cis_banner_final_en.png
Mahatma Gandhi – con người đa văn hóa

06/10/2020


Mahatma Gandhi – con người đa văn hóa

Sự gần gũi của ông với phương Đông và phương Tây đã mang lại kết quả. Sự cởi mở về trí tuệ đã giúp ông sống theo lý tưởng của mình.


Thế giới ngày nay có xu hướng nghĩ và nói rằng, lý tưởng bất bạo động của Gandhi là một ý tưởng cao cả nhưng xa rời hiện thực và phi thực tế. Nghịch lý trong lời khẳng định này là nó có xu hướng thần thánh hóa Gandhi nhưng bác bỏ các nguyên tắc của ông. Tuy nhiên, Gandhi không phải là một vị thánh; ông cũng không phải là một nhà lãnh đạo tôn giáo. Trước hết, ông là một nhà tư tưởng thuần khiết và một nhà chiến lược chính trị nhạy bén, người tin tưởng sâu sắc vào khả năng đưa nhân loại đến với nguyên tắc bất bạo động.

Một hy vọng thực tế

Ý tưởng về bất bạo động của Gandhi không phải là một giấc mơ. Đó là một hy vọng thực tế, có bao gồm một chút chủ nghĩa lý tưởng thực tế và sức mạnh từ luật của tình yêu thương. Khi nói điều này, ông đồng thời thể hiện mình là một người châu Á chịu ảnh hưởng của Ấn Độ giáo, Kỳ Na giáo và Phật giáo, đồng thời là một người chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi những lời dạy của Chúa Giê-su, triết gia Socrates, Tolstoy, Ruskin và Thoreau. Thomas Merton từng viết rằng, Mahatma Gandhi là “một người châu Á xa lạ”. Có lẽ vậy, nhưng không phải vì Gandhi học được nhiều điều từ phương Tây nên ông xa lạ với nền văn hóa truyền thống của phương Đông. Ngược lại, sự gần gũi của ông với phương Đông và phương Tây tỏ ra rất hiệu quả và tạo nên con người của ông, chúng ta có thể gọi là “một người Ấn Độ đa văn hóa”. Gandhi được trời phú cho một trí tuệ cởi mở, điều này đã giúp ông học hỏi từ những người khác, và kết quả là, sống theo lý tưởng của mình. Như vậy, ông không chỉ là một nhà lãnh đạo chính trị và là tấm gương đạo đức của Ấn Độ, mà còn là cha đẻ sáng lập của nền đấu tranh chính trị bất bạo động hiện đại đã được thực hành trong 100 năm qua trên toàn cầu.

Phương thức ứng xử có đạo đức

Như vậy, với Gandhi, triết lý bất bạo động đã trở thành một công cụ thể hiện sự bất đồng ý kiến, ​​và một công cụ thực dụng của những người không có quyền chống lại những người có quyền. Tuy nhiên, trong mắt Gandhi, trong khi là một công cụ giải quyết xung đột và hòa hợp phổ quát, bất bạo động cũng là một phép thử đạo đức cơ bản. Cái mà Gandhi gọi là “lực lượng tinh thần” thực ra là một phương thức ứng xử có đạo đức. Trên thực tế, ông xem bất bạo động về cơ bản là một cam kết đạo đức và một hành động chính trị mang tính xây dựng. Đối với Gandhi, đạo đức và chính trị đều giống nhau. Vì vậy, đối với ông, cuộc đấu tranh chống lại bạo lực và cuồng tín ở cùng một mức độ luân lý với việc bất tuân luật lệ bất công: nó được thể hiện bằng sức mạnh tinh thần và việc theo đuổi chân lý để nâng đỡ người khác.

 Gandhi có một cái nhìn sâu sắc về đạo đức, về cuộc sống: ông không công nhận thẩm quyền sai trái của các văn bản luật lệ cũng như không sùng bái sự tôn nghiêm của các truyền thống tôn giáo, nhưng ông cũng là nhà phê bình quan trọng nhất đối với chính trị hiện đại và cách các nhà chính trị độc tài quản trị. Đó là lý do tại sao, đọc Gandhi ngày nay không thể tránh khỏi suy nghĩ lại về chính trị hiện đại, về mối quan hệ mới giữa quyền lực và bạo lực, và vượt qua sự phân biệt thông thường giữa công dân và nhà nước. Đây cũng là một động thái hướng tới một nền dân chủ liên văn hóa, nơi sự đoàn kết của những khác biệt không bị tổn hại bởi chủ nghĩa dân tộc đơn thuần, và hành động dân chủ không bị giới hạn bởi chủ nghĩa hợp hiến và đại diện đơn thuần. Làm việc theo quan điểm này, những người theo triết lý bất bạo động Gandhi nhận thấy sự hạn chế của chính trị hiểu theo nghĩa thông thường, trong khi đó, việc giải quyết vấn đề chính trị dân chủ theo cách giao nhiệm vụ cho công dân phải cảnh giác trước sự lạm quyền của nhà nước, và đấu tranh chống lại “văn hóa hóa” quyền lực chính trị trong các xã hội đương đại của chúng ta.

