Trong một thế giới thay đổi nhanh chóng, các tiêu chí đo lường sức mạnh của một quốc gia cũng đang tiến hóa. Trước đây, những thước đo như quy mô nền kinh tế, sức mạnh quân sự và nguồn tài nguyên thiên nhiên thường được sử dụng để đánh giá quyền lực của một quốc gia. Ngày nay, sức mạnh của một quốc gia ngày càng được quyết định bởi năng lực tạo ra, kiểm soát và sử dụng công nghệ. Một quốc gia phát triển được các công nghệ của tương lai sẽ đóng vai trò lớn hơn trong việc định hình nền kinh tế toàn cầu, các chuỗi cung ứng, các tiêu chuẩn quốc tế và cán cân quyền lực. Nói cách khác, công nghệ đã trở thành yếu tố quan trọng trong việc đánh giá sức mạnh của quốc gia.

Chúng ta đang bước vào giai đoạn mà trí tuệ nhân tạo (AI) tác động đến các quyết định trong mọi ngành nghề; các công nghệ lượng tử đang định hình lại lĩnh vực truyền thông và điện toán; công nghệ vũ trụ dần trở thành một phần quan trọng trong khả năng kết nối và giám sát; các công nghệ viễn thông như 5G và 6G cung cấp mạng lưới tốc độ cao; còn chất bán dẫn đóng vai trò là nền tảng vận hành cho hầu hết các công nghệ này cũng như mọi thiết bị hiện đại. Những bước tiến này không thể bị xem nhẹ; chúng không còn là những viễn cảnh xa vời, mà đang dần trở thành một phần trong cuộc sống thường nhật và nền kinh tế toàn cầu.

Những dấu ấn từ quá khứ mang đến bài học rõ ràng. Các quốc gia sớm nhận diện được những lĩnh vực này và đầu tư vào chúng hiện đang đóng vai trò quan trọng hơn trong việc kiểm soát các chuỗi cung ứng then chốt cũng như thiết lập các quy tắc vận hành. Ngành công nghiệp bán dẫn của Đài Loan hay ngành điện tử của Hàn Quốc là những minh chứng điển hình cho thực tế này. Ngày nay, thế giới phụ thuộc rất lớn vào các công nghệ đó; việc lệ thuộc vào một số quốc gia nhất định tạo ra những lỗ hổng dễ bị tổn thương, như đã thấy qua các đợt gián đoạn chuỗi cung ứng gần đây. Để một quốc gia trở nên thịnh vượng (Viksit), việc đạt được sự tự chủ trong các lĩnh vực này không còn là lựa chọn tùy ý, mà là yếu tố thiết yếu.

Ngược lại, dù sở hữu nguồn nhân lực khoa học dồi dào, Ấn Độ từng gặp khó khăn trong việc chuyển hóa lợi thế này thành sự tự chủ và năng lực sản xuất quy mô lớn đối với các công nghệ tiên tiến. Ấn Độ có đội ngũ kỹ sư lành nghề, các chuyên gia thiết kế tài năng và một ngành công nghiệp công nghệ thông tin (CNTT) đầy năng lực. Tuy nhiên, trong một số lĩnh vực then chốt, quốc gia này vẫn phải phụ thuộc vào thiết bị và công nghệ từ nước ngoài. Dẫu vậy, trong 12 năm qua, cách tiếp cận của Ấn Độ đã thay đổi. Chính phủ của Thủ tướng Modi đã nhận thức rõ tầm quan trọng của sự tự chủ trong các lĩnh vực này; họ ưu tiên hoạt động nghiên cứu và phát triển, cung cấp sự hỗ trợ cần thiết cho khu vực tư nhân nhằm thúc đẩy sản xuất trong nước, đồng thời khuyến khích tăng cường phối hợp thông qua các mô hình hợp tác công - tư (PPP).

Các chương trình trọng điểm của chính phủ – bao gồm Sứ mệnh Bán dẫn Ấn Độ (India Semiconductor Mission), Sứ mệnh IndiaAI, Sứ mệnh Lượng tử Quốc gia, các cải cách trong lĩnh vực không gian và Tầm nhìn Bharat 6G – phản ánh định hướng chiến lược nhằm chuyển đổi Ấn Độ từ một nền kinh tế thiên về dịch vụ trở thành quốc gia tiên phong trong việc xây dựng các công nghệ chuyên sâu (deep tech). Các sáng kiến ​​hỗ trợ chính sách như PLI (Chương trình Khuyến khích gắn với Sản lượng), DLI (Chương trình Khuyến khích gắn với Thiết kế), cùng sự đồng hành sát sao dành cho các doanh nghiệp khởi nghiệp thông qua những chương trình như "Startup India", đã tạo thêm sự tự tin để Ấn Độ tiến bước. Tầm nhìn này hướng tới việc đảm bảo Ấn Độ sở hữu đủ năng lực và khả năng để tự phát triển công nghệ trong nước, đồng thời đóng góp vào các giải pháp chung trên toàn cầu.

