Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi bắt đầu chuyến thăm song phương tới Indonesia từ ngày 6 đến 8/7, đánh dấu chuyến công du cấp song phương đầu tiên của ông tới Indonesia sau 8 năm. Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, giới quan sát nhận định chuyến thăm sẽ góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ chiến lược giữa hai nước, đặc biệt trong các lĩnh vực an ninh hàng hải, quốc phòng và kinh tế.

Theo chương trình làm việc, ông Modi sẽ hội đàm với Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto tại Jakarta, gặp gỡ cộng đồng người Ấn Độ ở nước ngoài và thăm quần thể đền Prambanan - Di sản Thế giới được UNESCO công nhận. Đây là chuyến thăm Indonesia lần thứ tư của ông Modi nhưng là chuyến thăm song phương đầu tiên kể từ tháng 5/2018.

Thời điểm diễn ra chuyến thăm mang ý nghĩa đặc biệt khi khu vực đang đối mặt với nhiều thách thức về an ninh hàng hải, đứt gãy chuỗi cung ứng và cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc.

Ấn Độ và Indonesia nắm giữ những vị trí địa lý then chốt ở hai đầu Ấn Độ Dương và cùng chia sẻ lợi ích trong việc duy trì một trật tự khu vực ổn định, bao trùm và dựa trên luật lệ. Việc Indonesia trở thành điểm dừng chân đầu tiên trong chuyến công du Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của ông Modi cho thấy tầm quan trọng mà New Delhi dành cho Jakarta trong khuôn khổ chính sách “Hành động Phía Đông” và chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Chuyến thăm này cũng diễn ra trong bối cảnh trật tự khu vực và toàn cầu đang trải qua nhiều biến động. Trong đó, Ấn Độ và Indonesia đều có chung cam kết thúc đẩy chủ nghĩa đa phương và tăng cường phối hợp tại các diễn đàn khu vực cũng như toàn cầu.

Một trong những chủ đề được quan tâm là khả năng khôi phục các cuộc thảo luận về hành lang kết nối Sabang - Nicobar, dự án nhằm liên kết cảng Sabang của Indonesia với quần đảo Nicobar của Ấn Độ. Dự án từng được đề xuất nhiều năm trước nhưng chưa đạt tiến triển đáng kể do các trở ngại kỹ thuật và thiếu quyết tâm chính trị. Các chuyên gia cho rằng đây có thể là thời điểm thích hợp để hai bên tái khởi động sáng kiến này nhằm tăng cường kết nối hàng hải và thương mại.

Trong lĩnh vực quốc phòng, khả năng Indonesia mua hệ thống tên lửa hành trình siêu thanh BrahMos của Ấn Độ đang thu hút sự chú ý lớn. Dù từng gây tranh luận tại Quốc hội Indonesia do áp lực ngân sách, giới phân tích cho rằng thương vụ nhiều khả năng vẫn sẽ được triển khai khi nguồn tài chính đã được bảo đảm.

Nếu hoàn tất, đây sẽ là một thành công xuất khẩu quốc phòng quan trọng của Ấn Độ, đồng thời giúp Indonesia tăng cường năng lực phòng thủ ven biển và răn đe trên biển. Thương vụ cũng phản ánh xu hướng các cường quốc tầm trung tại khu vực ngày càng chủ động xây dựng năng lực quốc phòng độc lập thay vì phụ thuộc vào các nhà cung cấp vũ khí truyền thống phương Tây.

Bên cạnh quốc phòng, hợp tác kinh tế được dự báo là nội dung trọng tâm trong các cuộc hội đàm. Indonesia sở hữu trữ lượng lớn nickel và nhiều khoáng sản chiến lược phục vụ sản xuất pin và xe điện, trong khi Ấn Độ đang đẩy mạnh phát triển hệ sinh thái sản xuất công nghệ cao. Ngoài ra, hai bên cũng được kỳ vọng thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực kinh tế số, khởi nghiệp thanh niên và nghiên cứu học thuật.

Giới quan sát nhận định chuyến thăm của Thủ tướng Modi khó tạo ra những đột phá mang tính bước ngoặt, nhưng nhiều khả năng sẽ đem lại các thỏa thuận hợp tác thực chất, qua đó đặt nền tảng cho giai đoạn phát triển mới của quan hệ đối tác chiến lược Ấn Độ - Indonesia trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực ngày càng phức tạp.