Hội thảo nhằm làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng quyền lực mềm trong bối cảnh thế giới đa cực hiện nay, đồng thời phân tích sự biến đổi trong phương thức triển khai quyền lực mềm của các quốc gia. 

Phát biểu khai mạc chương trình, PGS. TS Lê Hải Bình, nhấn mạnh rằng, thế giới hiện nay đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc của tổ chức quyền lực quốc tế, quyền lực mềm không còn là một khái niệm bổ trợ, mà đã nổi lên như một công cụ cốt yếu giúp các quốc gia xác lập vị trí hòa bình trên trường quốc tế. 

Trong khuôn khổ chương trình, nhiều tham luận đã được trình bày, tập trung phân tích các khía cạnh liên quan đến sự biến đổi của quyền lực mềm với sự tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần thứ tư và các xu hướng chuyển dịch quyền lực hiện nay. Những kinh nghiệm quốc tế và những gợi mở cho Việt Nam khi bước vào kỷ nguyên mới. 

TS Vũ Vân Anh, khoa Chính trị và Quan hệ quốc tế, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã có những trao đổi về quyền lực mềm trong thế giới đa cực. Quyền lực mềm và sức hấp dẫn sẽ phù hợp vào khả năng tiếp nhận của đối tượng. Và chính vì như vậy cần nhiều hơn một lý thuyết để giải quyết. Theo bà thì quyền lực mềm nên được tiếp cận dựa trên phương thức. Vì trong công cụ mềm thì chúng ta đã có công cụ vật chất hay công cụ phi lực chất, công cụ hữu hình và công cụ vô hình. 

Tham luận của PGS, TS Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số, Học viện CTQG HCM đã chỉ ra cuộc cách mạng khoa học và sự thay đổi của phương thức kiến tạo quyền lực mềm quốc gia. Tham luận nhấn mạnh rằng quyền lực mềm vừa là phương thức mà cũng có nghĩa là thay đổi và tiến hóa trở thành một mô tử mới. Quyền lực mềm ngày càng được mở rộng cả về nội hàm lẫn phương thức triển khai, vượt ra khỏi khuôn khổ ngoại giao văn hóa hay truyền thông đơn thuần, từng bước hình thành những mô hình mới gắn với không gian số, dữ liệu và khả năng định hình nhận thức xã hội. Sự tiến hóa này phản ánh yêu cầu thích ứng của các quốc gia, đồng thời cho thấy quyền lực mềm đang trở thành một cấu phần quan trọng trong tổng thể sức mạnh quốc gia, có khả năng tạo lập ảnh hưởng một cách bền vững và sâu rộng hơn trong kỷ nguyên mới.

Tiếp nối là những trao đổi về kinh nghiệm từ một số quốc gia. TS Nguyễn Thị Thanh Vân, Viện Chính trị và Quan hệ Quốc tế đã chỉ ra kinh nghiệm của Hoa Kỳ trong chiến lược thúc đẩy quyền lực mềm thông qua hệ sinh thái công nghệ toàn cầu. Việc kiểm soát các nền tảng truyền thông số vừa giúp Hoa Kỳ lan tỏa giá trị, văn hóa và chuẩn mực quốc tế, vừa tạo lợi thế trong việc định hình dư luận và ảnh hưởng đến nhận thức toàn cầu. Hoa Kỳ còn tận dụng sức mạnh của các ngành công nghiệp văn hóa, giáo dục và truyền thông để gia tăng sức hấp dẫn quốc gia, qua đó củng cố vị thế dẫn dắt trong môi trường quốc tế. 

TS Trần Thị Thuý, Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam lại có những chia sẻ về kinh nghiệm của Trung Quốc. Tham luận nhấn mạnh một mô hình quyền lực mềm mang tính định hướng mạnh của nhà nước, với việc xây dựng các chiến lược tổng thể nhằm quảng bá hình ảnh quốc gia và gia tăng ảnh hưởng quốc tế. Thông qua các công cụ như truyền thông đối ngoại, nền tảng số nội địa và các sáng kiến hợp tác quốc tế, Trung Quốc từng bước mở rộng không gian ảnh hưởng, đặc biệt trong khu vực và các quốc gia đang phát triển. Mô hình này cho thấy vai trò trung tâm của nhà nước trong việc định hướng nội dung, kiểm soát thông tin và triển khai quyền lực mềm một cách có hệ thống. 

Tiếp nối các nội dung buổi sáng, phiên buổi chiều ghi nhận nhiều tham luận và ý kiến trao đổi có chiều sâu, nhấn mạnh cách tiếp cận toàn diện đối với khái niệm quyền lực mềm. Các đại biểu thống nhất rằng quyền lực mềm bắt nguồn từ các giá trị văn hóa truyền thống, và được cấu thành từ thành tựu phát triển kinh tế, năng lực thể chế và hiệu quả của chính sách đối ngoại. Đặc biệt, trong bối cảnh thế giới đa cực, sức hấp dẫn của một quốc gia không thể tự khẳng định mà phải được cộng đồng quốc tế ghi nhận, đánh giá thông qua thực tiễn tương tác và hợp tác.

Một điểm đáng chú ý được nhiều ý kiến đề cập là sự cần thiết chuyển đổi tư duy từ “quảng bá hình ảnh” sang “kiến tạo giá trị”. Theo đó, quyền lực mềm không phải là sản phẩm của các chiến dịch truyền thông ngắn hạn, mà là kết quả của một quá trình tích lũy, lan tỏa giá trị một cách bền vững. Các tham luận cũng chỉ ra rằng cần tránh cách tiếp cận giản lược, coi quyền lực mềm chỉ gắn với một số biểu tượng văn hóa quen thuộc, mà phải khai thác chiều sâu văn hóa, lịch sử và bản sắc dân tộc trong mối liên hệ với các giá trị phổ quát.

Nhiều ý kiến nhấn mạnh quyền lực mềm cần được nhìn nhận như một hệ thống vận hành liên kết, bao gồm nhiều thành tố từ quốc gia, thể chế, doanh nghiệp đến cộng đồng và cá nhân. Trong đó, các yếu tố như công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số, hệ sinh thái sáng tạo, cũng như vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và giao lưu nhân dân được xem là những kênh quan trọng góp phần lan tỏa giá trị Việt Nam ra thế giới. Đồng thời, việc kể “câu chuyện quốc gia” được xác định là một phương thức quan trọng, song cần được triển khai trên cơ sở lựa chọn nội dung phù hợp, có tính kết nối và khả năng tạo dựng đồng cảm quốc tế.

Phát biểu bế mạc hội thảo, đại diện ban tổ chức đánh giá cao các tham luận và ý kiến trao đổi tại phiên buổi chiều, cho rằng các nội dung thảo luận đã góp phần làm rõ thêm những vấn đề lý luận cốt lõi cũng như gợi mở nhiều hướng tiếp cận mới đối với việc xây dựng và phát huy quyền lực mềm của Việt Nam.

Bài và ảnh: Nguyễn Hải Linh, Phạm Thị Tú Linh