Bài viết này xem xét sự chuyển đổi của các lĩnh vực nêu trên trong khuôn khổ nhánh "Công nghệ và Đổi mới" thuộc mô hình Sapt Dhara, qua đó cho thấy cách Ấn Độ hiện thực hóa tầm nhìn thành kết quả cụ thể, đồng thời vẫn giữ vững nền tảng từ lý tưởng văn minh "Sarvajan Hitaya, Sarvajan Sukhaya" (vì lợi ích của tất cả mọi người, vì hạnh phúc của tất cả mọi người).

Định hình tương lai Ấn Độ thông qua ngành bán dẫn

Ngày nay, dữ liệu là một phần thiết yếu trong cuộc sống con người. Mỗi ngày, chúng ta chia sẻ và tiêu thụ lượng lớn dữ liệu thông qua các thiết bị như điện thoại di động, máy tính bảng và máy tính xách tay; bản thân các thiết bị cho phép truyền tải dữ liệu này đều chứa chất bán dẫn. Từ điện thoại di động, tivi cho đến các hệ thống quốc phòng, ô tô, thiết bị y tế, máy móc hiện đại, cùng các hệ thống thông tin và mạng lưới – tất cả đều vận hành nhờ vào chất bán dẫn. Chính vì vậy, chất bán dẫn đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư sớm. Đài Loan và Ấn Độ đều bắt đầu các nỗ lực trong lĩnh vực bán dẫn vào cùng một thời điểm, khoảng thập niên 1980. Đài Loan thành lập Công ty Sản xuất Chất bán dẫn Đài Loan (TSMC) năm 1987, trong khi Ấn Độ thành lập Semiconductor Complex Limited năm 1983. Hiện nay, Đài Loan đang nắm giữ vị thế vững chắc nhất trong lĩnh vực sản xuất chất bán dẫn, còn Ấn Độ lại đánh mất đà phát triển. Dù sở hữu những tài năng thiết kế xuất sắc, Ấn Độ lại không thể cung cấp sự hỗ trợ cần thiết để biến nguồn tri thức đó thành một ngành công nghiệp có khả năng cạnh tranh trên quy mô toàn cầu.

Tuy nhiên, kể từ năm 2014, bối cảnh đã thay đổi, và sự chuyển biến trong mười hai năm qua mang tính quyết định. Năm 2021, Nội các Liên bang Ấn Độ đã phê duyệt Sứ mệnh Bán dẫn Ấn Độ 1.0 (India Semiconductor Mission 1.0 - ISM 1.0) với nguồn kinh phí khổng lồ lên tới 76.000 crore rupee. Đây không phải là nỗ lực chỉ gói gọn trong một năm; Ấn Độ đã khởi động sứ mệnh bán dẫn này từ năm 2021. Từ lâu, chính phủ đã đặt tầm nhìn đưa Ấn Độ trở thành cường quốc bán dẫn, ngay cả trước khi ISM 1.0 ra đời. Kể từ năm 2014, chính phủ đã từng bước xây dựng nền tảng cần thiết; cụ thể, năm 2015, chính phủ thành lập Ủy ban Đặc trách (Empowered Committee) để triển khai các cơ sở sản xuất tấm bán dẫn (FAB), và đến năm 2019, ban hành Chính sách Điện tử Quốc gia.

Chính phủ không chỉ phân bổ ngân sách cho ISM 1.0 mà còn áp dụng mô hình đồng đầu tư theo nguyên tắc "pari-passu" (bình đẳng, ngang hàng) thay vì mô hình hoàn trả chi phí. Theo mô hình này, chính phủ cam kết hỗ trợ tài chính 50% chi phí dự án, trong khi các doanh nghiệp tự bỏ vốn đầu tư. Cách tiếp cận này đảm bảo quản lý tài chính hiệu quả hơn, đồng thời cho phép các công ty thụ hưởng linh hoạt điều chỉnh quy mô chi tiêu, với sự đóng góp tương ứng từ phía chính phủ theo tỷ lệ ngang bằng.

