Vào ngày 16 tháng 7 năm 2026, Ấn Độ và Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu đàm phán chính thức về việc Ấn Độ liên kết với Horizon Europe. Nếu được ký kết vào cuối năm 2026, đây sẽ là kết quả của mối quan hệ Đối tác Chiến lược EU-Ấn Độ, sau khi hai bên ký kết Hiệp định Thương mại Tự do EU-Ấn Độ (FTA) và Đối tác An ninh và Quốc phòng (SDP) vào đầu năm 2026.

Thỏa thuận này sẽ đưa Ấn Độ trở thành một phần của một nhóm nhỏ các quốc gia ngoài châu Âu liên kết hoàn toàn với Horizon Europe. Đây là chương trình nghiên cứu và đổi mới hàng đầu của EU, có khả năng định hình lại về cơ bản quy mô và bản chất của hợp tác khoa học EU-Ấn Độ.

Tầm quan trọng của Horizon Europe

Với ngân sách 93,5 tỷ euro cho giai đoạn 2021-2027, Horizon Europe là sáng kiến ​​tài trợ nghiên cứu đa quốc gia lớn nhất thế giới. Đồng thời, Ủy ban Châu Âu đã đề xuất tăng gấp đôi ngân sách này lên 175 tỷ euro cho khung tài chính đa niên tiếp theo, bao gồm giai đoạn 2028-2034.

Được thiết kế nhằm củng cố sự xuất sắc trong khoa học, thúc đẩy đổi mới công nghệ và tăng cường năng lực cạnh tranh, sáng kiến ​​này giải quyết các thách thức toàn cầu, từ biến đổi khí hậu và y tế công cộng đến chuyển đổi số và phát triển bền vững, thông qua bốn trụ cột cốt lõi. Hiện có 24 quốc gia ngoài EU tham gia liên kết với Horizon Europe, trong đó Nhật Bản và Úc là những quốc gia gia nhập gần đây nhất. Việc Ấn Độ tham gia liên kết sẽ đánh dấu bước mở rộng toàn cầu mới nhất của chương trình, đồng thời củng cố tầm ảnh hưởng địa chính trị của EU thông qua ngoại giao khoa học.

EU và Ấn Độ đã hợp tác hơn hai thập kỷ theo Hiệp định Khoa học và Công nghệ EU-Ấn Độ được ký kết năm 2001, và mới đây đã được gia hạn đến năm 2030. Nhưng mối quan hệ này phần lớn vẫn chỉ dừng lại ở mức hợp tác theo từng dự án cụ thể. Các nhà nghiên cứu Ấn Độ đã tham gia vào các dự án của Horizon Europe với tư cách là đối tác từ quốc gia thứ ba trong nhiều lĩnh vực như y tế, biến đổi khí hậu, năng lượng sạch, công nghệ kỹ thuật số, công nghệ nông nghiệp, v.v. Tuy nhiên, hoạt động hợp tác thường bị hạn chế do Ấn Độ không đủ điều kiện nhận tài trợ trực tiếp từ EU, buộc các tổ chức của Ấn Độ phải tìm kiếm nguồn tài chính song song trong nước.

Mặc dù các tổ chức của Ấn Độ đã tham gia 81 lần vào các dự án thuộc chương trình Horizon Europe, nhưng nước này chỉ xếp thứ 11 trong số các quốc gia ngoài khối EU tham gia chương trình, đứng sau cả những nền kinh tế nhỏ hơn như Uganda và Colombia. Việc liên kết với Horizon Europe, hình thức hợp tác khoa học chặt chẽ nhất mà EU dành cho các quốc gia không phải thành viên, cho phép các đối tác liên kết tham gia trên cơ sở bình đẳng với các quốc gia thành viên EU, có thể thay đổi thực trạng này. Thỏa thuận này cho phép các trường đại học, tổ chức nghiên cứu và các nhà đổi mới sáng tạo nộp đơn xin tài trợ trực tiếp, đổi lại việc đóng góp tài chính cho chương trình. Việc trở thành đối tác liên kết sẽ giúp Ấn Độ hòa nhập vào một trong những hệ sinh thái nghiên cứu lớn nhất và tiên tiến nhất thế giới, kết nối các doanh nghiệp, tổ chức, giới học thuật, các công ty khởi nghiệp và phòng thí nghiệm thông qua các quan hệ hợp tác xuyên biên giới.

Đối với Ấn Độ, việc liên kết không chỉ mang lại cơ hội tiếp cận trực tiếp nguồn tài trợ từ châu Âu và giảm bớt rào cản tài chính trong hợp tác, mà còn tạo điều kiện tiếp cận các mạng lưới nghiên cứu quốc tế sâu rộng, cơ sở hạ tầng hiện đại và các quan hệ đối tác dài hạn; đồng thời mở rộng cơ hội và khả năng di chuyển cho các nhà nghiên cứu Ấn Độ thông qua chương trình Marie Skłodowska-Curie Actions, Hội đồng Nghiên cứu Châu Âu (ERC) và các hoạt động trao đổi tri thức toàn cầu. Đối với EU, việc Ấn Độ tham gia liên kết sẽ giúp đa dạng hóa các quan hệ đối tác nghiên cứu và tăng cường hợp tác với một đối tác toàn cầu sở hữu nguồn nhân tài dồi dào về khoa học, kỹ thuật và khởi nghiệp, cùng hệ sinh thái nghiên cứu đang phát triển nhanh chóng. Bà Ekaterina Zaharieva, Ủy viên Châu Âu phụ trách mảng Khởi nghiệp, Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo, đã nhấn mạnh: “Việc xem xét khả năng Ấn Độ liên kết với Horizon Europe chính là quá trình kết nối tài năng, khát vọng và lòng tin, cũng như cùng nhau xây dựng các giải pháp ở quy mô toàn cầu.”

