Chuyến thăm Ấn Độ của Thủ tướng Bỉ Bart De Wever cho thấy một bước tiến mới trong quan hệ giữa hai nước. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc hai bên ký Ý định thư (LoI) về hợp tác quốc phòng, mà còn ở hàng loạt dự án công nghiệp được thúc đẩy song song. Với Ấn Độ, đây là cơ hội tiếp cận thêm công nghệ quốc phòng châu Âu. Với Bỉ, đây là cách mở rộng thị trường và củng cố vị trí trong một không gian chiến lược đang ngày càng quan trọng.

LoI tạo khuôn khổ cho hợp tác có cấu trúc giữa lực lượng vũ trang hai nước. Nội dung bao gồm đào tạo, trao đổi sĩ quan, nghiên cứu và phát triển, hội thảo, tập trận chung và hợp tác an ninh hàng hải. Hai bên cũng dự kiến xây dựng một lộ trình công nghiệp quốc phòng.

Cách tiếp cận mới cho thấy Bỉ đang nhìn Ấn Độ không chỉ như một đối tác kinh tế mà còn là một đối tác an ninh. Đối với Ấn Độ, xu hướng này phù hợp với cách tiếp cận chiến lược của New Delhi. Ấn Độ không muốn bị giới hạn trong một cấu trúc liên minh cứng, nhưng muốn xây dựng mạng lưới đối tác rộng để tăng cường năng lực quốc gia. Hợp tác với Bỉ vì thế bổ sung một mắt xích châu Âu vào chiến lược đa dạng hóa quan hệ quốc phòng của Ấn Độ.

Một trong những lĩnh vực nổi bật nhất là an ninh hàng hải. Ấn Độ đang quan tâm đến năng lực chống thủy lôi, hệ thống hàng hải tự động, robot dưới nước, cảm biến tiên tiến và bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng. Các cảng biển, đường ống và cáp dữ liệu dưới biển ngày càng trở thành những tài sản chiến lược trong cạnh tranh địa chính trị.

Điều này tạo ra sự bổ trợ đáng kể giữa nhu cầu của Ấn Độ và năng lực của Bỉ. Bỉ có thế mạnh trong công nghệ chống thủy lôi và các hệ thống hàng hải chuyên dụng. Hợp tác giữa Exail Belgium và Larsen & Toubro là ví dụ tiêu biểu. Exail sẽ cung cấp các hệ thống tự động phục vụ phát hiện, nhận dạng và vô hiệu hóa thủy lôi cho các tàu chống thủy lôi do Ấn Độ phát triển. Chương trình ban đầu liên quan đến 12 tàu và có thể mở rộng lên tới 59 tàu.

Đây không đơn thuần là một hợp đồng mua sắm. Nó cho thấy mô hình hợp tác mà Ấn Độ đang thúc đẩy ngày càng rõ ràng. New Delhi muốn chuyển từ nhập khẩu sản phẩm hoàn chỉnh sang cùng phát triển, sản xuất và làm chủ công nghệ trong nước. Điều này phù hợp với định hướng Atmanirbhar Bharat trong lĩnh vực quốc phòng.

Điểm đáng chú ý khác là quy mô và tính đa dạng của các dự án. New Lachaussée hợp tác với Tembo Classic Engineering để cung cấp dây chuyền sản xuất đạn dược. Thales Belgium hợp tác với Kalyani Strategic Systems để sản xuất tên lửa 70 mm tại Ấn Độ. FN Herstal và Bharat Forge cũng nghiên cứu khả năng xây dựng một trung tâm sản xuất chung về vũ khí, hệ thống vũ khí tích hợp và công nghệ chống thiết bị bay không người lái.

Các dự án này phản ánh sự thay đổi trong quan hệ quốc phòng Ấn Độ - châu Âu. Ấn Độ không chỉ tìm kiếm thiết bị mà còn tìm kiếm năng lực sản xuất. Đổi lại, các doanh nghiệp châu Âu có cơ hội tiếp cận một thị trường quốc phòng rất lớn, đồng thời sử dụng Ấn Độ như một cứ điểm sản xuất và xuất khẩu.

Hợp tác về máy bay không người lái, hệ thống quang điện tử, xe tăng và phòng không cũng mở rộng chiều sâu công nghệ của quan hệ hai nước. Đáng chú ý, John Cockerill Defense đang được xem xét để cung cấp tháp pháo cho xe tăng hạng nhẹ Zorawar của Ấn Độ.

Có thể thấy rằng, hợp tác với Bỉ có thể đồng thời phục vụ hai mục tiêu của Ấn Độ. Một mặt, Ấn Độ tăng cường năng lực công nghiệp quốc phòng. Mặt khác, nước này nâng cao khả năng đáp ứng những yêu cầu tác chiến mới tại các khu vực có địa hình và môi trường an ninh phức tạp.

Quan hệ Ấn Độ - Bỉ dù chưa thể thay thế những đối tác quốc phòng truyền thống của New Delhi. Tuy nhiên, giá trị của hợp tác này nằm ở tính bổ sung. Bỉ mang đến những năng lực chuyên biệt trong các lĩnh vực mà Ấn Độ đang cần, từ công nghệ chống thủy lôi, cảm biến, tên lửa, đạn dược đến hệ thống chống drone và động cơ hàng hải.

Quan trọng hơn, hợp tác với Bỉ cho phép Ấn Độ tiếp tục theo đuổi chiến lược đa dạng hóa nguồn cung quốc phòng. New Delhi có thể khai thác công nghệ từ nhiều đối tác mà không phụ thuộc quá mức vào một quốc gia hay một hệ sinh thái công nghiệp duy nhất. Đây là yếu tố ngày càng quan trọng trong bối cảnh chuỗi cung ứng quốc phòng toàn cầu chịu tác động của xung đột và cạnh tranh nước lớn.

Ở chiều ngược lại, Bỉ cũng có lợi ích rõ ràng. Ấn Độ là một trong những thị trường quốc phòng lớn nhất thế giới và đang gia tăng đầu tư vào năng lực sản xuất trong nước. Vì vậy, hiện diện tại Ấn Độ không chỉ tạo ra hợp đồng mà còn mở ra khả năng tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái quốc phòng của một cường quốc đang lên.

Điều quan trọng trong giai đoạn tiếp theo là biến các thỏa thuận thành năng lực thực tế. Nếu các dự án về đạn dược, tên lửa, chống thủy lôi, drone, cảm biến và xe tăng được triển khai đúng tiến độ, quan hệ quốc phòng Ấn Độ - Bỉ có thể bước sang một giai đoạn mới. Khi đó, hợp tác song phương sẽ không chỉ là câu chuyện mua bán vũ khí mà còn trở thành một phần của mạng lưới liên kết công nghiệp và an ninh rộng hơn giữa Ấn Độ và châu Âu.

Trong tính toán chiến lược của New Delhi, đây chính là giá trị lớn nhất. Ấn Độ đang biến quan hệ quốc phòng thành công cụ vừa tăng cường tự chủ chiến lược, vừa kết nối với các trung tâm công nghệ và công nghiệp quốc phòng mới. Bỉ, dù là một quốc gia có quy mô không lớn, có thể trở thành một đối tác chuyên biệt nhưng có giá trị trong chiến lược quốc phòng và đối ngoại ngày càng đa dạng của Ấn Độ.