India AI Impact Summit diễn ra tại New Delhi từ 16–20/2/2026, và khác hẳn các hội nghị AI trước đó ở London, Seoul hay Paris vì hai lý do: tính biểu tượng địa chính trị với “Nam bán cầu” lần đầu đứng ở trung tâm, và tham vọng biến AI thành công cụ phát triển thay vì chỉ là lợi thế cạnh tranh công nghệ của vài công ty lớn. Sự kiện được thiết kế không chỉ là chuỗi bài phát biểu, mà nhằm tạo ra những kết quả cụ thể có tính hành động như đề xuất về AI Commons, công cụ AI tin cậy, cơ sở hạ tầng chia sẻ và bộ sưu tập các trường hợp cụ thể theo ngành.

Thành phần tham dự là minh chứng cho chiến lược kết hợp quyền lực mềm và cơ hội kinh tế: hơn 20 nguyên thủ, hơn 45 phái đoàn bộ trưởng, Tổng Thư ký Liên hợp quốc và hàng trăm lãnh đạo doanh nghiệp. Ở cánh doanh nghiệp, danh sách khách mời bao gồm những tên tuổi ảnh hưởng sâu rộng tới chuỗi cung ứng AI toàn cầu như Sam Altman và Sundar Pichai, dấu hiệu rằng các nhà cung cấp nền tảng muốn củng cố vị thế trên thị trường Ấn Độ rộng lớn và nhân lực dồi dào. Đồng thời, sự vắng mặt đột ngột của Jensen Huang nhắc lại rằng quyền lực công nghệ không luôn đồng nhất với cam kết địa chính trị.

Về nội dung, hội nghị tập trung vào ba trục: cơ sở hạ tầng (compute và data centres), người dùng (phổ cập dịch vụ AI, bảo vệ dữ liệu) và nhân lực (đào tạo, chuyển giao công nghệ). Kịch bản thực tế cho “AI vì con người” được đại diện qua các sáng kiến như YUVAi/Yuva AI for All, một chương trình phổ cập kiến thức AI cho thanh niên và sinh viên, bước đi thể hiện nỗ lực “dân chủ hoá” năng lực số trên quy mô đại chúng.

Nhưng đằng sau vỏ bọc hợp tác có ba nghịch lý phải nhìn thẳng. Thứ nhất, “khoảng cách năng lực tính toán”: phát triển Large-AI phụ thuộc vào hạ tầng bậc cao với các data centres, GPU, liên minh chip mà hiện tập trung ở một vài doanh nghiệp và quốc gia. Ấn Độ muốn bắc cầu bằng các tuyên bố về AI Commons và cơ sở hạ tầng chia sẻ; tuy nhiên việc hiện thực hoá đòi hỏi cam kết đầu tư lâu dài và minh bạch về quyền sở hữu trí tuệ.

Thứ hai, mô hình “Big-AI” đang đối mặt với bài toán hiệu năng kinh tế: nhiều khảo sát mới đây cho thấy phần lớn doanh nghiệp chưa thu được lợi tức rõ rệt từ khoản đầu tư AI, điều này tạo cửa cho “Small-AI” phát triển. Small-AI phù hợp với các mục tiêu phát triển: nông nghiệp chính xác, y tế vùng, giáo dục đa ngôn ngữ, tức là AI cho chất lượng cuộc sống hơn là AI cho tốc độ tăng trưởng cổ phiếu. Ấn Độ có thể dùng vị trí chủ nhà để thúc đẩy tiêu chuẩn hoá ứng dụng Small-AI, nhưng cần cơ chế đo lường tác động xã hội rõ ràng.

Thứ ba, mối quan hệ giữa Nhà nước và Big Tech cần được cân bằng: chào mời đầu tư và ưu đãi sản xuất (ví dụ chính sách bán dẫn, thuế ưu đãi) là cần thiết, nhưng nếu để các tập đoàn đặt điều kiện về quyền truy cập dữ liệu hay đặt nền tảng độc quyền thì mục tiêu chủ quyền AI của Ấn Độ sẽ bị xói mòn. Đây là lý do Ấn Độ nhấn mạnh đến “AI cho phát triển” kết hợp với nguyên tắc mở và khung quản trị nhằm tránh phụ thuộc công nghệ.

Với tư cách một diễn đàn, India-AI Impact Summit có thể là nơi sinh ra ba loại kết quả có ý nghĩa lâu dài: (1) thỏa thuận kỹ thuật về chuẩn liên vận và chia sẻ các trường hợp cụ thể (AI Commons); (2) các cam kết đầu tư vào hạ tầng tính toán phân tán ở Global South; và (3) mô hình quản trị lai (public-private-multilateral) cho chính sách dữ liệu, an toàn AI và đào tạo nhân lực. Tuy nhiên, để những cam kết đó không chỉ là tuyên bố chính trị, cần cơ chế minh bạch để chuyển “lời hứa” thành các chương trình hợp tác có mốc thời gian, nguồn lực và chỉ số đánh giá tác động xã hội.

Sự kiện India-AI Impact Summit là minh chứng cho một chuyển dịch quan trọng, từ cuộc tranh luận do Bắc bán cầu định hình sang một diễn đàn đa cực hơn, đặt trọng tâm vào con người và phát triển. Nếu New Delhi tận dụng cơ hội này để thúc đẩy các công cụ công cộng, hỗ trợ Small-AI và bảo đảm quyền lực nền tảng không bị tập trung quá mức, thế giới có thể trông chờ một lộ trình AI vừa sáng tạo vừa có trách nhiệm,  phục vụ “con người, hành tinh và phát triển” (People, Planet, Progress) chứ không chỉ cổ phiếu và lợi nhuận.