cis_banner_final_en.png
Báo chí Truyền thông trong đại dịch Covid-19: So sánh giữa Ấn Độ và Việt Nam

28/10/2020


Báo chí Truyền thông trong đại dịch Covid-19: So sánh giữa Ấn Độ và Việt Nam

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ trân trọng giới thiệu bài viết của nhà báo Rudroneel Ghosh, báo Thời báo Ấn Độ, về so sánh hoạt động Báo chí và Truyền thông của Ấn Độ và Việt Nam trong đại dịch Covid-19.


Không thể phủ nhận rằng, chưa bao giờ giới truyền thông Ấn Độ lại phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng như đại dịch Covid-19. Trên thực tế, đây là lần đầu tiên một thảm họa như thế xảy ra ở Ấn Độ sau khi các phương tiện truyền thông của Ấn Độ đã hoạt động không ngừng nghỉ (24/7). Do đó, toàn bộ ngành công nghiệp truyền thông của Ấn Độ đã quay cuồng bởi đại dịch và phải điều chỉnh sâu nhiều hoạt động bị gián đoạn. Thêm vào đó, Ấn Độ không có kinh nghiệm đối phó với đại dịch SARS năm 2003 như các quốc gia Đông Nam Á như Việt Nam, là quốc gia có kinh nghiệm quản lý tốt Covid-19. Do đó, các nhà báo và biên tập viên phải tìm hiểu và nắm bắt thông tin liên quan về đại dịch này hàng ngày. Thêm vào đó, những ảnh hưởng trên phạm vi rộng do Covid gây ra, sự căng thẳng đối với cơ sở hạ tầng chăm sóc sức khỏe cộng đồng của Ấn Độ và đòn giáng mạnh vào nền kinh tế Ấn Độ, nhiều biểu hiện của chứng hoảng sợ hàng loạt, và tin tức giả, tin đồn và phân cực xã hội lan truyền trên mạng xã hội.

Trong khi tất cả những điều này khiến việc đưa tin về đại dịch trở nên vô cùng thách thức đối với giới truyền thông Ấn Độ, thì bản thân ngành báo chí cũng phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng hiện hữu do đại dịch và lệnh phong tỏa của Chính phủ Ấn Độ. Lệnh phong tỏa đã ảnh hưởng đến hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế Ấn Độ, GDP giảm 23,9% trong quý từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2020, ngành báo chí đã bị ảnh hưởng gấp đôi. Điều này là do việc đóng cửa và ngừng hoạt động giao thông đã làm gián đoạn mạng lưới phân phối của các tờ báo, thêm vào đó, tin đồn về việc các tờ báo là nguồn lan truyền Covid dẫn tới việc nhiều người không cầm vào ấn phẩm báo chí. Trong tháng 4 và tháng 5 năm 2020, một số ban quản lý khu dân cư đã không cho các nhà cung cấp mang báo vào địa phương của họ.

Kết quả là, việc phát hành báo chí đã sụt giảm nghiêm trọng, nhiều ấn bản tạm dừng việc in ấn trên giấy. Điều này đặt ra một thách thức kép cho các tờ báo - duy trì khả năng tài chính và đăng tải thông tin chính xác về đại dịch Covid-19. Do sự sụt giảm nghiêm trọng doanh thu quảng cáo - nguồn thu nhập chính của các tờ báo Ấn Độ - các ấn bản đã phải cắt giảm số lượng trang, cắt giảm lương cho nhân viên và thậm chí sa thải các nhà báo, phóng viên và nhân viên chuyên trách. Hiệp hội Báo chí Ấn Độ đã dự báo thiệt hại từ 545 triệu đến 681 triệu USD chỉ trong tháng 3 và tháng 4/2020 (việc phong tỏa toàn quốc ở Ấn Độ được áp dụng vào ngày 25/3/2020). Những khoản lỗ này dự kiến sẽ tiếp tục và ngành báo chí Ấn Độ khó có thể quay trở lại mức trước khi phong tỏa trong năm tài chính 2020.