Bên cạnh đó, chính phủ tập trung vào trụ cột quan trọng khác: xây dựng lực lượng lao động có tay nghề cao. Đối với chính sách bao quát các lĩnh vực như thiết kế, sản xuất, linh kiện và các mảng liên quan, đội ngũ nhân lực lành nghề là yếu tố thiết yếu. Để xây dựng lực lượng này, chính phủ đã triển khai chương trình "Từ chip đến khởi nghiệp" (Chips to Startup - C2S), đặt mục tiêu đào tạo 85.000 kỹ sư thiết kế trong vòng 10 năm; đến nay, 70.000 kỹ sư đã được đào tạo chỉ trong bốn năm. Thông qua hợp tác với các công ty điện tử như Siemens, AMD và Renesas, chính phủ đã cung cấp các công cụ thiết kế điện tử (EDA) đạt chuẩn công nghiệp cho sinh viên tại khoảng 400 trường đại học kỹ thuật để thực hiện thiết kế chip. Nhằm mang lại trải nghiệm thực tế theo tiêu chuẩn ngành, chính phủ còn hỗ trợ quy trình chế tạo và kiểm thử các con chip này tại Phòng thí nghiệm Bán dẫn (SCL) ở Mohali (1). Với hơn 18,5 triệu giờ sử dụng các công cụ EDA, sáng kiến ​​này đã trở thành chương trình EDA mở lớn nhất thế giới. Ít ai ngờ rằng những con chip do chính sinh viên thiết kế lại có thể được chế tạo và kiểm thử tại một cơ sở của chính phủ mà không mất bất kỳ chi phí nào. Tiếp đó, chương trình "Ưu đãi gắn liền với thiết kế" (Design Linked Incentive - DLI) được ra mắt năm 2021, cung cấp sự hỗ trợ tài chính quan trọng cùng quyền tiếp cận cơ sở hạ tầng thiết kế tiên tiến cho các doanh nghiệp trong nước và các công ty khởi nghiệp. Chính phủ cũng triển khai chương trình "Ưu đãi gắn liền với sản xuất" (Production Linked Incentive - PLI) dành cho lĩnh vực sản xuất điện tử quy mô lớn, cùng với "Chương trình Sản xuất Linh kiện Điện tử" (Electronics Component Manufacturing Scheme - ECMS). Chính phủ đã thiết lập mô hình "trung tâm và các nhánh vệ tinh" (hub-and-spoke) cho hệ sinh thái bán dẫn, trong đó các trung tâm (như các Viện Công nghệ Ấn Độ - IIT) đóng vai trò kết nối các cơ sở học thuật, trường đại học kỹ thuật và các trường đại học trên khắp cả nước. Ngoài ra, chính phủ còn áp dụng chính sách cho phép 100% vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực sản xuất điện tử.

Đây chính là quy mô mà chính phủ đang triển khai nhằm hiện thực hóa tầm nhìn đưa Ấn Độ trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực bán dẫn, đồng thời đạt được sự tự chủ (Atmanirbhar) trong ngành chiến lược này. Kết quả từ những nỗ lực đó đã thể hiện rõ nét; cho đến nay, 12 cơ sở sản xuất bán dẫn đã được phê duyệt tại 6 bang - bao gồm Gujarat, Assam, Odisha, Punjab, Andhra Pradesh và Uttar Pradesh - với tổng cam kết đầu tư vượt hơn 1,64 lakh crore (164.000 crore) rupee. Chỉ riêng trong năm 2025, Ấn Độ đã phê duyệt 5 cơ sở sản xuất bán dẫn. Trong vòng 6 năm, 5 cơ sở đã bắt đầu đi vào sản xuất thương mại; và để nâng tầm hơn nữa, chính phủ cũng đã triển khai chương trình ISM 2.0.

Những thành tựu mà Ấn Độ đạt được trong lĩnh vực bán dẫn suốt 6 năm qua từng được xem là điều không tưởng chỉ cách đây vài năm. Các ứng dụng thực tiễn đã bắt đầu xuất hiện. Ngành sản xuất điện tử của Ấn Độ đã tăng gấp 7 lần, đạt 13,11 lakh crore (13,11 nghìn tỷ rupee) trong giai đoạn 2025-2026, so với mức 1,9 lakh crore rupee giai đoạn 2014-2015 (2). Xuất khẩu thiết bị điện tử cũng tăng gấp 11 lần, từ 38.000 crore rupee (380 tỷ rupee) trong giai đoạn 2014-2015 lên 4,25 lakh crore rupee (4,25 nghìn tỷ rupee) giai đoạn 2025-2026. Các bộ vi xử lý do Ấn Độ tự phát triển hiện đang được ứng dụng trong lĩnh vực vũ trụ. Ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu được dự báo sẽ tăng trưởng 8,5% trong 5–10 năm tới; Ấn Độ nắm bắt cơ hội này để mở rộng hệ sinh thái bán dẫn và đóng góp vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Giờ đây, Ấn Độ đang định hình tương lai thông qua ngành bán dẫn.

