Đảng Nhân dân Gián (Cockroach Janta Party), hay CJP, không phải là một đảng chính trị chính thức mà là một phong trào trực tuyến được xây dựng dựa trên sự châm biếm chính trị. Nó được tạo ra bởi Abhijeet Dipke, một chuyên gia chiến lược truyền thông chính trị trẻ tuổi.

Nhà báo kiêm tác giả Somini Sengupta của tờ New York Times cho biết, thế hệ trẻ Ấn Độ được nuôi dạy với lời hứa rằng, giáo dục, làm việc chăm chỉ và năng lực sẽ mở ra một cuộc sống tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, nhiều người trẻ tuổi tốt nghiệp đại học đang bước vào nền kinh tế khan hiếm việc làm, công nghệ tự động hóa làm nhiều người thất nghiệp và cơ hội ở nước ngoài ngày càng khó tiếp cận.

Để phản đối tình trạng rò rỉ đề thi đánh giá chất lượng đầu vào của các trường đào tạo Y khoa, các cuộc biểu tình lớn của sinh viên đã diễn ra trên diện rộng. Viện cớ chánh án Surya Kant so sánh thanh niên thất nghiệp với loài gián và côn trùng, giới trẻ Ấn Độ đã đặt tên cho phong trào biểu tình là Đảng con gián. Phong trào này đã khiến Bộ trưởng Giáo dục Ấn Độ phải từ chức.

Trên khắp Nam Á, những năm gần đây đã chứng kiến ​​làn sóng biểu tình do giới trẻ dẫn đầu ở Sri Lanka, Nepal, Bangladesh, và nay là Ấn Độ. Cho đến nay, Ấn Độ đã kiểm soát tốt tình hình, ngăn chặn biểu tình, không ảnh hưởng lớn tới chính quyền Nhà nước như ở các quốc gia Nam Á láng giềng.

Dưới góc nhìn của giới trẻ Việt Nam, cách tiến hành phong trào biểu tình do Đảng con gián thể hiện theo những cách thức khá mới, độc đáo và dễ tiếp cận đối với thế hệ mới “thế hệ gen Z”. Tuy nhiên, dù các cuộc biểu tình thu hút đông đảo người tham gia, chúng không tạo ra một cuộc cách mạng Gen Z mới. Điều này có lẽ là do CJP vẫn chưa phát triển được hệ tư tưởng cốt lõi mạch lạc hoặc chiến lược truyền thông hiệu quả. Bất chấp những lời kêu gọi về sự đại diện bình đẳng, họ lại không có người phát ngôn nữ nào. CJP cũng không có kế hoạch thành lập đảng chính thức, cho biết họ sẽ vẫn là nhóm gây áp lực để buộc chính phủ phải chịu trách nhiệm.

Những cuộc bạo loạn thời gian gần đây tại một số quốc gia ở Châu Á như Indonesia, Sri Lanka, Bangladesh, Nepal và gần đây nhất là phong trào biểu tình của giới trẻ Ấn Độ giúp cho chúng ta nhận thức rõ hơn về các cuộc Cách mạng màu, cụ thể là các cuộc bạo loạn phi vũ trang, bạo lực chính trị có tổ chức nhằm lật đổ nhà nước đương nhiệm, là công cụ của phương Tây dùng để củng cố, mở rộng gia tăng phạm vi ảnh hưởng toàn cầu bằng việc thúc đẩy mô hình chính trị với các giá trị dân chủ, đồng thời lập ra bộ máy cầm quyền mới của lực lượng đối lập được Mỹ và phương Tây hậu thuẫn. Các lực lượng thúc đẩy “cách mạng màu” thường có xu hướng đánh tráo khái niệm, đồng nhất hoặc làm mờ ranh giới giữa cách mạng xã hội chân chính với các hoạt động gây rối, bất ổn chính trị - xã hội. Trên thực tế, các phong trào này thường khai thác, khoét sâu những vấn đề nhạy cảm như dân tộc, tôn giáo, khiếu kiện, tranh chấp đất đai, tham nhũng, các hiện tượng tiêu cực và mâu thuẫn xã hội, từ đó kích động biểu tình, gây rối, thậm chí bạo loạn nhằm tạo áp lực thay đổi chính quyền. Vì vậy, xét về bản chất, đây không phải là cách mạng theo nghĩa tiến bộ lịch sử, mà mang tính chất gây rối, cản trở ổn định và phát triển xã hội.[1] Cách mạng màu đã được tiến hành tại nhiều quốc gia với nhiều hình thức và tên gọi khác nhau, nhưng đều chung một mục đích chính trị, xã hội cực đoan.

