủ về các cách thức và phương tiện nâng cấp mối quan hệ song phương… kể từ khi Bộ trưởng Ngoại giao Triều Tiên đến thăm Delhi vào tháng 4 năm ngoái [2015]… không nên có những rào cản và nghi ngờ cũ thông thường… vì Triều Tiên là một quốc gia độc lập và cũng là thành viên của Liên hợp quốc. Một mối quan hệ dựa trên thương mại và tăng cường thương mại hơn nữa… chính là con đường phía trước”.

Vào tháng 9/2017, Mỹ đề nghị Ấn Độ giảm bớt mức độ quan hệ với Triều Tiên. Tuy nhiên, trong cuộc gặp với Ngoại trưởng Mỹ lúc bấy giờ là Rex Tillerson, vào tháng 10 năm 2017, bà Swaraj khuyên rằng, “một số quốc gia thân thiện với [Mỹ] nên duy trì các đại sứ quán ở đó [Triều Tiên] để duy trì một số kênh truyền thông.” Sau cuộc gặp, Tillerson nói với giới truyền thông ở Geneva rằng, người Ấn Độ nghĩ rằng, Đại sứ quán của họ ở Bình Nhưỡng “có giá trị như một kênh thông tin liên lạc” giữa Mỹ và Triều Tiên, và đánh giá này có thể đúng.

Các quan điểm được chia sẻ
Trong chuyến thăm, đại diện CHDCND Triều Tiên đã chia sẻ quan điểm của họ về một số diễn biến gần đây trên Bán đảo Triều Tiên với cựu Ngoại trưởng Singh. Ông Singh lần lượt nhắc lại sự ủng hộ của Ấn Độ đối với sáng kiến hòa bình của CHDCND Triều Tiên với Hàn Quốc. Hơn nữa, trước những lo ngại của Ấn Độ trong bối cảnh các mối liên hệ phổ biến vũ khí hạt nhân có liên quan như thế nào đến mối quan hệ Triều Tiên-Pakistan, các quan chức CHDCND Triều Tiên đảm bảo với ông Singh rằng, chính phủ của họ sẽ không bao giờ cho phép bất kỳ hành động nào đe dọa đến an ninh của Ấn Độ.

Họ cũng thảo luận về hợp tác trong giáo dục nghề nghiệp, nông nghiệp, dược phẩm, và quảng bá Yoga và y học cổ truyền. Để đánh dấu 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, hai nước nhất trí tăng cường giao lưu nhân dân thông qua các hoạt động giao lưu giáo dục và văn hóa. Cuộc thảo luận này phù hợp với cách tiếp cận truyền thống của Ấn Độ đối với các vấn đề trên Bán đảo Triều Tiên, những lo ngại về an ninh của Ấn Độ và Chính sách Hành động Hướng Đông của Ấn Độ.

Rất nhiều diễn biến đã diễn ra kể từ khi thiết lập các cuộc đàm phán cấp JS-DG và chuyến thăm của Singh cho thấy một cách tiếp cận mới mà Ấn Độ thực hiện đối với quan hệ với Triều Tiên. Thật ngẫu nhiên, trong ba báo cáo thường niên gần đây nhất, MEA đã liệt kê CHDCND Triều Tiên trong số các quốc gia mà Hội đồng các vấn đề thế giới của Ấn Độ (ICWA), do MEA điều hành, đã tiến hành các nghiên cứu. Trong năm 2019-2020, Ấn Độ báo cáo rằng, họ đang cung cấp thực phẩm và bộ dụng cụ thuốc chống lao cho CHDCND Triều Tiên thông qua WFP và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trị giá 1 triệu USD.


Tòa nhà Các Bộ trưởng của Ấn Độ, còn được gọi là Ban Thư ký Trung ương, là nơi đặt Ban Thư ký Nội các.

