Việc chính thức nâng lên “đối tác chiến lược toàn cầu đặc biệt” phản ánh cả bước ngoặt thực dụng trong quan hệ song phương và nỗ lực của hai bên tận dụng lợi thế địa kinh tế và quốc phòng để đối phó với môi trường toàn cầu đầy bất định. Tuyên bố chung của bộ ngoại giao Ấn-Pháp làm rõ tham vọng phối hợp “để giải quyết các thách thức trong một môi trường toàn cầu ngày càng không chắc chắn” và kêu gọi xây dựng một trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.

Trên bình diện công nghiệp quốc phòng, việc khánh thành dây chuyền lắp ráp cuối (FAL) trực thăng H125 do liên doanh giữa Airbus và Tata Advanced Systems thực hiện ở gần Bengaluru là minh chứng cho chiến lược “Make in India” hướng tới tăng cường năng lực nội địa hóa các nền tảng lưỡng dụng hàng không-quân sự. Cơ sở này không chỉ cung cấp lợi ích công nghiệp cho chuỗi cung ứng Ấn Độ mà còn giảm rủi ro phụ thuộc công nghệ ngoại nhập, đồng thời tạo vị thế đàm phán cho New Delhi trong quan hệ đối tác an ninh - kỹ thuật.

Một bước đi đáng chú ý khác mang tính kinh tế và pháp lý là việc sửa đổi Hiệp ước tránh đánh thuế hai lần (DTAC), nhằm hiện đại hoá quy định thuế, gia tăng an toàn pháp lý cho đầu tư song phương và điều chỉnh quyền đánh thuế nguồn gốc theo tiêu chuẩn quốc tế. Việc này, theo tuyên bố chính thức, sẽ thúc đẩy đầu tư trực tiếp và hoạt động thương mại song phương - một công cụ mềm nhưng then chốt để chuyển cam kết chiến lược thành lợi ích kinh tế bền vững.

Ở chiều kích an ninh cao hơn, Paris và New Delhi tái khẳng định định hướng mở rộng hợp tác quân sự từ việc gia tăng mua sắm (đề xuất mua 114 tiêm kích Rafale) đến hợp tác nghiên cứu và phát triển hệ thống phòng thủ. Những động thái này vừa củng cố năng lực răn đe của Ấn Độ, vừa cho phép Pháp duy trì ảnh hưởng chiến lược ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương thông qua quan hệ đối tác bền vững. Tuy nhiên, ràng buộc về quốc phòng và công nghiệp sâu hơn sẽ đặt ra bài toán cân bằng: Ấn Độ phải quản lý mối quan hệ với các đối tác khác (Nga, Mỹ, EU) để duy trì sự “tự chủ chiến lược” mà không bị phụ thuộc quá mức vào một nguồn cung cấp vũ khí hay công nghệ duy nhất.

Một khía cạnh ngoại giao tinh tế xuất hiện trong cách diễn giải về trật tự quốc tế là phát biểu của Tổng thống Macron về “không khuất phục trước bá quyền” và “từ chối phương thức cưỡng ép” được đặt trong bối cảnh căng thẳng thương mại toàn cầu và xung đột khu vực; Paris còn nhấn mạnh ủng hộ một hiệp định thương mại EU-Ấn Độ như một phản ứng đa phương chống lại chủ nghĩa đơn phương. Đối với New Delhi, quan điểm này tương hợp với chính sách “tự chủ chiến lược”, tức tìm kiếm đối tác mà không ràng buộc mình vào các khối liên minh, đồng thời mở ra cơ hội tăng cường hợp tác với EU trên nền tảng luật lệ quốc tế.

Song hành cùng các lợi ích thực dụng là các hệ quả về chuẩn tắc và hình ảnh quốc tế. Mặc dù tuyên bố chung kêu gọi “hòa bình công bằng và bền vững” cho Ukraine, quan ngại về lập trường Ấn Độ để giữ quan hệ truyền thống với Nga vẫn hiện hữu; New Delhi tiếp tục né tránh việc chỉ trích Moskva một cách trực diện. Điều này minh họa giới hạn giữa thực dụng an ninh và vai trò chuẩn tắc: khi lợi ích an ninh - kinh tế xung đột với các cam kết đạo đức - chính trị, điều này có thể làm xói mòn vị thế dẫn dắt của Ấn Độ ở Nam bán cầu.

Về chính sách nội bộ và khu vực, việc làm sâu sắc hơn quan hệ với Pháp giúp Ấn Độ tiếp cận các công nghệ then chốt (hạt nhân dân dụng/không dân, vệ tinh, hàng không) và củng cố vị thế trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Nhưng để duy trì lợi ích lâu dài, New Delhi cần đảm bảo minh bạch trong các hợp đồng quốc phòng để tránh rủi ro chính trị-pháp lý; tiếp tục đa dạng hoá nguồn cung; và chuyển các hợp tác công nghiệp thành động lực phát triển công nghệ nội địa thực sự, không chỉ là khâu lắp ráp cuối cùng.

Nói chung, việc nâng cấp quan hệ Ấn Độ - Pháp không chỉ là khúc ngoặt song phương mà còn là biểu hiện chiến lược rộng hơn của Ấn Độ đó là vận dụng quan hệ đối tác có chọn lọc để gia tăng năng lực, bảo toàn tự chủ và đóng góp cho một trật tự quốc tế đa phương hơn. Thách thức đối với New Delhi là cân bằng lợi ích hẹp về an ninh và công nghiệp quốc phòng với yêu cầu duy trì uy tín chuẩn tắc và khả năng hành xử độc lập trên trường quốc tế.