Thành lập một xã hội công bằng

Trên bình diện xã hội, Gandhi đã hình dung ra một xã hội lý tưởng, ở đó công bằng xã hội được thực hiện, kể cả đối với những con người nhỏ bé nhất. Đây là một thế giới chung, trong đó các tổ chức có vai trò tối đa hóa năng lực của các cá nhân. Toàn bộ tư tưởng của Gandhi trong lĩnh vực quyền công dân và dân chủ xoay quanh việc thiết lập một xã hội công bằng. Do đó, ý tưởng của Gandhi về nền dân chủ xoay quanh sự phát triển đạo đức nhân loại, nơi chủ nghĩa cá nhân vô kỷ luật và không kiềm chế bị thay thế bằng chủ nghĩa nhân văn đồng cảm. Hơn nữa, trong khi nói về bất bạo động và dân chủ, Gandhi tin rằng, nhân loại phải phát triển những phẩm chất nhất định, như: không sợ hãi, không chiếm hữu và khiêm tốn. Mục đích chính là tái cấu trúc con người để phù hợp với một nền dân chủ đa văn hóa và đa chiều. Sự nhấn mạnh lặp đi lặp lại của Gandhi về việc phụng sự nhân loại, bất kể họ theo truyền thống tư tưởng nào, là bản chất của lý thuyết dân chủ bất bạo động của Gandhi.

Một cách tiếp cận đi trước thời đại

Trong cách tiếp cận đa nguyên đối với cuộc đối thoại giữa các nền văn hóa và tín ngưỡng, Gandhi đã đi trước thời đại rất nhiều. Thật vậy, lý thuyết dân chủ bất bạo động của ông như một triết lý về đối thoại giữa các nền văn hóa đã vượt xa thời đại của chúng ta hiện nay, tức là vài thế hệ sau khi ông qua đời. Gandhi không phải là một người theo chủ nghĩa dân tộc giáo điều, mà về cơ bản, là một người tìm đường hướng tới một điểm chung giữa các nền văn hóa khác nhau và những tâm hồn đa dạng. Do đó, triết lý về dân chủ của ông không phải là văn hóa đơn lẻ cũng không phải là chủ nghĩa bản chất. Về cơ bản, nó là đa nguyên và cảm thông. Quan trọng hơn, triết lý chính trị của ông gắn với đạo đức nhiều hơn hơn là với tôn giáo. Tôn giáo đối với ông được coi là gần với đạo đức học hơn là thần học. Do đó, khái niệm dân chủ, và các phương thức và phương pháp để đạt được dân chủ, bao gồm cả Satyagraha (bất bạo động) và Swaraj (tính kỷ luật), không phải là khái niệm thần học. Gandhi tin rằng, số phận của con người đã không ngừng hướng tới một chân lý phi thần học. Và chính ông là một người luôn theo đuổi sự thật khách quan (chứ không phải sự thật trong tâm linh chủ quan) trong mọi khía cạnh của cuộc sống, và luôn khuyến khích những người khác cùng ông theo đuổi sự thật như vậy.

Gandhi coi dân chủ như một yếu tố năng động trong quá trình trở thành đạo đức của nền văn minh nhân loại. Nỗ lực của ông để kết nối các quan điểm khác nhau về cuộc sống đã được gắn kết với nhau theo nhiều cách, bởi cách tiếp cận đa diện của ông đối với sự thật. Đó là lý do tại sao ông không phủ nhận những truyền thống khác nhau của đời sống xã hội; ông chỉ đơn giản khẳng định những gì ông cho là chân thực trong chúng, và nghĩ đến việc gắn kết chúng lại với nhau để thực hiện một nền tảng đạo đức chung. Điều này cho phép ông khẳng định rằng, sẽ không thể hiểu khái niệm dân chủ nếu không có một số hiểu biết về truyền thống triết học phê phán bạo lực. Gandhi nói về dân chủ và bất bạo động như hai mặt của cùng một thực tế.

Ý tưởng về chất Ấn Độ

Ông xác định sứ mệnh của mình là thúc đẩy bất bạo động và dân chủ ở Ấn Độ vượt ra ngoài tất cả các khuôn mẫu chính trị và triết học của hận thù, loại trừ, nghi ngờ và chiến tranh. Ông nhận thức rõ thực tế rằng, chính trị là một khái niệm mong manh và dễ bị ảnh hưởng bởi những lời biện minh của chủ nghĩa dân tộc về bạo lực và chiến tranh. Đó là lý do tại sao ông từ chối định nghĩa Ấn Độ theo nghĩa thuần túy dân tộc, hay thống nhất trong ngôn ngữ, hoặc một số thuộc tính tôn giáo thống nhất khác. Không chỉ tập hợp người Ấn Độ để chống lại những “người khác (không phải người Ấn Độ)”, triết lý dân chủ của Gandhi đã đưa một khía cạnh chống nhất nguyên, và là trường phái đa nguyên vào định nghĩa thế nào là người Ấn Độ. Theo nghĩa này, có thể lập luận rằng, đối với Gandhi, không có tình cảm yêu đất nước của một người (cụ thể là Ấn Độ) mà không yêu văn hóa của người đó. Lời kêu gọi đồng hành cùng trái đất của Gandhi dựa trên ý tưởng chung sống hòa nhập và đối thoại, không chấp nhận mọi hình thức coi dân tộc hoặc tôn giáo là trung tâm. Như ông đã chỉ ra: “Phương châm vàng là làm bạn với thế giới và coi cả nhân loại là một gia đình. Người nào phân biệt tôn giáo người này khác với tôn giáo của người kia sẽ chỉ mang lại sự giáo dục sai lầm cho các thành viên của cộng đồng, và mở đường cho mọi mối bất hòa và không hợp tác”.

Tác giả: Ramin Jahanbegloo, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Hòa bình và Bất bạo động Mahatma Gandhi tại Đại học Toàn cầu O.P. Jindal, Sonipat, Haryana

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Nguồn: https://www.thehindu.com/opinion/lead/the-mahatma-as-an-intercultural-indian/article32747352.ece

Bấm vào đây để đọc bản tiếng Anh của bài viết này/Click here to read the English version of this article

Đọc thêm về
Bình luận của bạn