Dân chủ hóa AI – Công nghệ thế hệ mới

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình hầu hết mọi khía cạnh trong cuộc sống con người. AI vận hành các hoạt động thường nhật của chúng ta, từ việc mở khóa điện thoại bằng nhận diện khuôn mặt, sử dụng các công cụ AI tại nơi làm việc, cho đến việc lướt các ứng dụng mạng xã hội trước khi đi ngủ. AI đã trở thành một phần trong mọi khía cạnh của đời sống; nó đã trở thành công nghệ nền tảng phổ quát, giống như internet hay điện năng vậy. Ngày nay, AI hỗ trợ trong các lĩnh vực như chẩn đoán y tế, hoạt động công nghiệp, tự động hóa, hệ thống cảnh báo sớm, sản xuất nông nghiệp và thúc đẩy nghiên cứu khoa học. Hơn nữa, những quốc gia nắm quyền kiểm soát cơ sở hạ tầng tính toán, các mô hình tiên tiến cùng đội ngũ nhân tài trong lĩnh vực AI sẽ là những bên định hình các kết quả về kinh tế và chiến lược trong nhiều thập kỷ tới.

Trong nhiều năm, các chuyên gia Ấn Độ đã đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số cho các công ty trên toàn thế giới. Tuy nhiên, Ấn Độ thường chỉ được nhìn nhận như nhà cung cấp dịch vụ công nghệ chứ không phải là đơn vị sáng tạo. Quan niệm này đang dần thay đổi. Hiện nay, Ấn Độ đã có thể cạnh tranh bình đẳng với các quốc gia dẫn đầu về công nghệ, đặc biệt là trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Minh chứng rõ nét nhất cho sự chuyển đổi này là bảng xếp hạng "AI Vibrancy Tool 2025" (Công cụ đo lường sự sôi động của lĩnh vực AI năm 2025) của Đại học Stanford, trong đó Ấn Độ đứng ở vị trí thứ ba, vượt qua cả những quốc gia như Vương quốc Anh và Hàn Quốc. Ấn Độ đã có bước tiến ấn tượng khi vươn lên bốn bậc so với phiên bản trước đó (từ vị trí thứ bảy), hiện chỉ còn đứng sau Hoa Kỳ và Trung Quốc (3).

Đây không chỉ đơn thuần là sự công nhận; nó còn phản ánh mức độ nghiêm túc mà Ấn Độ dành cho lĩnh vực này. Thành quả đó đạt được là nhờ những nỗ lực trong suốt thập kỷ qua: sự hỗ trợ về chính sách, hệ sinh thái khởi nghiệp ngày càng phát triển, đội ngũ nhân tài trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) không ngừng lớn mạnh, cơ sở hạ tầng được cải thiện, các cơ hội nghiên cứu và phát triển tốt hơn, cùng nhiều sáng kiến ​​từ chính phủ – tất cả đã góp phần tạo nên thành tựu này.

Chính phủ đã xây dựng chính sách nhằm đảm bảo lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) không bị thống trị bởi các tập đoàn công nghệ lớn hay một nhóm thiểu số đặc quyền. Chính phủ đảm bảo rằng mọi nhà nghiên cứu, các công ty khởi nghiệp quy mô nhỏ và sinh viên đều có thể tiếp cận cơ sở hạ tầng AI đẳng cấp thế giới của Ấn Độ. Sáng kiến ​​"IndiaAI Mission", được triển khai vào tháng 3 năm 2024 với ngân sách 10.371,92 crore rupee trong vòng năm năm, chính là nỗ lực chính sách đó. Bảy trụ cột của IndiaAI Mission tập trung vào năng lực tính toán, các mô hình nền tảng, tập dữ liệu, phát triển ứng dụng, kỹ năng tương lai, tài trợ cho các công ty khởi nghiệp, cùng với việc xây dựng một hệ sinh thái AI an toàn và đáng tin cậy. Sáng kiến ​​này đã cung cấp năng lực tính toán dùng chung với hơn 45.000 đơn vị xử lý đồ họa (GPU).

