Trong bối cảnh kinh tế - chính trị của Ấn Độ năm 2025-2026 cho thấy một sự chuyển dịch đáng chú ý trong tư duy phát triển của New Delhi, thay vì chỉ coi tăng trưởng là hệ quả tự phát của tự do hóa và hội nhập, chính phủ Modi đang thúc đẩy một mô hình công nghiệp hóa có định hướng nhà nước, gắn với hạ tầng sẵn sàng đầu tư, an ninh chuỗi cung ứng và năng lực tự cường chiến lược. Chương trình Bharat Audyogik Vikas Yojana (BHAVYA) với 100 khu công nghiệp “plug and play” không chỉ là một chính sách khuyến khích sản xuất, mà còn là biểu hiện của ý chí chính trị nhằm rút ngắn các nút thắt hành chính, tạo điều kiện cho đầu tư và giảm phụ thuộc vào cơ chế cấp phép phân mảnh ở cấp đô thị và cấp bang.

Ý nghĩa của BHAVYA vượt ra ngoài phạm vi của một chương trình hạ tầng công nghiệp. Trong logic của nhà nước phát triển, “plug and play” không đơn thuần là một kỹ thuật quy hoạch mà là một cơ chế thể chế hóa năng lực sản xuất. Khi hạ tầng, logistics, tiện ích công cộng, quản trị số và không gian lao động được chuẩn bị trước, chi phí gia nhập thị trường giảm, qua đó tăng xác suất hình thành các cụm công nghiệp mới. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Ấn Độ đang cạnh tranh không chỉ để thu hút FDI mà còn để nâng cấp năng lực công nghiệp trong nước. Vì vậy, BHAVYA phản ánh một nhận thức ngày càng rõ: tăng trưởng sản xuất không thể chỉ dựa vào thị trường, mà cần một bàn tay nhà nước có khả năng thiết kế không gian kinh tế.

Song song với đó, bài viết cho thấy một sự điều chỉnh trong diễn ngôn về khủng hoảng kinh tế. Các lo ngại xoay quanh tỷ giá rupee và “sự khô cạn” của FDI có thể xem là phóng đại, bởi chúng chỉ nhìn vào số liệu thuần về dòng vốn ròng mà bỏ qua cấu trúc rộng hơn của dòng vốn toàn cầu. Dữ liệu được viện dẫn cho thấy gross FDI vào Ấn Độ tăng mạnh, đồng thời lợi nhuận chuyển về nước, thoái vốn và đầu tư ra nước ngoài cũng tăng tương ứng. Về mặt phân tích kinh tế chính trị, đây là điểm rất quan trọng: trong một nền kinh tế hội nhập, dòng vốn không thể được đọc theo lối tuyến tính. Việc doanh nghiệp rút lợi nhuận hay tái đầu tư ra nước ngoài không nhất thiết biểu thị “mất niềm tin”, mà có thể phản ánh sự trưởng thành của hệ sinh thái đầu tư và sự bình thường hóa của chu trình lợi nhuận trong toàn cầu hóa.

Từ đó có thể thấy rằng nỗi lo về “khủng hoảng FDI” thực chất là một kiểu diễn giải thiên lệch, dễ dẫn đến các đòi hỏi cải cách mơ hồ nhưng thiếu trọng tâm. Cách tiếp cận này cho phép nhìn rõ hơn vai trò của chính sách tỷ giá và quản lý vĩ mô. Việc để rupee vận động theo cơ chế thị trường, đồng thời Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) chỉ can thiệp nhằm hạn chế biến động quá mức, được xem là lựa chọn hợp lý hơn so với việc cố định một mức tỷ giá mang tính phòng thủ. Như vậy, thay vì phản ứng trước mọi dao động bằng tâm thế khủng hoảng, nhà nước cần giữ bình tĩnh chiến lược và tập trung vào cấu trúc tăng trưởng dài hạn.

Ở cấp độ đối ngoại, việc kết nối chính sách công nghiệp với an ninh kinh tế và địa chính trị. Cuộc gặp giữa các ngoại trưởng Quad, sự hiện diện của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, và các thỏa thuận về khoáng sản chiến lược, chuỗi cung ứng, giám sát hàng hải và an ninh năng lượng cho thấy công nghiệp hóa ngày nay không còn là câu chuyện nội bộ thuần túy. Trong thế giới bị phân mảnh bởi cạnh tranh Mỹ - Trung, xung đột ở Trung Đông và bất ổn ở tuyến vận tải biển, khả năng tiếp cận năng lượng, nguyên liệu và công nghệ trở thành một biến số sống còn. Bởi vậy, công nghiệp hóa ở Ấn Độ hiện nay mang nội hàm chiến lược: đó là điều kiện bảo đảm tính tự chủ quốc gia trong một môi trường quốc tế bất ổn định.

Điểm đáng chú ý khác là việc phục hồi vai trò của nhà nước trong công nghiệp hóa, nhưng không theo kiểu bao cấp cũ. Ở đây, nhà nước không thay thế thị trường mà định hình các điều kiện để thị trường vận hành theo mục tiêu phát triển. Lập luận rằng mục tiêu nâng tỷ trọng chế tạo lên 25% GDP đòi hỏi một quá trình “do nhà nước dẫn dắt” là rất quan trọng, bởi nó thừa nhận rằng khu vực tư nhân khó có thể đơn độc vượt qua sức ép cạnh tranh từ Trung Quốc, sự đứt gãy hậu Covid-19 và những bất định trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nói cách khác, công nghiệp hóa ở Ấn Độ hôm nay là sự kết hợp giữa năng lực điều phối trung ương, đầu tư công, động lực tư nhân và định hướng chiến lược dài hạn.

Nói tóm lại, Ấn Độ đang bước vào giai đoạn công nghiệp hóa mới, trong đó tăng trưởng không còn được hiểu như một kết quả của tự do hóa đơn thuần, mà là sản phẩm của năng lực nhà nước, quy hoạch công nghiệp và ứng xử khôn ngoan với địa chính trị toàn cầu. Trong bối cảnh ấy, BHAVYA không chỉ là một chính sách hạ tầng, mà còn là biểu tượng của một tư duy phát triển đang tái sinh.