Ấn Độ cần đầu tư mạnh vào giáo dục và hạ tầng để thoát "bẫy thu nhập trung bình"

Thư viện

Copy

Ấn Độ có thể thoát “bẫy thu nhập trung bình” nếu đầu tư mạnh vào giáo dục, y tế, hạ tầng, đồng thời tham gia các liên minh toàn cầu phát triển bền vững.

08:00 11-09-2026 Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Theo phân tích từ Trường Kinh tế Paris, Ấn Độ đang đứng trước ngã rẽ quan trọng trong tiến trình vươn lên thành nền kinh tế phát triển. Để không rơi vào vòng xoáy trì trệ của mức thu nhập trung bình, New Delhi cần dồn nguồn lực quy mô lớn vào ba trụ cột cơ bản gồm giáo dục, chăm sóc sức khỏe cộng đồng và hạ tầng kỹ thuật, đồng thời đẩy mạnh liên kết với các khối hợp tác quốc tế hướng tới phát triển bền vững.

Về bản chất, bẫy thu nhập trung bình xảy ra khi một quốc gia không còn duy trì được lợi thế cạnh tranh xuất khẩu hàng hóa thâm dụng lao động do chi phí nhân công tăng, song lại chưa đủ năng lực vươn lên chuỗi giá trị gia tăng cao hơn vì năng suất lao động thấp. Hệ quả tất yếu là tốc độ tăng trưởng giảm tốc, tiền lương đình trệ và khu vực kinh tế phi chính thức ngày càng phình to.

Nguy cơ này không chỉ giới hạn ở Ấn Độ. Báo cáo Phát triển Thế giới 2024 chỉ ra rằng hơn 100 nền kinh tế đang phát triển, bao gồm cả Trung Quốc, Brazil và Nam Phi, đang chật vật tìm kiếm động lực thay thế khi chiến lược tích lũy tư bản và khai thác lao động giá rẻ ban đầu dần suy giảm hiệu suất. Kể từ năm 1990, chỉ có 34 quốc gia thành công bước vào nhóm thu nhập cao, trong đó hơn một phần ba nhờ vào lợi thế gia nhập Liên minh châu Âu hoặc khai thác nguồn tài nguyên dầu mỏ lớn.

Đối với Ấn Độ, nút thắt nguồn vốn dành cho phát triển con người vẫn là một thách thức hiện hữu. Đánh giá năm 2026 từ Báo cáo theo dõi Mục tiêu Phát triển Bền vững số 4 (SDG 4) của UNESCO ghi nhận chi tiêu giáo dục của Ấn Độ duy trì ổn định ở mức 4,1% GDP, nhưng tỷ trọng trong tổng chi tiêu công đã sụt giảm xuống còn 14,2%, thấp hơn ngưỡng khuyến nghị quốc tế.

Đáng chú ý, trước xu hướng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, nhà kinh tế học người Pháp lưu ý rằng sự tập trung quá mức vào AI hiện nay tiềm ẩn nguy cơ làm chệch hướng các ưu tiên cốt lõi. Việc nguồn lực công nghệ tập trung vào tay một nhóm nhỏ tỷ phú có thể làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng và gia tăng áp lực khai thác tài nguyên.

Thay vì xem AI là trọng tâm của cạnh tranh địa chính trị, ông nhấn mạnh thách thức sống còn của tương lai nằm ở quá trình chuyển dịch năng lượng carbon thấp và ứng phó với biến đổi khí hậu. Do đó, lộ trình khả thi cho Ấn Độ là thiết lập cơ chế kiểm soát công nghệ minh bạch, giảm thiểu dấu chân sinh thái và chủ động tham gia kiến tạo công bằng kinh tế thông qua các cơ chế toàn cầu, tiêu biểu như sáng kiến đánh thuế tài sản đang được đưa vào bàn nghị sự của G20.