Dịch vụ cung ứng nhiên liệu tàu biển tại cảng của Ấn Độ
Ấn Độ có thể tận dụng vị trí chiến lược, mạng lưới cảng đã được thiết lập cùng năng lực ngày càng tăng về các loại nhiên liệu thay thế để trở thành trung tâm cung ứng nhiên liệu tàu biển (bunkering) toàn cầu. Tuy nhiên, khả năng cạnh tranh thương mại sẽ phụ thuộc vào nguồn cung ổn định, cơ sở hạ tầng hiện đại và các quy định rõ ràng.
Hoạt động cung cấp nhiên liệu cho tàu biển đóng vai trò then chốt đối với năng lực cạnh tranh của các cảng biển. Trước đây, ngành này chủ yếu dựa vào các loại nhiên liệu hàng hải truyền thống như dầu nhiên liệu nặng (HFO) và dầu diesel hàng hải (MGO). Hiện nay, danh mục nhiên liệu đang được mở rộng sang các loại hình mới như nhiên liệu sinh học, methanol, amoniac và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Những loại nhiên liệu sạch hơn này đòi hỏi các quy trình lưu trữ, xử lý và tiêu chuẩn an toàn khác biệt, qua đó mở rộng vai trò của các cảng từ chỗ chỉ là điểm dừng chân thành nhà cung cấp năng lượng cho tàu biển.
Ấn Độ đang đứng trước cơ hội tận dụng sự chuyển dịch này. Với vị trí nằm dọc theo các tuyến hàng hải huyết mạch Đông - Tây cùng đường bờ biển dài 11.098 km, Ấn Độ hiện đã sở hữu hệ thống cảng biển được thiết lập bài bản. Năng lực lọc dầu được cải thiện cùng lĩnh vực năng lượng tái tạo đang phát triển mạnh, sẽ là đòn bẩy giúp Ấn Độ trở thành nhà cung cấp các loại nhiên liệu hàng hải sạch hơn. Tuy nhiên, để trở thành điểm đến ưu tiên cho hoạt động tiếp nhiên liệu, Ấn Độ cần đảm bảo nguồn cung ổn định, giá cả cạnh tranh, nâng cấp cơ sở hạ tầng, xây dựng khung pháp lý rõ ràng và cung cấp các dịch vụ cảng hiệu quả. Hơn nữa, cơ hội trước mắt của Ấn Độ nằm ở việc cung cấp nhiên liệu cho chính các con tàu đang cập cảng tại nước này.
Hoạt động tiếp nhiên liệu trong bối cảnh hàng hải đang thay đổi
Mục tiêu đạt mức phát thải khí nhà kính ròng bằng không trong ngành vận tải biển quốc tế vào khoảng năm 2050, theo định hướng của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), đã thúc đẩy sự phát triển của các loại nhiên liệu sạch hơn. Dẫu vậy, các yếu tố về chi phí, khả năng cung ứng và mức độ sẵn sàng về công nghệ vẫn đang là rào cản đối với việc áp dụng rộng rãi các loại nhiên liệu này.
Trên toàn cầu, các trung tâm tiếp nhiên liệu lớn đã bắt đầu thích ứng với những yêu cầu mới. Singapore đang mở rộng năng lực cung cấp đa dạng các loại nhiên liệu, bao gồm LNG, methanol và nhiên liệu sinh học. Cảng Rotterdam (Hà Lan) cũng đã phát triển cơ sở hạ tầng cho LNG, nhiên liệu sinh học và methanol, đồng thời thực hiện thành công hoạt động chuyển tải amoniac giữa các tàu vào năm 2025. Fujairah (Các tiểu vương quốc Arap thống nhất), một trong những trung tâm tiếp nhiên liệu hàng đầu thế giới, cũng đang nghiên cứu các loại nhiên liệu hàng hải sạch hơn. Năm 2025, cảng này đã cung cấp cho các tàu loại nhiên liệu hàng hải chứa 30% nhiên liệu sinh học. Trong khi đó, cảng Santos của Brazil đang tận dụng nền tảng sản xuất nhiên liệu sinh học sẵn có để khai thác các cơ hội mới trong lĩnh vực cung cấp nhiên liệu hàng hải.
Đồng thời, những gián đoạn trên các tuyến hàng hải và chuỗi cung ứng có thể tác động tiêu cực đến nguồn cung và giá cả nhiên liệu, khiến vấn đề an ninh nhiên liệu ngày càng trở nên quan trọng. Chẳng hạn, vị trí của Fujairah gần eo biển Hormuz khiến nơi đây đặc biệt dễ bị tổn thương trước các cú sốc như vậy. Các cảng có thể giảm thiểu những rủi ro này và đảm bảo độ tin cậy trong nguồn cung bằng cách đa dạng hóa các nhà cung cấp và duy trì lượng hàng dự trữ đầy đủ.