Hợp tác trong nghiên cứu khoa học

Tiếp nối các cuộc thảo luận sơ bộ bắt đầu từ tháng 2 năm 2026 sau Hội nghị thượng đỉnh EU-Ấn Độ lần thứ 16 tại New Delhi, các cuộc đàm phán chính thức về việc Ấn Độ tham gia chương trình Horizon Europe đã diễn ra trùng với kỳ họp thứ ba của Hội đồng Thương mại và Công nghệ (TTC) EU-Ấn Độ vào tháng 7 năm 2026. Sự kiện này cho thấy hoạt động nghiên cứu đang ngày càng gắn kết chặt chẽ với các lĩnh vực hợp tác rộng lớn hơn về công nghệ và kinh tế. Các sáng kiến ​​nghiên cứu chung giữa EU và Ấn Độ hiện đang được triển khai trong các lĩnh vực như hydro xanh, ô nhiễm biển, tái chế pin và công nghệ kinh tế tuần hoàn. Hội đồng TTC đã công bố hàng loạt sáng kiến ​​bao trùm các lĩnh vực: năng lượng sạch, trí tuệ nhân tạo, chất bán dẫn, cơ sở hạ tầng sạc xe điện, công nghệ lượng tử, điện toán hiệu năng cao và các công ty khởi nghiệp công nghệ chuyên sâu (deep-tech). Horizon Europe có thể cung cấp hệ sinh thái nghiên cứu cần thiết để hiện thực hóa các ưu tiên này.

Nghiên cứu và đổi mới sáng tạo đã trở thành trọng tâm trong chính sách của châu Âu, đặc biệt là sau khi các báo cáo của Mario Draghi và Enrico Letta về năng lực cạnh tranh và thị trường chung châu Âu được công bố, nhấn mạnh tầm quan trọng sống còn của các lĩnh vực này đối với nền kinh tế châu Âu. Khi cả Ấn Độ và châu Âu đều nỗ lực đạt được quyền tự chủ chiến lược cao hơn trong hệ thống quốc tế đầy rẫy sự cạnh tranh gay gắt, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo đang nổi lên như những trụ cột then chốt. Trong bối cảnh đó, các cuộc đàm phán về Horizon Europe phản ánh bước phát triển sâu rộng hơn trong quan hệ EU-Ấn Độ; theo đó, hợp tác nghiên cứu không còn là lĩnh vực phụ mà đã trở thành công cụ chính nhằm củng cố năng lực cạnh tranh công nghiệp, khả năng phục hồi công nghệ và an ninh kinh tế trong bối cảnh các mối quan hệ phụ thuộc bị biến thành vũ khí, cùng với các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và những lỗ hổng kinh tế.

Do đó, việc tham gia Horizon Europe không chỉ dừng lại ở hợp tác khoa học mà còn là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm tăng cường năng lực công nghệ và xây dựng các mạng lưới đổi mới sáng tạo đáng tin cậy. Điều này tương đồng với logic đã thúc đẩy việc hoàn tất Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) EU-Ấn Độ; hiệp định này được đẩy nhanh tiến độ không chỉ vì các yêu cầu thương mại thuần túy, mà còn do nhu cầu địa chính trị về đa dạng hóa đối tác thương mại nhằm phòng ngừa rủi ro từ thuế quan trừng phạt, mất cân bằng thương mại và việc sử dụng chuỗi cung ứng như một công cụ gây sức ép.

Khi cuộc cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt và các quốc gia tìm cách giảm bớt sự phụ thuộc chiến lược thiếu cân bằng, các quan hệ đối tác tin cậy trong lĩnh vực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo đang trở thành yếu tố cốt lõi đối với an ninh kinh tế và an ninh quốc gia. Việc Ấn Độ tham gia chương trình Horizon Europe sẽ tiếp tục thể chế hóa và củng cố sự hình thành quan hệ đối tác EU-Ấn Độ sâu rộng hơn, vốn ngày càng được định hình bởi các lợi ích chiến lược chung, trong đó hợp tác khoa học đang trở thành một trụ cột then chốt. Nếu các cuộc đàm phán kết thúc theo đúng kế hoạch và các tổ chức của Ấn Độ tham gia Horizon Europe với tư cách là đối tác liên kết từ năm 2027, thỏa thuận này có thể trở thành một thành tựu mang tính lịch sử của mối quan hệ đối tác chiến lược EU-Ấn Độ đang ngày càng trở nên sâu sắc.