cis_banner_final_en.png
Châu Âu xoay trục chính sách về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

03/10/2020


Châu Âu xoay trục chính sách về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

Sau nhiều thập kỷ coi Trung Quốc là quốc gia quan trọng nhất khi hoạch định chính sách về châu Á, lục địa châu Âu cuối cùng đã xoay trục về các nền dân chủ trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương để tìm kiếm đồng minh.


Việc châu Âu tái cơ cấu địa chính trị đã được dẫn dắt bởi hai quốc gia có tầm ảnh hưởng lớn là Đức và Pháp. Vào ngày 2/9/2020, Bộ trưởng Ngoại giao Đức, Heiko Maas, tuyên bố xoay trục Đức theo hướng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bao gồm các quốc gia ở hai bên eo biển Malacca. Eo biển Malacca, nơi có hơn 150 tàu qua lại mỗi ngày, nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Đường thủy qua miền nhiệt đới nằm giữa Malaysia và đảo Sumatra của Indonesia.

Hướng dẫn chính sách dài 40 trang được phát hành vào ngày 1/9/2020 của Đức cho biết: Đức muốn “thúc đẩy một chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Châu Âu”, trong đó Đức “đóng góp tích cực vào việc hình thành trật tự quốc tế ở Ấn Độ - Thái Bình Dương”. Do đó, Đức sẽ không chỉ xoay trục sang Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương mà còn tham gia vào việc thúc đẩy sự chuyển dịch chiến lược toàn châu Âu sang khu vực này.

Cường quốc châu Âu nhấn mạnh rằng, họ “muốn hợp tác sâu rộng hơn với các quốc gia trong khu vực (Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương), có thể là để tăng cường pháp quyền và nhân quyền” và “trong bối cảnh này, lĩnh vực chính sách an ninh đóng một vai trò đặc biệt.” Việc chú trọng đến nhân quyền là rất quan trọng trong lần thay đổi chính sách này, vì Đức có bằng chứng về những hành vi Trung Quốc đang thực hiện với cộng đồng dân tộc Duy Ngô Nhĩ.

Ngoại trưởng Đức, Heiko Maas nói: “Chúng tôi muốn giúp định hình [trật tự toàn cầu trong tương lai] để trật tự đó dựa trên các quy tắc và hợp tác quốc tế, không dựa trên luật của kẻ mạnh”.

Sự thay đổi trong bố trí địa chính trị của Đức diễn ra vào thời điểm nỗi sợ hãi về sự phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc sau đại dịch Covid-19 đang mạnh lên, lấn át sức hấp dẫn của Bắc Kinh như một thị trường khổng lồ cho hàng hóa và dịch vụ của Đức.

Chính sách xoay trục của Đức thực hiện sau khi Pháp đã xây dựng quan hệ đối tác an ninh vững chắc ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, trong khu vực này Ấn Độ và Úc là những quốc gia trọng tâm, nổi bật nhất.

Tờ Hindustan Times đưa tin, ngày 9/9/2020, các quan chức hàng đầu của Bộ Ngoại giao Ấn Độ, Pháp và Úc đã tổ chức hội nghị truyền hình lần đầu tiên để thảo luận về an ninh hàng hải ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Các chủ đề bao gồm nâng cao nhận thức của người dân về vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, hỗ trợ hậu cần và nâng cao năng lực của các nước khác trong khu vực. Ba nước đã thực hiện theo sáng kiến do Tổng thống Pháp, Emmanuel Macron, đưa ra năm 2018.

Trong 2018, Tổng thống Pháp, Emmanuel Macron đã đưa ra sáng kiến về thiết lập và phát triển mối quan hệ đối tác Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương giữa New Delhi, Paris và Canberra như những điểm mấu chốt quan trọng, để chống lại những động thái hiếu chiến của Trung Quốc. Trong chuyến thăm Úc vào tháng 5/2018, trước khi bay đến Ấn Độ, Macron đã khẳng định sự cần thiết của sự hợp tác an ninh giữa ba đối tác.