Những diễn biến như vậy có thể là ngẫu nhiên nhưng cho thấy có thể có mối liên hệ giữa Hội nghị thượng đỉnh, diễn ra vào tháng 3/2018 và lời mời của Triều Tiên ở Baku trong cuộc họp cấp bộ trưởng NAM. Sự chấp thuận nhanh chóng của ông Gotsurve với tư cách là Đại sứ Ấn Độ tại Triều Tiên, và chuyến thăm của ông Singh tới Bình Nhưỡng chỉ một ngày sau khi ông Gotsurve làm Đại sứ, có thể chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên, để sau đó Triều Tiên tham gia Hội nghị thượng đỉnh Trump-Kim. Các diễn ngôn giữa Singh và những người đối thoại chỉ ra rằng, Hội nghị thượng đỉnh được đề xuất và tình trạng không chắc chắn của nó nằm trong chương trình nghị sự cho cuộc gặp đột ngột, không báo trước. Sau đó, Singh đã thảo luận về các vấn đề cả hai bên cùng quan tâm với Ri Yong-ho vào ngày 3/8/2018 tại ngoại vi của Diễn đàn Khu vực ASEAN, được tổ chức tại Singapore. Các nhà lãnh đạo Ấn Độ dường như tin rằng, cần có nhiều kênh liên lạc trực tiếp với Bình Nhưỡng.

Hơn nữa, Ấn Độ vẫn tham gia với cộng đồng quốc tế về vấn đề CHDCND Triều Tiên, vốn đã được đưa vào đối thoại Ấn Độ-Mỹ và Đối thoại An ninh Tứ giác giữa Úc, Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ. Ấn Độ ủng hộ Hội nghị thượng đỉnh liên Triều tại Panmunjom vào tháng 4/2018 và Hội nghị thượng đỉnh Trump-Kim lịch sử vào tháng 6/2018 tại Singapore, tiếp theo là Hội nghị thượng đỉnh liên Triều tại Bình Nhưỡng vào tháng 9/2018 và Hội nghị thượng đỉnh Trump-Kim lần thứ hai vào tháng 2/2019 tại Hà Nội.

Không có gì vô lý khi Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ có thể đã đến Bình Nhưỡng trong bối cảnh Hội nghị thượng đỉnh Trump-Kim ở Singapore, mặc dù Swaraj sau đó đã phủ nhận mọi vai trò hòa giải, chỉ nói rằng, “do quan hệ song phương của chúng tôi, Tướng VK Singh đã đến thăm CHDCND Triều Tiên”. Đây không phải là phóng đại tầm quan trọng của chuyến thăm của Singh, hay ám chỉ đến bất kỳ vai trò hòa giải chính thức của Ấn Độ, mà là nhấn mạnh không gian tham vấn hiếm hoi mà Ấn Độ có được trên Bán đảo Liên triều. Có vẻ như Triều Tiên đã mời Ấn Độ chia sẻ quan điểm và những nghi ngờ của họ, và có thể chuyển lời trấn an tới Mỹ.

Di sản lâu dài
Di sản của các cuộc tiếp xúc giữa Ấn Độ với CHDCND Triều Tiên là từ các nỗ lực hòa giải của Ấn Độ trong Chiến tranh Triều Tiên. Trong bối cảnh chủ nghĩa giao dịch của Trump và những bất ổn chiến lược mà chủ nghĩa này đã gây ra, cùng với hàng loạt cuộc đối đầu trong quan hệ Ấn Độ với Trung Quốc kể từ năm 2013, chuyến thăm của Singh có thể đã truyền tải một thông điệp về quyền tự chủ chiến lược và khát vọng của Ấn Độ tới các cường quốc quan trọng trong khu vực. Ngẫu nhiên, Rabia Javed, một nhà văn ở Pakistan, gần đây đã gọi mối quan hệ Ấn Độ-CHDCND Triều Tiên là “mối liên hệ bất chính” và “trục lo lắng”, phóng đại dữ liệu khá cũ về thương mại không đáng kể của Ấn Độ với CHDCND Triều Tiên và sự tham gia của các nhà khoa học CHDCND Triều Tiên trong một Chương trình đào tạo khoa học vũ trụ của Liên hợp quốc được tổ chức tại Ấn Độ.

