Báo cáo kinh tế cuối năm của Chính phủ Ấn Độ, cùng với các dự báo quốc tế, cho thấy GDP danh nghĩa của Ấn Độ 2025 đạt khoảng 4,18 nghìn tỷ USD, đưa nước này lên vị trí thứ tư toàn cầu, vượt qua Nhật Bản. Dẫu thông tin chính thức còn phụ thuộc vào số liệu cuối cùng được công bố vào năm 2026, kết hợp các ước tính của IMF cho thấy kịch bản thăng hạng là hợp lý. Sự kiện này cần được nhìn nhận vừa là thành tựu về quy mô kinh tế vừa là lời nhắc về sự khác biệt giữa “lớn” về tổng sản phẩm và “giàu” về thu nhập bình quân cũng như mức sống của dân cư. Do đó, phân tích cần tập trung vào các động lực thúc đẩy, những rủi ro và hạn chế nền tảng, cũng như định hướng chính sách để chuyển đổi quy mô thành phát triển chất lượng và bao trùm.

Về động lực tăng trưởng, cơ cấu dân số trẻ của Ấn Độ được xem là yếu tố then chốt khi hơn một phần tư dân số nằm trong nhóm tuổi 10–26, tạo nguồn lao động dồi dào nếu được hấp thụ hiệu quả. Cùng với đó, cải cách chính sách vĩ mô, bao gồm giảm thuế tiêu dùng và sửa đổi luật lao động, kết hợp với nhu cầu nội địa mạnh mẽ và đầu tư vào cơ sở hạ tầng đã kích thích tiêu dùng và đầu tư. Ngoài ra, các cải tiến công nghệ và năng suất trong một số lĩnh vực như nông nghiệp, cùng việc phổ biến các giống cây trồng hiệu quả hơn, góp phần ổn định nguồn cung và nâng cao thu nhập ở khu vực nông thôn, dù đây không phải là động lực chính của quy mô GDP. Các tổ chức quốc tế như World Bank, IMF, ADB và các hãng định mức tín nhiệm đều đưa ra dự báo tăng trưởng tích cực (khoảng 6–7% trong các năm tới), củng cố dự báo về tính bền vững ngắn hạn của đà tăng trưởng.

Tuy nhiên, nhiều trở ngại cơ bản trong việc chuyển hóa quy mô GDP thành nâng cao phúc lợi vẫn tồn tại. Trước hết, GDP bình quân đầu người của Ấn Độ, khoảng 2.694 USD năm 2024, còn rất thấp so với các nền kinh tế lớn như Nhật Bản hay Đức, phản ánh mức độ bất bình đẳng thu nhập và khoảng cách phát triển giữa các vùng miền. Thứ hai, vấn đề tạo việc làm chất lượng cho hàng triệu lao động trẻ là bài toán then chốt; nếu lực lượng lao động mới tiếp tục bị hấp thụ vào khu vực phi chính thức hoặc các ngành có năng suất thấp, lợi ích nhân khẩu học sẽ không thể hiện rõ trong thu nhập và năng suất quốc gia. Thứ ba, rủi ro vĩ mô và biến động bên ngoài đã bộc lộ tính dễ tổn thương của nền kinh tế: đồng rupee suy yếu khoảng 5% trong năm 2025 và các biện pháp thuế quan của Hoa Kỳ liên quan tới nguồn dầu mỏ Nga đã tạo áp lực lên cán cân thanh toán và chi phí nhập khẩu, qua đó làm gia tăng rủi ro lạm phát và thu hẹp dư địa chính sách.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi thành tựu về quy mô thành phát triển bền vững đòi hỏi gói chính sách đồng bộ. Trước hết, cần ưu tiên nâng cao năng suất thông qua công nghiệp hóa có chất lượng: phát triển các chuỗi giá trị sản xuất có hàm lượng công nghệ trung bình, thúc đẩy liên kết doanh nghiệp - đào tạo, và tăng cường đầu tư cho R&D và đổi mới kỹ thuật. Thứ hai, chính sách việc làm phải mang tính chủ động, mở rộng đào tạo nghề, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, và tạo cơ chế khuyến khích để thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào các ngành tạo nhiều việc làm có năng suất cao. Thứ ba, ổn định vĩ mô và quản lý rủi ro bên ngoài là điều kiện tiên quyết: đa dạng hóa đối tác thương mại, tăng dự trữ ngoại hối, và thực thi chính sách tiền tệ-tài khóa phối hợp để kiểm soát lạm phát mà không làm tổn hại tăng trưởng. Ngoài ra, đầu tư dài hạn vào nhân lực và cơ sở hạ tầng logistics sẽ giảm chi phí sản xuất và tăng năng lực cạnh tranh, trong khi các chính sách an sinh và chuyển đổi nghề nghiệp sẽ đảm bảo tính bao trùm của tăng trưởng.

Cuối cùng, vai trò của nhà nước trong việc thiết kế và thực thi chính sách là quyết định: cần sự phối hợp liên ngành mạnh mẽ giữa giáo dục, lao động, công nghiệp và ngoại thương để biến “thành tựu quy mô” thành “thành công phát triển”. Nếu Ấn Độ có thể vừa duy trì tốc độ tăng trưởng cao vừa nâng cao năng suất lao động và thu nhập bình quân, đồng thời giảm thiểu rủi ro vĩ mô, thì mục tiêu trở thành nền kinh tế có mức thu nhập trung bình cao vào giữa thế kỷ có thể trở nên khả thi. Ngược lại, thất bại trong giải quyết thách thức việc làm và bất bình đẳng sẽ khiến cột mốc vượt Nhật Bản chỉ còn là một chỉ số quy mô, thiếu sức chuyển hóa thành lợi ích rộng rãi cho người dân.