Từ QUAD đến Thâm Quyến: Lối đi riêng của Ấn Độ
Sự hiện diện của Thủ tướng Narendra Modi tại Manila đánh dấu thời khắc quan trọng của địa chính trị châu Á. Giữa khuôn khổ Quad và hội nghị ba bên Mỹ, Trung, Nga, Ấn Độ phải cân bằng chiến lược.
Tuần lễ ngoại giao cấp cao tại châu Á đang chứng kiến những chuyển dịch địa chính trị mang tính bước ngoặt. Sự trở lại của Thủ tướng Narendra Modi trên vòng quay ngoại giao ASEAN tại Philippines không chỉ đơn thuần là việc tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN - Ấn Độ lần thứ 23 và Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) lần thứ 21. Hơn thế nữa, nó đặt New Delhi vào đúng giao điểm của hai luồng dịch chuyển chiến lược nỗ lực củng cố hợp tác khu vực tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương thông qua nhóm Bộ Tứ (Quad) và một trật tự an ninh quốc tế mới có thể được định hình từ cuộc gặp ba bên chưa từng có giữa Donald Trump, Tập Cận Bình và Vladimir Putin tại Thâm Quyến.
Không phải ngẫu nhiên mà ông Modi chọn thời điểm này để tái khẳng định vai trò trung tâm của ASEAN trong khu vực. Khi thế giới đang đối mặt với những cuộc khủng hoảng liên tiếp, lời kêu gọi về "hòa bình, ổn định và khả năng dự báo" của nhà lãnh đạo Ấn Độ tại Manila phản ánh một nhận thức sâu sắc: New Delhi cần một mỏ neo vững chắc ở sườn phía Đông để chống chịu trước những rung lắc của thời cuộc.
Chính sách "Hành động Hướng Đông" nay đã bước sang một giai đoạn mới, vượt ra ngoài các liên kết lịch sử để tiến sâu vào kỷ nguyên số, không gian vũ trụ và công nghệ quốc phòng. Sự cộng hưởng đồng điệu giữa định hướng "Viksit Bharat 2047" của Ấn Độ và "Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045" cho thấy một sự gắn kết mang tính cấu trúc và dài hạn. Nền tảng kinh tế song phương cũng vô cùng vững chắc khi thương mại hai chiều đạt 128,37 tỷ USD trong năm tài khóa 2026, cùng dòng vốn đầu tư lên tới 196,96 tỷ USD từ các nước ASEAN vào Ấn Độ trong giai đoạn 2000-2025.
Bên cạnh kinh tế, an ninh hàng hải đang vươn lên thành một trụ cột sống còn. Việc ấn định năm 2026 là Năm Hợp tác Hàng hải ASEAN - Ấn Độ, kết hợp cùng tầm nhìn MAHASAGAR, thể hiện rõ việc New Delhi đang chủ động mở rộng vùng đệm an ninh. Nỗ lực này tập trung vào việc tăng cường nhận thức vùng biển, chống cướp biển, ngăn chặn đánh bắt trái phép và hợp tác tuần tra nhằm duy trì trật tự pháp lý trên biển.
Trong khi ASEAN đóng vai trò là nền tảng ổn định, cơ chế Quad lại là công cụ để Ấn Độ định hình lại cán cân quyền lực. Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump chọn Manila làm nơi tổ chức hội nghị thượng đỉnh Quad đầu tiên trong nhiệm kỳ hai của ông, với sự góp mặt của Thủ tướng Úc Anthony Albanese và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, gửi đi một thông điệp rõ ràng tới các đối thủ cạnh tranh. Mỹ dù đang ưu tiên tìm kiếm các kênh đàm phán trực tiếp với Trung Quốc, vẫn cần Quad như một đòn bẩy chiến lược.
Tuy nhiên, đối với New Delhi, mối quan hệ với Washington luôn đòi hỏi nghệ thuật ngoại giao vô cùng thận trọng. Ấn Độ đang phải xử lý khéo léo những khác biệt với Mỹ liên quan đến hàng rào thuế quan, rào cản thương mại và đặc biệt là việc New Delhi tiếp tục nhập khẩu dầu thô của Nga. Hơn nữa, bất kỳ thỏa hiệp song phương nào giữa Mỹ và Trung Quốc về an ninh công nghệ hay giới hạn chuỗi cung ứng khoáng sản cũng mang theo nguy cơ làm tổn hại trực tiếp đến lợi ích quốc gia của Ấn Độ.
Ám ảnh về một thỏa thuận phân chia quyền lực mới thực sự hiện hữu ở chặng cuối của tuần lễ ngoại giao, khi ông Trump bay tới Thâm Quyến dự hội nghị APEC và có cuộc gặp ba bên lịch sử với ông Tập Cận Bình và ông Vladimir Putin. Dù nghị sự được công bố chỉ xoay quanh việc giảm trừ vũ khí hạt nhân sau sự sụp đổ của Hiệp ước New START và xử lý hồ sơ Iran, sự kiện này mang ý nghĩa kiến tạo trật tự hơn là giải quyết khủng hoảng đơn thuần.
Một dàn xếp lớn của ba siêu cường có sức mạnh quân sự và kinh tế hàng đầu thế giới về cấu trúc an ninh quốc tế có thể thậm chí khiến cả một cường quốc tầm trung như Ấn Độ vào thế bị động.
Chính sự hội tụ của những diễn biến ngoại giao song song tại Manila và Thâm Quyến đã làm bật lên giá trị cốt lõi trong chính sách tự chủ chiến lược của Ấn Độ. Bằng cách củng cố nền tảng hội nhập với ASEAN, duy trì can dự thực chất và sâu rộng qua cơ chế Quad, đồng thời bảo vệ không gian ngoại giao độc lập để tiếp tục đối thoại với cả Nga và Trung Quốc, Thủ tướng Modi đang gửi đi một thông điệp rằng Ấn Độ không chấp nhận vai trò của một quân cờ thụ động trên bàn cờ của các siêu cường. Thay vào đó, New Delhi đang tự định vị chính mình là một cực thiết yếu, một điểm tựa độc lập mang tính quyết định nhằm bảo đảm cho sự ổn định, cân bằng và thịnh vượng của toàn bộ cấu trúc Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
- Share
- Copy
- Comment( 0 )
Cùng chuyên mục