Theo Reuters, ông Macron nói trong bài phát biểu tại một căn cứ hải quân của Úc: “Chúng tôi không ngây thơ, nếu chúng tôi muốn được Trung Quốc coi là đối tác bình đẳng đáng tôn trọng, chúng tôi phải tự liên kết”. Ông nói thêm: “Trục Paris-Delhi-Canberra mới rất quan trọng đối với khu vực và các mục tiêu chung của chúng tôi trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”.

Quan hệ đối tác sâu rộng hơn với Ấn Độ và Úc đang tiếp thêm sức mạnh cho sự hiện diện vốn đã vững chắc của Pháp ở Ấn Độ Dương. La Reunion và Mayotte ở Tây Nam Ấn Độ Dương là lãnh thổ hải ngoại của Pháp. Hai căn cứ liên quân của Pháp ở Djibouti và ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đóng vai trò là nơi tập trung sức mạnh quân sự của Pháp tại vùng Tây Bắc Ấn Độ Dương.

Sự xoay trục của Đức diễn ra sau khi nước này nhận ra rằng, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đang trỗi dậy, và có ảnh hưởng tới sự thịnh vượng kinh tế bền vững của Đức. Vào năm 2016, Đức, một siêu cường sản xuất, đã xuất khẩu hàng hóa có giá trị khổng lồ, tương đương 117 tỷ USD, đi qua vùng Biển Đông Việt Nam. Không có gì ngạc nhiên khi Berlin đã cân nhắc việc tham gia cùng các tàu chiến của Mỹ vốn đang định kỳ thực hiện các hoạt động tự do hàng hải trên vùng Biển Đông Việt Nam.

Ngoại trưởng Đức, Maas nhận xét: “Sự thịnh vượng và ảnh hưởng địa chính trị của nước Đức trong những thập kỷ tới sẽ phụ thuộc vào cách nước Đức làm việc cùng với các quốc gia trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”. Ông nói thêm: “Hơn bất cứ nơi nào khác, Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là nơi quyết định trật tự quốc tế dựa trên luật lệ trong tương lai. Chúng tôi muốn giúp định hình trật tự đó sao cho nó dựa trên các quy tắc và hợp tác quốc tế, chứ không phải dựa trên luật của kẻ mạnh”.

Với việc Đức hiện đang tập trung vào Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, mối liên kết Paris-Bonn dự kiến sẽ thúc đẩy châu Âu, một lần nữa hướng về phía Đông. Liên minh Pháp-Đức, trong đó Pháp dẫn đầu về an ninh và Đức nâng cao sức mạnh kinh tế, tránh tình trạng đẩy vấn đề an ninh lên cao vì lý do lịch sử, là một đặc điểm nổi bật của mối quan hệ Paris-Bonn sau Thế chiến thứ hai.

Dự kiến, chính sách Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Đức sẽ được định hình bởi học thuyết Gestaltungsmächte của Đức, tập trung vào sự tham gia sâu hơn của các cường quốc trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bao gồm Ấn Độ, Úc và Nhật Bản.

Với việc châu Âu xoay trục sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, có thể hình dung châu Âu sẽ có hồ sơ quyền lực mạnh mẽ hơn dọc theo bờ biển Ấn Độ Dương của châu Phi cho đến các điểm mấu chốt về năng lượng ở vùng Vịnh.

Nếu nó có thể được liên kết với sự hiện diện mạnh mẽ hơn của hải quân Ấn Độ đang gây dấu ấn đậm nét trong khu vực, và nếu được bổ sung thêm sự hiện diện hải quân đáng gờm của Mỹ trong khu vực này, thì đó sẽ là các yếu tố cơ bản hoàn toàn mới để làm đối trọng với những hành động của Trung Quốc trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đặc biệt, sườn phía Tây của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sẽ được thiết lập và củng cố vững chắc.

Tác giả: Atul Aneja - cựu biên tập viên các vấn đề chiến lược của báo The Hindu, Ấn Độ; chuyên gia về các vấn đề chính trị Trung Đông và Trung Quốc.

Chú thích bản đồ: Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nguồn ảnh Global Village Space

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Nguồn: https://www.indepthnews.net/index.php/the-world/south-asia/3877-europe-pivots-towards-indo-pacific-amid-row-with-china

 

Bấm vào đây để đọc bản tiếng Anh của bài viết này/Click here to read the English version of this article

Đọc thêm về
Bình luận của bạn