Giới trẻ, đặc biệt là gen Z, được sinh ra và lớn lên trong môi trường công nghệ số. Nhóm nhân khẩu học này với sự am hiểu công nghệ vượt trội và tư duy toàn cầu, đã nhanh chóng trở thành một chủ thể chính trị - xã hội quan trọng. Trong bối cảnh đó, mạng xã hội không chỉ là không gian công cộng để chia sẻ thông tin mà còn là công cụ huy động quần chúng hiệu quả, đôi khi bị các thế lực thù địch lợi dụng để kích hoạt và định hình các hoạt động liên quan đến Cách mạng màu. Các phương thức huy động phi truyền thống qua mạng xã hội cho phép các phong trào này nhanh chóng vượt qua các rào cản kiểm duyệt và lan truyền thông điệp chính trị.[2] Có thể thấy, những cuộc Cách mạng màu xảy ra ở Sri Lanka, Bangladesh, Indonesia, Nepal và Ấn Độ thì lực lượng nòng cốt chính là giới trẻ, chủ yếu là học sinh, sinh viên. Âm mưu của các thế lực thù địch hướng tới chính là tạo khủng hoảng về niềm tin, ý thức hệ và chuẩn mực giá trị trong các tầng lớp xã hội, đặc biệt là một bộ phận thế hệ trẻ. Thủ đoạn của chúng rất đa dạng như: lập các trang web, mở các diễn đàn, hội nhóm trên mạng xã hội nhằm phát tán tài liệu phản động và tuyên truyền phá hoại tư tưởng; sử dụng không gian mạng, gây nhiễu loạn dư luận xã hội, tác động trực tiếp đến nhận thức, lập trường của thế hệ trẻ. Những thông tin nhiễu loạn đó đang hằng ngày, hằng giờ tràn ngập trên không gian mạng, cản trở giới trẻ tiếp cận thông tin chính thống.[3]

Ở Việt Nam, âm mưu của các thế lực thù địch là tạo khủng hoảng về niềm tin, ý thức hệ và chuẩn mực giá trị trong các tầng lớp xã hội đặc biệt là cán bộ, đảng viên, tri thức. Mục tiêu của chúng là xây dựng lực lượng, nhân tố, điều kiện và tạo ra thời cơ để tiến hành bạo loạn, xúi giục nhân dân biểu tình, kích động chống đối chính quyền, tìm mọi cách đi đến lật đổ Nhà nước. Bên cạnh đó, các thế lực thù địch gia tăng sử dụng hệ thống phương tiện truyền thông đại chúng và các nền tảng xã hội mới để kích động, chia rẽ nội bộ, truyền bá tư tưởng chính trị đối lập, hoạt động chống đối chính quyền và đối tượng mà chúng hướng tới là các nhóm xã hội như một bộ phận trí thức, văn nghệ sĩ, học sinh, sinh viên, tín đồ tôn giáo, người khiếu kiện, công nhân đình công.

Lịch sử dân tộc Việt Nam là bản hùng ca dựng nước và giữ nước, trong đó thế hệ trẻ luôn đóng vai trò xung kích, là lực lượng nòng cốt, đặc biệt từ khi có Đảng lãnh đạo, cầm quyền. Đến nay, Dân tộc Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên vươn mình đầy bứt phá, đặt ra cho thế hệ trẻ sứ mệnh tiên phong, khát vọng hội nhập toàn cầu và trách nhiệm lớn lao trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong thế giới đầy biến động, khi những cuộc cạnh tranh không chỉ diễn ra về kinh tế mà còn trên mặt trận tư tưởng, thế hệ trẻ cần có một tầm nhìn sâu rộng, khả năng phân tích tình hình thế giới, hiểu rõ lợi ích quốc gia và giữ vững lập trường trước những luồng tư tưởng lệch lạc, cực đoan, chống phá, làm ảnh hưởng đến an ninh và lợi ích dân tộc. 