Ấn Độ - Trung tâm cung ứng nhiên liệu tàu biển mới nổi
Với nền tảng vận tải biển quy mô lớn cùng mạng lưới cảng biển rộng khắp, Ấn Độ có tiềm năng phát triển thành trung tâm cung ứng nhiên liệu tàu biển quan trọng. Tầm nhìn 100 năm hướng biển “Maritime Amrit Kaal Vision 2047” của Ấn Độ đã xác định dư địa để mở rộng các dịch vụ cung ứng nhiên liệu, bao gồm cả tại các vị trí chiến lược thuộc Dự án quần đảo Nicobar mở rộng (Great Nicobar) đang được đề xuất. Vào tháng 4 năm 2026, Cơ quan Quản lý Cảng Deendayal (DPA) tại Kandla, bang Gujarat miền tây Ấn Độ, đã thực hiện thử nghiệm cung ứng nhiên liệu methanol từ bờ sang tàu, với sự tham gia của các công ty Stolt Tankers, J M Baxi, Aegis Vopak và Indian Oil Corporation. Quá trình thử nghiệm tập trung vào các quy trình chuyển tải nhiên liệu và các biện pháp đảm bảo an toàn. Cảng này cũng đang nỗ lực đảm bảo nguồn cung khoảng 500.000 tấn e-methanol tái tạo mỗi năm vào giai đoạn 2028-2029, nhằm phục vụ các tàu sử dụng nhiên liệu kép (dual-fuel) hoạt động trên tuyến đường Á – Âu.
DPA đã đưa vào vận hành một nhà máy hydro xanh công suất 1 MW, dành quỹ đất cho các dự án hydro xanh và amoniac xanh, đồng thời phát triển một cầu cảng có khả năng tiếp nhận amoniac xanh. Ngoài ra, một nhà máy hydro xanh cũng đã được đưa vào hoạt động tại cảng V.O. Chidambaranar (VOC) ở Tuticorin bang Tamil Nadu miền nam Ấn Độ, cùng với một cơ sở cung cấp nhiên liệu methanol xanh đang trong quá trình phát triển. Những sáng kiến này tạo nền tảng để kết nối hoạt động sản xuất, lưu trữ nhiên liệu và cơ sở hạ tầng cảng biển với nhu cầu tiếp nhiên liệu trong tương lai.
Nghiên cứu về tiềm năng nhu cầu và giá cả các loại nhiên liệu hàng hải thay thế tại Ấn Độ – do Tổng cục Hàng hải Ấn Độ và Bộ Cảng biển, Vận tải biển và Đường thủy phối hợp cùng DNV thực hiện, với sự hỗ trợ từ chương trình GreenVoyage2050 của IMO, ước tính rằng, nhu cầu về nhiên liệu hàng hải thay thế tại các cảng của Ấn Độ có thể đạt từ 42–65 peta joule (PJ) vào năm 2035 và từ 113–293 PJ vào năm 2047. Nghiên cứu xác định các cảng Mundra, Jawaharlal Nehru (JNPA), Chennai và Tuticorin là những địa điểm ưu tiên phát triển giai đoạn đầu. Các tàu thường xuyên cập những cảng này, đặc biệt là tàu container, có thể tạo ra nhu cầu ban đầu cần thiết để xây dựng thị trường. Nghiên cứu khuyến nghị áp dụng lộ trình từng giai đoạn nhằm hình thành một mạng lưới rộng lớn hơn gồm các cơ sở cung cấp đa loại nhiên liệu vào năm 2047.
Thách thức quan trọng nhất đối với Ấn Độ là làm sao để hoạt động cung cấp nhiên liệu trở nên hấp dẫn về mặt thương mại đối với các công ty vận tải biển. Quyết định chọn địa điểm tiếp nhiên liệu của họ không chỉ phụ thuộc vào giá nhiên liệu, mà còn dựa trên các loại phí tại cảng, thời gian tiếp nhiên liệu, độ tin cậy của nguồn cung, và khả năng thực hiện tiếp nhiên liệu song song với các hoạt động xếp dỡ hàng hóa. Ấn Độ có thể tận dụng lưu lượng tàu thuyền hiện có, đảm bảo nguồn cung nhiên liệu ổn định và thiết lập các quy trình rõ ràng cho việc cung cấp nhiên liệu.