Tổng hợp lại, tất cả những điều này có nghĩa là các tờ báo ở Ấn Độ đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi lệnh phong tỏa để ngăn chặn Covid. Trên hết, các phương tiện truyền thông chính thống phải đối mặt với sự tấn công của tin tức giả và nội dung phân cực trên mạng xã hội. Hầu hết các tin tức truyền hình ở Ấn Độ dù sao cũng hướng tới việc thu người xem và tăng điểm xếp hạng rating, trong khi báo giấy giảm phát hành. Đây là điều kiện cho phép nội dung trên mạng xã hội gây bạo loạn. Twitter và WhatsApp nói riêng đã tạo điều kiện cho việc lưu hành nội dung giả, coi đó là phương pháp thư giãn giúp giải tỏa căng thẳng do Covid-19, cùng nhiều tin nhắn và video khó kiểm chứng.

Về vấn đề này, hai vụ việc đáng được nhắc đến là cuộc tấn công của lễ hội Tablighi Jamaat và các nhân viên y tế. Vào đầu tháng 3/2020, khoảng 9.000 thành viên của giáo phái Tablighi Jamaat của cộng đồng Hồi giáo đã tụ tập ở Delhi theo nhiều đợt. Nhiều thành viên đã đến kịp trước khi chính phủ Delhi ban hành các quy định hạn chế về tụ tập công cộng vào ngày 13/3/2020. Và sau khi lệnh phong tỏa trên toàn quốc được áp dụng vào ngày 25/3/2020, hàng nghìn thành viên Tablighi đã bị mắc kẹt do phương tiện giao thông ngừng hoạt động hoàn toàn. Thật không may, lễ hội Tablighi này đã trở thành một sự kiện siêu lây nhiễm Covid-19 với hơn 4.000 trường hợp dương tính. Tuy nhiên, một số phần tử vô đạo đức đã sử dụng sự kiện này để gieo rắc sự thù hận và nghi ngờ về cộng đồng Hồi giáo trên mạng xã hội. Có những bài đăng trên mạng xã hội yêu cầu mọi người không tiếp xúc với người Hồi giáo hoặc không mua bất cứ thứ gì từ những người bán hàng Hồi giáo. Tương tự, có một số video trên mạng xã hội cho thấy nhiều người tấn công nhân viên y tế và bác sĩ vì sợ rằng họ sẽ lây lan Covid-19 vì nghề nghiệp của họ. Ở một số khu dân cư trong những tháng đầu của đại dịch, các bác sĩ đã thực sự bị những hàng xóm cấm trở về nhà.

Những sự kiện đáng tiếc như vậy và việc khai thác chúng trên mạng xã hội đã tạo ra những trở ngại nghiêm trọng trong việc xử lý Covid-19 trong những tháng đầu. Đúng như vậy, một số vụ bắt giữ và xử lý đã được thực hiện đối với những kẻ phạm tội tung tin giả và nội dung xấu trên mạng xã hội về đại dịch. Nhưng với sự phổ biến rộng rãi của điện thoại thông minh và phương tiện truyền thông xã hội ở Ấn Độ, không thể kiểm soát tất cả nội dung gây hiểu lầm, thù địch trên các nền tảng trực tuyến. Với việc các tờ báo đang phải đối mặt với các vấn đề về lưu thông và tài chính, và tin tức trên truyền hình có nội dung giật gân, nội dung gây hiểu lầm trên mạng xã hội không có cách nào để xử lý một cách đích đáng.