Giáo dục cho giới trẻ hiện nay hiểu bản chất của cách mạng màu là điều hết sức quan trọng. Đó cũng là cơ sở để giới trẻ không bị dẫn dắt bởi những luận thuyết mơ hồ, ảo tưởng của các thế lực thù địch. Để thực hiện được tốt nhiệm vụ này, các cơ quan, ban ngành cần tăng cường công tác giáo dục chính trị, đạo đức lối sống cho đoàn viên, thanh niên; vận động quần chúng, nhất là vận động đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào tôn giáo, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân. Tập trung phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao trình độ dân trí, đảm bảo đời sống cho nhân dân, cơ hội cho người trẻ, từ đó người dân yên tâm học tập, lao động, đời sống nâng cao thì không dễ để nghe theo các đối tượng kích động, lôi kéo. [4]

Trang bị cho giới trẻ ý thức cảnh giác cao độ khi sử dụng mạng xã hội, để tự mỗi bản thân có thể tự nâng cao ý thức đấu tranh, tự tạo cho mình sức đề kháng, nhận thức rõ bản chất đúng - sai của thông tin xấu độc, gương mẫu, chuẩn mực khi tham gia môi trường mạng, không hùa theo đám đông, không bị mắc bẫy khi chia sẻ, lan truyền các tin đồn thất thiệt. Tăng cường công tác giáo dục nâng cao nhận thức, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, đạo đức, lối sống cho cán bộ, đoàn viên, thanh niên, thiếu niên và học sinh bằng nhiều hình thức phong phú, hấp dẫn, thu hút và dễ tiếp cận đối với giới trẻ, thông qua những việc làm thiết thực kết hợp với việc giáo dục của nhà trường, gia đình, xã hội. Tạo điều kiện, cơ hội để họ tham gia các hoạt động vì xã hội, cộng đồng, khơi dậy tình yêu Tổ quốc, lòng biết ơn với thế hệ cha anh, lịch sử dân tộc. [5]

Đến thời điểm hiện tại, từ phong trào con gián tại Ấn Độ hay tình trạng bạo loạn, lật đổ tại một số nước Nam Á có thể thấy rõ những nước xảy ra cách mạng màu thì hậu quả để lại là không thể đong đếm, nhiều nơi vẫn đang chìm trong bạo loạn, có những nước dẫn tới xung đột sắc tộc, đất nước khủng hoảng kéo dài. Những thứ ở lại sau những phong trào lật đổ chỉ là đổ nát, hoang tàn. Vì vậy, việc bảo vệ và phát huy giá trị độc lập dân tộc của Việt Nam hiện nay không chỉ dừng lại ở việc giữ gìn chủ quyền lãnh thổ mà còn bao gồm cả việc khẳng định vị thế quốc gia, làm chủ công nghệ, phát triển kinh tế quốc gia, bảo vệ môi trường, kiến tạo tương lai. Điều đó đòi hỏi thế hệ trẻ phải trang bị tri thức, nhận thức vững vàng, nuôi dưỡng khát vọng, đồng thời rèn luyện đạo đức, bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm xã hội, miễn nhiễm với thông tin xấu độc, làm thất bại âm mưu cách mạng màu của các thế lực thù địch.[6]

Chú thích ảnh: Đài quan sát thiên văn Jantar Mantar tại New Delhi, địa điểm được Chính phủ Ấn Độ lựa chọn làm nơi cho phép biểu tình hợp pháp

Tác giả: Như Quỳnh (Học viện Ngoại giao Việt Nam)

Ghi chú: 
[1] Học viện Chính trị Công an nhân dân. (26/5/2026). Nhận diện nguy cơ “cách mạng màu” và một số vấn đề đặt ra cho an ninh Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. https://hvctcand.bocongan.gov.vn/nhan-dien-nguy-co-cach-mang-mau-va-mot-so-van-de-dat-ra-cho-an-ninh-viet-nam-trong-boi-canh-hien-nay-8580
[2] Thanh Niên Việt. (11/4/2025). Từ cách mạng màu Gen Z ở Bangladesh và Nepal: Tác động và bài học cho an ninh chính trị ở Việt Nam. https://thanhnienviet.vn/tu-cach-mang-mau-gen-z-o-bangladesh-va-nepal-tac-dong-va-bai-hoc-cho-an-ninh-chinh-tri-o-viet-nam-209251104113041635.htm
[3] Học viện Cảnh sát nhân dân. (13/9/2025). Cảnh giác âm mưu lợi dụng biểu tình, bạo loạn ở Indonesia, Nepal để kích động “cách mạng màu”. https://hvcsnd.edu.vn/canh-giac-am-muu-loi-dung-bieu-tinh-bao-loan-o-indonesia-nepal-de-kich-dong-cach-mang-mau-13364
[4] Học viện Cảnh sát nhân dân. (2025, September 13). Cảnh giác âm mưu lợi dụng biểu tình, bạo loạn ở Indonesia, Nepal để kích động “cách mạng màu”. https://hvcsnd.edu.vn/canh-giac-am-muu-loi-dung-bieu-tinh-bao-loan-o-indonesia-nepal-de-kich-dong-cach-mang-mau-13364
[5] Tài liệu đã dẫn
[6] Tài liệu đã dẫn