Chuyên đề về những định hướng đối ngoại chủ yếu trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng được tổ chức vào thời điểm tình hình thế giới và khu vực tiếp tục biến động nhanh, phức tạp, khó dự báo. Đây là hoạt động học thuật thiết thực, góp phần cập nhật những vấn đề mới của đời sống quốc tế, qua đó làm rõ hơn những yêu cầu đặt ra đối với tư duy và triển khai đường lối đối ngoại của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Tại buổi trình bày, TS. Nguyễn Hải Lưu tập trung phân tích bối cảnh thế giới đang vận động theo chiều hướng ngày càng khó lường, với sự đan xen giữa cạnh tranh chiến lược, bất ổn an ninh, biến động kinh tế, phân tách công nghệ và điều chỉnh chuỗi cung ứng toàn cầu. Những diễn biến này cho thấy cục diện quốc tế đang bước vào giai đoạn điều chỉnh sâu sắc, trong đó ranh giới giữa hợp tác và cạnh tranh trở nên phức tạp hơn, mức độ rủi ro đối với mỗi quốc gia cũng gia tăng. Cùng với đó, một số cơ chế điều phối toàn cầu và thiết chế đa phương bộc lộ những giới hạn nhất định trước các thách thức mới, đặt ra yêu cầu rõ nét hơn về việc giữ vững ổn định, tăng cường nội lực và nâng cao năng lực thích ứng.

TS Đào Ngọc Báu, Viện trưởng Viện Chính trị và Quan hệ quốc tế, chủ trì buổi thông tin chuyên đề

Trên nền phân tích đó, nội dung trọng tâm của chuyên đề đi vào làm rõ những định hướng đối ngoại chủ yếu được nêu trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Theo TS. Nguyễn Hải Lưu, điểm nổi bật trước hết là tư duy đối ngoại của Đảng tiếp tục được bổ sung, phát triển theo hướng toàn diện, chủ động và có chiều sâu chiến lược hơn. Trong điều kiện thế giới nhiều biến động, yêu cầu giữ vững độc lập, tự chủ được khẳng định như nguyên tắc xuyên suốt, đồng thời gắn chặt hơn với tự cường và tự chủ chiến lược. Đây là cơ sở để Việt Nam vừa mở rộng quan hệ đối ngoại, hội nhập sâu rộng, vừa giữ vững khả năng tự quyết trong những vấn đề hệ trọng gắn với lợi ích quốc gia - dân tộc.

Chuyên đề cũng làm rõ sự phát triển trong nhận thức về vị thế và vai trò của Việt Nam trong đời sống quốc tế. Nếu trước đây, đối ngoại chủ yếu gắn với yêu cầu mở rộng quan hệ, tranh thủ môi trường hòa bình và nguồn lực phục vụ phát triển, thì ở giai đoạn hiện nay, đối ngoại được đặt trong yêu cầu nâng cao năng lực tham gia, đóng góp và từng bước khẳng định vị thế của đất nước trong các cấu trúc hợp tác khu vực và toàn cầu. Điều đó cho thấy đối ngoại Việt Nam thể hiện rõ tinh thần chủ động, tích cực và có trách nhiệm đối với những vấn đề chung của khu vực và thế giới.

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, việc xử lý hài hòa các mối quan hệ đối ngoại tiếp tục là yêu cầu có ý nghĩa chiến lược. Hoạt động đối ngoại tạo dựng và giữ gìn thế cân bằng cần thiết, bảo đảm môi trường quốc tế thuận lợi cho phát triển, đồng thời không để đất nước rơi vào trạng thái bị động trước những biến động từ bên ngoài. Tinh thần độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa cùng với sự mềm dẻo, linh hoạt trong sách lược tiếp tục cho thấy bản lĩnh của nền đối ngoại Việt Nam trong điều kiện mới.

Một nội dung quan trọng khác được nhấn mạnh là mối liên hệ ngày càng chặt chẽ giữa đối ngoại với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và phát triển đất nước. Đối ngoại và hội nhập quốc tế trở thành nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, gắn bó mật thiết với quốc phòng, an ninh và các yêu cầu chiến lược khác. Cùng với đó là yêu cầu tiếp tục phát huy sức mạnh tổng hợp của các trụ cột đối ngoại, trong đó việc triển khai đồng bộ đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả phối hợp và tăng cường khả năng thích ứng của Việt Nam trên trường quốc tế.

Buổi nghe chuyên đề diễn ra trong không khí nghiêm túc, khoa học, gợi mở nhiều vấn đề đáng quan tâm. Qua đó, cán bộ, giảng viên, nghiên cứu viên của Viện có thêm cơ sở để nhận diện rõ hơn những chuyển động lớn của tình hình thế giới, đồng thời hiểu sâu hơn những định hướng đối ngoại chủ yếu trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy và học tập trong thời gian tới.

Bài và ảnh: Vũ Thị Trang - Nguyễn Lê Hân