Xây dựng hệ sinh thái cung cấp nhiên liệu cạnh tranh
• Tập trung đầu tư vào các cảng và loại nhiên liệu chọn lọc
Ấn Độ nên dựa trên các đánh giá hiện có để ưu tiên phát triển cơ sở hạ tầng cung cấp nhiên liệu tại những cảng có lưu lượng tàu thuyền lớn, cơ sở hạ tầng phù hợp và khả năng tiếp cận nguồn cung nhiên liệu. Methanol và nhiên liệu sinh học có thể mang lại cơ hội trong tương lai gần, trong khi amoniac có thể đòi hỏi đầu tư lớn hơn vào cơ sở hạ tầng, chuỗi cung ứng và các hệ thống an toàn. Mỗi cảng cần xây dựng kế hoạch đầu tư dựa trên lưu lượng tàu thuyền, đặc thù hàng hóa, năng lực công nghiệp tại khu vực lân cận và khả năng tiếp cận nguồn năng lượng.
• Xây dựng khung pháp lý và an toàn quốc gia thống nhất
Ấn Độ cần một khung pháp lý quốc gia thống nhất để phê duyệt, xử lý, lưu trữ và cung cấp các loại nhiên liệu hàng hải thay thế, do các loại nhiên liệu này có mức độ độc hại và rủi ro khác nhau. Khung pháp lý này cần quy định các tiêu chuẩn chung về chất lượng nhiên liệu, chứng nhận, quy trình chuyển tải nhiên liệu giữa các tàu với nhau hoặc từ bờ sang tàu và công tác ứng phó khẩn cấp. Trên cơ sở đó, các cơ quan quản lý cảng có thể điều chỉnh quy trình vận hành cho phù hợp với cơ sở hạ tầng, lưu lượng tàu thuyền và điều kiện thực tế tại địa phương, đồng thời vẫn đảm bảo tuân thủ các hướng dẫn quốc gia và quốc tế. Chẳng hạn, Cảng Gothenburg (Thụy Điển) đã ban hành các quy định vận hành cho hoạt động tiếp nhiên liệu methanol vào năm 2022, trước khi thực hiện hoạt động tiếp nhiên liệu methanol từ tàu sang tàu đầu tiên cho một tàu không phải tàu chở dầu vào năm 2023. Tuy nhiên, để triển khai các quy định này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý hàng hải, cơ quan hải quan, các đơn vị cung cấp nhiên liệu và các cơ quan phụ trách vấn đề an toàn.
• Củng cố cơ sở hạ tầng lưu trữ và cung ứng nhiên liệu
Các cảng cần đảm bảo có đủ cơ sở lưu trữ nhiên liệu, đường ống hoặc thiết bị nạp nhiên liệu, các tàu cung ứng nhiên liệu (tàu bunker) phù hợp, cùng hệ thống phân phối hiệu quả. Các cảng phải đánh giá xem cơ sở vật chất hiện có nào có thể cải tạo, nâng cấp và ở những vị trí nào cần xây dựng cơ sở hạ tầng chuyên biệt. Những cải tiến trong vận hành, như cho phép tàu ra vào cảng vào ban đêm, đẩy nhanh thủ tục thông quan, và linh hoạt điều phối các sà lan, có thể giúp giảm thiểu tình trạng chậm trễ, từ đó nâng cao độ tin cậy cho các dịch vụ cung ứng nhiên liệu.
Vào tháng 7 năm 2026, cảng Barcelona (Tây Ban Nha) đã thực hiện thành công hoạt động cung ứng nhiên liệu sinh học (bioethanol) thương mại đầu tiên, cung cấp 2.800 tấn cho tàu container Antonia Maersk của hãng tàu Maersk. Nhiên liệu được vận chuyển bởi một tàu cung ứng nhiên liệu hybrid (sử dụng hệ thống pin), minh chứng cho việc tận dụng cơ sở hạ tầng logistics và năng lực cung ứng nhiên liệu sẵn có tại cảng để hỗ trợ các loại nhiên liệu hàng hải mới. Tại Brazil, cảng Santos cũng đã triển khai hoạt động cung ứng ethanol thường xuyên từ tháng 10 năm 2026, kết hợp đồng bộ các khâu từ sản xuất, vận chuyển, lưu trữ nhiên liệu trong nước cho đến quy trình chuyển tải nhiên liệu trực tiếp giữa các tàu. Những mô hình này cho thấy cách các cảng có thể kết nối các năng lực công nghiệp và logistics hiện có để phát triển thị trường cho các loại nhiên liệu hàng hải thay thế.