Sẽ cần thời gian để tìm kiếm bằng chứng để chứng minh mối liên hệ có thể có giữa chuyến thăm của Singh và Hội nghị thượng đỉnh. Hiện tại, điều đáng chú ý hơn là quan hệ song phương đã khởi sắc trong vài năm qua. Bất chấp tầm quan trọng của chuyến thăm, sẽ là quá sớm để chính sách đối ngoại của Ấn Độ kỳ vọng sẽ có sự tái cấu trúc thực chất từ phía Triều Tiên. Tầm quan trọng của Hàn Quốc đối với Ấn Độ đã được thể hiện khi vị Đại sứ được chỉ định kêu gọi Đại sứ Hàn Quốc đưa ra lời cam đoan về chính sách của Ấn Độ, trước khi rời đi Bình Nhưỡng.

Ấn Độ cũng đang áp dụng cách tiếp cận thận trọng tương tự để cố gắng lấy lại niềm tin vào sự gắn bó với CHDCND Triều Tiên như cách họ đã thể hiện với Đài Loan trong hai thập kỷ qua. Do đó, trong hoàn cảnh nhạy cảm của các mối quan hệ ngoại giao, các mối liên hệ cấp cao vẫn sẽ mất thời gian để ra hoa kết quả.


Những dân trên đường Charminar Bazaar ở Hyderabad, Ấn Độ

Mặc dù vậy, việc Ấn Độ thiết lập lại chính sách với Trung Quốc có vẻ sẽ sớm diễn ra sau cuộc đụng độ ở Thung lũng Galwan vào tháng 5/2020, có khả năng làm loãng đáng kể sự tôn trọng của Ấn Độ đối với các mối quan tâm của Trung Quốc. Căng thẳng với Trung quốc sẽ thúc đẩy Ấn Độ tăng cường tham gia sâu sắc hơn, chủ động hơn với Đài Loan, Việt Nam và CHDCND Triều Tiên.

New Delhi mong muốn duy trì các mối liên hệ lịch sử với Bình Nhưỡng để định vị tốt hơn trong thời điểm CHDCND Triều Tiên nổi lên như một quốc gia gắn bó có trách nhiệm với thế giới. Các lợi ích chiến lược tiềm năng của Ấn Độ ở Triều Tiên rất đa dạng: lợi ích kinh tế trong thị trường khoáng sản chưa được khai thác của nước này; bảo đảm có một người bạn trong các tổ chức đa phương; ngăn cản Triều Tiên khỏi bất kỳ hợp tác không mong muốn nào với Pakistan; chia sẻ thông tin và quan điểm về các vấn đề khu vực; và đẩy mạnh chính sách Hành động Hướng Đông. Do đó, mặc dù tăng trưởng trong quan hệ song phương phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài, nhưng Ấn Độ có những lợi ích rõ ràng trong tương lai để theo đuổi mối quan hệ với CHDCND Triều Tiên, nếu và khi quốc gia đó mở cửa với thế giới.
 
Nguồn: Prashant Kumar Singh, “India-DPRK Relations: New Delhi Keeping Channels of Communication Open with Pyongyang Regime,” Strategic Vision 9, no. 46 (June 2020): 24-28. (A joint publication by Taiwan Center for Security Studies (TCSS) at Institute of International relations (IIR) in National Chengchi University (NCCU) and National Defense University (NDU), Taipei, ISSN 2227-3646).

 
Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Bấm vào đây để đọc bản tiếng Anh của bài viết này/Click here to read the English version of this article

Đọc thêm về
Bình luận của bạn