Ấn Độ chạm mốc mới trong công nghệ hạt nhân, tiến gần hơn tới tự chủ năng lượng

Thư viện

Copy

Lò phản ứng nhân giống nhanh nguyên mẫu PFBR tại Kalpakkam, bang Tamil Nadu, vừa đạt trạng thái tới hạn tự duy trì, đánh dấu bước tiến quan trọng nhất của chương trình năng lượng nguyên tử Ấn Độ trong nhiều năm qua. Thành tựu này không chỉ giúp New Delhi tiến gần hơn tới mục tiêu khai thác hiệu quả hơn nguồn uranium hạn chế, mà còn mở ra kỳ vọng lớn đối với lộ trình phát triển hạt nhân dựa trên thorium.

08:00 08-04-2026 Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Lò PFBR có công suất thiết kế 500 MWe, do Trung tâm Nghiên cứu Nguyên tử Indira Gandhi (IGCAR) thuộc Bộ Năng lượng Nguyên tử Ấn Độ phát triển. Đây là lò phản ứng nhân giống nhanh đầu tiên của Ấn Độ và nếu vận hành thương mại hoàn chỉnh, nước này sẽ trở thành quốc gia thứ hai trên thế giới, sau Nga, sở hữu lò phản ứng nhân giống nhanh thương mại.

Thủ tướng Narendra Modi gọi đây là “một thời khắc đáng tự hào của Ấn Độ” và là “một bước tiến mang tính định hình” đối với chương trình hạt nhân quốc gia. Ông nhấn mạnh lò phản ứng mới “có khả năng tạo ra nhiều nhiên liệu hơn mức tiêu thụ”, đồng thời xem đây là bước quyết định để khai thác kho thorium dồi dào của Ấn Độ trong giai đoạn thứ ba của chiến lược hạt nhân.

Về bản chất, lò phản ứng nhân giống nhanh là thế hệ lò tiên tiến có khả năng sản xuất thêm vật liệu phân hạch so với lượng nhiên liệu tiêu thụ. Khác với các lò nước nặng điều áp đang được sử dụng phổ biến ở Ấn Độ và nhiều quốc gia khác, PFBR dùng plutonium sinh ra từ chu trình trước làm nhiên liệu, kết hợp với uranium để duy trì phản ứng dây chuyền. Nhờ đó, lò này có thể khai thác hiệu quả hơn trữ lượng uranium ít ỏi của Ấn Độ.

Theo mô hình ba giai đoạn của chương trình hạt nhân Ấn Độ, giai đoạn thứ hai là sử dụng lò nhân giống nhanh để tạo thêm plutonium và uranium-233. Đây là tiền đề cho giai đoạn ba, khi các lò phản ứng dựa trên thorium có thể được triển khai rộng rãi. Ấn Độ hiện nắm khoảng 1-2% trữ lượng uranium toàn cầu nhưng sở hữu hơn 25% trữ lượng thorium của thế giới, tạo ra lợi thế chiến lược đặc biệt.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng lưu ý rằng con đường từ nguyên mẫu đến thương mại hóa vẫn còn nhiều rào cản. Một số nhà nghiên cứu cho rằng công nghệ lò nhân giống nhanh từng gặp khó khăn về hiệu suất, vật liệu và chi phí. PFBR cũng đã mất hơn 20 năm kể từ khi khởi công mới đạt tới trạng thái tới hạn, cho thấy tiến độ không hề dễ dàng.

Dù vậy, với việc PFBR đã chạm ngưỡng tự duy trì, Ấn Độ đang gửi đi tín hiệu mạnh mẽ về tham vọng năng lượng nguyên tử dài hạn. Nếu thành công trong việc đưa mô hình này vào khai thác thương mại, New Delhi không chỉ củng cố an ninh năng lượng trong nước mà còn có thể tạo ảnh hưởng tới định hướng phát triển hạt nhân của nhiều quốc gia khác.