Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

banner-vi banner-vi

Mỏ neo chiến lược: Lực đẩy mới định hình quan hệ Ấn Độ - ASEAN

Mỏ neo chiến lược: Lực đẩy mới định hình quan hệ Ấn Độ - ASEAN

Tại Manila, Thủ tướng Ấn Độ Modi tái khẳng định vị thế của Ấn Độ như mỏ neo chiến lược, đề cao nguyên tắc hợp tác nhằm định hình cấu trúc an ninh và thịnh vượng chung tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

03:00 20-11-2026 Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Thế giới hiện đang đối diện với một thời kỳ khủng hoảng đa tầng, từ các cuộc xung đột vũ trang ở Đông Âu, căng thẳng dai dẳng tại Tây Á, cho đến sự đứt gãy của các chuỗi cung ứng cốt lõi. Đứng trước lằn ranh của những biến động địa chính trị sâu sắc đó, sự hiện diện và các cam kết của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại Hội nghị Cấp cao ASEAN - Ấn Độ và Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) lần thứ 21 tại Manila vừa qua không đơn thuần chỉ là bước đi ngoại giao thường kỳ. Dưới lăng kính nghiên cứu quan hệ quốc tế, chuỗi sự kiện này phát đi một thông điệp chiến lược rằng New Delhi đang vươn lên mạnh mẽ để trở thành một "mỏ neo" kiến tạo sự ổn định, cân bằng và đáng tin cậy tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Triết lý ngoại giao của Ấn Độ trong giai đoạn hiện nay được Thủ tướng Modi đúc kết qua một tuyên bố rằng, tương lai phải được định hình bằng hợp tác, không phải cạnh tranh. Nhấn mạnh thực tế rằng Ấn Độ và 11 quốc gia thành viên ASEAN chiếm tới gần một phần tư dân số toàn cầu, lời kêu gọi này mang một sức nặng địa chính trị to lớn. Trong bối cảnh khu vực đang bị kéo vào vòng xoáy cạnh tranh quyền lực gay gắt, nơi các cường quốc liên tục gia tăng sức ép buộc các nước vừa và nhỏ phải chọn phe, tư duy của Ấn Độ cung cấp một "con đường thứ ba". Thay vì thiết lập các khối liên minh đối đầu, New Delhi tôn trọng tuyệt đối "vai trò trung tâm của ASEAN", coi cấu trúc đa phương này là trái tim trong Chính sách Hành động phía Đông. Đây là một nước cờ khôn khéo nhằm định hình Ấn Độ như một đối tác kiến tạo hòa bình, trái ngược với những thế lực mang lại sự bất trắc.

Bước sang thập niên thứ ba kể từ khi nâng cấp quan hệ, khuôn khổ hợp tác Ấn Độ - ASEAN đang chứng kiến sự chuyển dịch lớn về chất. Cấu trúc hợp tác nay đã vượt ra khỏi những nền tảng kết nối văn hóa - lịch sử truyền thống để tiến thẳng vào các lĩnh vực mũi nhọn của thế kỷ 21. Tại Manila, Thủ tướng Modi đã đề xuất những hướng đi chiến lược mới bao gồm công nghệ số, không gian vũ trụ, hợp tác năng lượng hạt nhân dân sự và đặc biệt là việc xây dựng các chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu. Trong bối cảnh rủi ro phân tách công nghệ toàn cầu gia tăng, việc Ấn Độ và ASEAN xích lại gần nhau để tự chủ nguồn cung cho thấy tầm nhìn vượt thời đại. Sự cộng hưởng giữa hai văn kiện định hướng vĩ mô là Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và khát vọng Viksit Bharat 2047 chính là bảo chứng cho một sự gắn kết mang tính cấu trúc lâu dài.

Hơn nữa, nỗ lực can dự của Ấn Độ không chỉ dừng ở bình diện lý thuyết mà được cụ thể hóa bằng các kết quả thực tiễn: hơn 100 sáng kiến giao lưu nhân dân, 250 Dự án tác động nhanh (QIP) và mạng lưới đường bay trực tiếp vươn tới 9/11 quốc gia Đông Nam Á, tạo ra một không gian gắn kết kinh tế - xã hội dày đặc.

Đáng chú ý, diễn đàn EAS năm nay là nơi Ấn Độ phô diễn rõ nét nhất vai trò của một cường quốc có khả năng cung cấp an ninh ròng. Trước hệ lụy trực tiếp từ các cuộc xung đột làm đứt gãy chuỗi lương thực, nhiên liệu và phân bón, New Delhi đã chủ động đề xuất giải pháp. "Sáng kiến An toàn cho thuyền viên" là một động thái phản ứng nhanh nhạy trước các rủi ro hàng hải từ Biển Đen đến Biển Đỏ, nơi mạng sống của các thủy thủ bị đe dọa. Việc New Delhi thúc đẩy hợp tác giữa các lực lượng cảnh sát biển, chia sẻ nhận thức không gian biển và hỗ trợ thiết lập các hành lang hàng hải an toàn đã tái khẳng định cam kết bảo vệ trật tự dựa trên luật lệ của quốc gia Nam Á này.

Bên cạnh đó, an ninh phi truyền thống cũng được Ấn Độ đặc biệt chú trọng. Bằng việc đề xuất tổ chức Hội nghị Tội phạm mạng EAS tại Đại học Khoa học pháp y quốc gia Ấn Độ (NFSU) và đẩy mạnh hợp tác chống buôn bán người, Ấn Độ đang trực tiếp hỗ trợ Đông Nam Á giải quyết "khối u" mang tên các trung tâm lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới.

Ở góc độ song phương, các cuộc gặp gỡ bên lề của ông Modi với lãnh đạo Philippines, Singapore và Thái Lan tiếp tục củng cố mạng lưới đối tác đan xen. Trong đó, việc New Delhi bàn giao hệ thống tên lửa hành trình siêu thanh BrahMos cho Philippines (tháng 4/2024) là một cột mốc bước ngoặt. Động thái này không chỉ biến Manila thành khách hàng nước ngoài đầu tiên sở hữu loại vũ khí chiến lược do Ấn - Nga hợp tác sản xuất, mà còn chứng minh Ấn Độ hoàn toàn có đủ năng lực và ý chí chính trị để cung cấp khí tài quân sự hiện đại, giúp các nước Đông Nam Á tự chủ củng cố năng lực phòng thủ.

Tóm lại, thông qua chuỗi hoạt động cấp cao tại Manila, Ấn Độ đã giới thiệu một bản thiết kế chiến lược toàn diện và có tính thuyết phục cao. Bằng cách đan xen khéo léo giữa sức mạnh kinh tế, công nghệ tương lai và các cam kết an ninh thực chất, Thủ tướng Modi đã chứng minh rằng Ấn Độ không còn là một đối tác đối thoại thụ động. Thay vào đó, New Delhi đang thực sự trở thành một trụ cột vững chãi, mang lại "hòa bình, ổn định và khả năng dự báo" giúp kiến tạo một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương rộng mở, bao trùm và thịnh vượng bền vững cùng ASEAN.

 

Viết bình luận

Bình luận

Cùng chuyên mục