Ngược lại, các phương tiện truyền thông ở Việt Nam đã đồng hành với Chính phủ Việt Nam để đưa ra những thông tin chính xác về Covid-19. Chính phủ Việt Nam huy động mọi nguồn lực để đối phó với đại dịch, các phương tiện truyền thông Việt Nam đã phối hợp với các cơ quan chức năng của chính phủ để sản xuất và phổ biến những nội dung đáng ca ngợi như bài hát và điệu nhảy rửa tay. Vì vậy, nhìn chung, các phương tiện truyền thông Việt Nam đã làm tốt hơn việc đưa tin về Covid-19 và phổ biến thông tin chính xác về các khía cạnh đa dạng của đại dịch.

Báo chí truyền thông Ấn Độ có thể được phân loại thành ba giai đoạn. Đầu tiên, giữa tháng 3 và tháng 5/2020, các phương tiện truyền thông chính thống đã phải vật lộn để đối phó với Covid-19. Đây là thời gian các tờ báo phải vật lộn để lưu hành các ấn bản báo in. Trong giai đoạn thứ hai từ tháng 6 đến tháng 8/2020, các phương tiện truyền thông cố gắng tập trung vào hậu quả của lệnh phong tỏa tránh Covid-19, một đòn giáng mạnh vào các hoạt động kinh tế, và sự cần thiết phải tăng cường xét nghiệm và truy vết người lây nhiễm Covid, và dần mở cửa nền kinh tế. Trong giai đoạn thứ ba từ tháng 9/2020 đến nay, trọng tâm là tuyên truyền nâng cao nhận thức về đeo khẩu trang, khôi phục kinh tế và chuẩn bị cho vắc-xin ngừa Covid.

Nhưng nhìn chung, Covid đã vạch trần lỗ hổng truyền thông chính thống của Ấn Độ trước các tình huống đại dịch. Báo chí truyền thông đã phải vật lộn để đối phó với sự gián đoạn tài chính và kênh phân phối. Và trong một số trường hợp, thay vì chống lại thông tin sai lệch và nội dung xấu trên phương tiện truyền thông xã hội, truyền thông lại tiếp tay làm lây lan nội dung độc hại để thu hút người xem. Báo chí, vốn được coi là tiếng nói của lý trí và là vũ khí hữu ích trong các tình huống khủng hoảng, đã bị ảnh hưởng nặng nề về tài chính, đặc biệt là do phụ thuộc vào doanh thu quảng cáo, vốn đã giảm mạnh do suy thoái kinh tế.

Có thể hiểu, điều kiện kinh tế - xã hội ở Việt Nam và Ấn Độ rất khác nhau. Nước này không thể là nước kia. Nhưng nếu có một bài học mà giới truyền thông Ấn Độ có thể học được từ đại dịch thì đó là họ phải chuyển từ mô hình doanh thu dựa trên quảng cáo sang mô hình doanh thu dựa trên số người đặt báo dài hạn và đăng ký thuê bao. Cần phải xem tin tức là một dạng hàng hóa nghiêm túc trong xã hội ngày nay, chứ không phải thứ được phát gần như miễn phí. Do đó, việc tăng tỷ lệ đặt mua báo chí và các đăng ký xem các kênh mới sẽ không chỉ đảm bảo cho báo chí tránh khỏi những cú sốc về doanh thu quảng cáo mà còn tạo ra sự đầu tư và gắn bó nhiều hơn từ phía độc giả và người tiêu dùng. Đặc biệt, văn hóa đọc báo cần được chấn hưng vì báo chí vẫn là phương tiện thông tin đại chúng duy nhất đưa ra những thông tin xác đáng và chính xác thông qua quá trình tuyển chọn tin tức, kiểm chứng thông tin và biên tập nội dung của các nhà báo có nhiều kinh nghiệm. Cần phải cơ cấu lại các phương tiện truyền thông ở Ấn Độ để báo chí thực hiện đúng trách nhiệm xã hội.

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Tải file đính kèm để xem slide trình chiếu dựa trên bài viết này

Bấm vào đây để đọc bản tiếng Anh của bài viết này/Click here to read the English version of this article

Tập tin đính kèm Tải xuống

Đọc thêm về
Bình luận của bạn