• Thiết lập quan hệ đối tác với các hãng tàu và nhà cung cấp nhiên liệu
Để cung cấp dịch vụ tiếp nhiên liệu, các cảng cần phối hợp chặt chẽ với nhiều bên liên quan, bao gồm các nhà sản xuất nhiên liệu, các hãng tàu và chủ hàng. Quan hệ đối tác giúp xác định nhu cầu nhiên liệu, xây dựng các tuyến đường thí điểm và thiết lập các thỏa thuận cung ứng dài hạn. Các hành lang vận tải biển xanh tạo cơ hội để kết nối các bên này lại với nhau trên những tuyến đường và cảng biển cụ thể. Các chính sách ưu đãi có thời hạn, chẳng hạn như giảm phí cảng, có thể khuyến khích việc sớm áp dụng các loại nhiên liệu mới, với điều kiện các ưu đãi này phải gắn liền với mức tiêu thụ nhiên liệu thực tế và các kết quả có thể đo lường được.
Điển hình như đề xuất về hành lang vận tải biển xanh Açu-Antwerp, dự án này kết nối hai cảng biển Brazil và Bỉ, các nhà sản xuất nhiên liệu và các hãng tàu nhằm phát triển cơ sở hạ tầng cũng như các thỏa thuận thương mại cần thiết để vận chuyển e-methanol và e-ammonia từ Brazil sang châu Âu. Một ví dụ khác là Liên minh Hành lang Vận tải biển Xanh Ấn Độ - EU. Với sự tham gia của các công ty như VOC, sáng kiến này tập hợp các cảng, nhà sản xuất nhiên liệu và các bên liên quan trong ngành vận tải biển để đánh giá các yêu cầu về nguồn cung, cơ sở hạ tầng và thương mại phục vụ hoạt động giao thương ammonia xanh và methanol xanh giữa Ấn Độ và châu Âu.
• Xây dựng kỹ năng và năng lực ứng phó khẩn cấp tại các cảng
Việc xử lý các loại nhiên liệu thay thế đòi hỏi đội ngũ nhân viên cảng, nhà vận hành dịch vụ cung cấp nhiên liệu, thanh tra viên, thuyền viên và các đội ứng phó khẩn cấp phải có những kỹ năng chuyên biệt. Công tác đào tạo cần bao gồm các nội dung về xử lý nhiên liệu, hoạt động chuyển tải, bảo trì thiết bị, an toàn phòng cháy chữa cháy và ứng phó sự cố tràn nhiên liệu. Chẳng hạn, VOC đã tổ chức các khóa đào tạo về cung cấp nhiên liệu methanol cùng các cuộc diễn tập giả định nhằm chuẩn bị cho nhân sự thực hiện các hoạt động liên quan đến nhiên liệu thay thế. Các cuộc diễn tập phối hợp định kỳ với các nhà cung cấp nhiên liệu, đơn vị vận hành tàu và cơ quan ứng phó khẩn cấp tại địa phương sẽ giúp kiểm tra mức độ sẵn sàng và các phương án ứng phó.
• Đánh giá khía cạnh môi trường và kinh tế của từng loại nhiên liệu
Sử dụng nhiên liệu thay thế không mặc nhiên đồng nghĩa với việc giảm phát thải. Lợi ích thực tế thường phụ thuộc vào phương thức sản xuất, vận chuyển và sử dụng các loại nhiên liệu đó. Chương trình GreenVoyage 2050 của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cũng củng cố cách tiếp cận này. Việc đánh giá toàn diện từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ (well-to-wake) là rất quan trọng đối với nhiên liệu sinh học, methanol và amoniac. Các kế hoạch đầu tư cảng biển cần xem xét sự kết nối với các dự án năng lượng tái tạo lân cận, các cơ sở sản xuất hydro xanh và các cụm công nghiệp, nhằm đảm bảo nguồn cung các loại nhiên liệu có mức phát thải thấp hoặc bằng không.
Hướng tới tương lai
Khát vọng trở thành trung tâm cung cấp nhiên liệu hàng hải của Ấn Độ sẽ phụ thuộc vào việc liệu các hãng tàu quốc tế có thấy các cảng biển tại đây hấp dẫn về mặt thương mại hay không. Điều này đòi hỏi khả năng cung ứng ổn định, giá cả cạnh tranh và các dịch vụ hiệu quả, những yếu tố có thể khuyến khích tàu thuyền chọn nạp nhiên liệu tại các cảng của Ấn Độ. Việc xây dựng quan hệ đối tác lâu dài với các hãng tàu và nhà cung cấp nhiên liệu toàn cầu, đồng thời kết nối hoạt động sản xuất nhiên liệu trong nước với nhu cầu dọc theo các tuyến hàng hải chính, sẽ đóng vai trò then chốt. Điều này có thể giúp Ấn Độ mở rộng vai trò, từ một quốc gia có thế mạnh về cảng biển và vận tải biển trở thành nhà cung cấp uy tín trên thị trường nhiên liệu hàng hải toàn cầu.
- Share
- Copy
- Comment( 0 )
Cùng chuyên mục