Thông qua chương trình này, chính phủ đã mở ra thị trường GPU, tạo điều kiện cho các công ty khởi nghiệp quy mô nhỏ, những người đổi mới sáng tạo, các nhà nghiên cứu và sinh viên có thể tiếp cận cơ sở hạ tầng phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm và tính toán với chi phí phải chăng - khoảng 65 Rupee mỗi giờ, thấp hơn đáng kể so với mức giá trên các nền tảng điện toán đám mây thương mại. Đã có hơn 237 dự án tiếp cận nguồn tài nguyên tính toán AI được trợ giá này, với tổng cộng hơn 9,314 triệu giờ sử dụng GPU (4). Chương trình này đã loại bỏ rào cản lớn nhất đối với sự phát triển AI: chi phí tính toán. Cơ sở hạ tầng GPU cao cấp vốn rất đắt đỏ và không phải ai cũng có đủ khả năng chi trả; thật đáng ghi nhận khi sáng kiến ​​mang tính lịch sử này đã xóa bỏ được rào cản đó.

Ai cũng biết dữ liệu chính là nguồn nhiên liệu mới, đồng thời là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Liệu chúng ta có thể hình dung một mô hình AI mà không có dữ liệu? Chắc chắn là không! Nếu thiếu các tập dữ liệu phong phú và dồi dào, ngay cả những nhà đổi mới hay lập trình viên tài năng nhất cũng sẽ gặp nhiều hạn chế. Nhận thức được điều này, chính phủ Ấn Độ đã triển khai nền tảng "IndiaAI Dataset" nhằm đơn giản hóa việc tiếp cận các tập dữ liệu chất lượng cao, không chứa thông tin cá nhân. Nhờ đó, các công ty khởi nghiệp và nhà nghiên cứu tại Ấn Độ có thể truy cập dữ liệu dễ dàng hơn thông qua một nền tảng thống nhất. Trong khuôn khổ sáng kiến ​​"IndiaAI Future Skills" (Kỹ năng tương lai cùng IndiaAI), chính phủ đang mở rộng các khóa học về AI trong các chương trình đào tạo đại học, sau đại học và tiến sĩ. Hiện tại, "AI Kosh" – kho lưu trữ dữ liệu của sáng kiến ​​này – đang sở hữu hơn 14.000 tập dữ liệu và 331 mô hình AI, cung cấp cho các nhà nghiên cứu, lập trình viên và nhà đổi mới những nguồn lực thiết yếu để xây dựng và mở rộng quy mô các giải pháp AI.

Năng lực của các trung tâm dữ liệu đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ cơ sở hạ tầng AI của một quốc gia. Tại Ấn Độ, các trung tâm dữ liệu đang phát triển nhanh chóng, với những trung tâm lớn đặt tại Delhi, Bengaluru, Mumbai, Chennai, Hyderabad và Gujarat. Những cơ sở này đóng vai trò quan trọng đến mức trở thành nền tảng thúc đẩy toàn bộ hệ thống hạ tầng của chương trình "Digital India" (Ấn Độ số); công suất của các trung tâm này đã tăng từ hơn 370 MW vào năm 2020 lên hơn 1.500 MW vào năm 2026. Hiện nay, các bang như Madhya Pradesh, Tây Bengal và Chhattisgarh cũng đang được cân nhắc để trở thành địa điểm đặt thêm các trung tâm dữ liệu này.

Chính phủ của Thủ tướng Modi cũng dành sự chú trọng tương đương cho trí tuệ nhân tạo (AI) mang tính bản địa và đa ngôn ngữ. Ví dụ điển hình là BharatGen – sáng kiến ​​AI tạo sinh có chủ quyền đầu tiên tại Ấn Độ được chính phủ tài trợ, với mục tiêu xây dựng các mô hình AI nền tảng đa ngôn ngữ, thiết kế riêng cho các ngôn ngữ Ấn Độ và bối cảnh xã hội tại quốc gia này. Cách tiếp cận của Ấn Độ đối với sự phát triển AI mang chiều sâu văn minh, thể hiện qua phương châm “Sarvajan Hitaya, Sarvajan Sukhaya” – nghĩa là mang lại phúc lợi và hạnh phúc cho tất cả mọi người. Như Thủ tướng Modi từng phát biểu: “Công nghệ tồn tại để phục vụ nhân loại, chứ không phải để thay thế con người.” (5)

Điện toán lượng tử: Cuộc cách mạng điện toán tiếp theo sẽ đến từ Ấn Độ

Các máy tính tiêu chuẩn thường gặp khó khăn trong việc giải quyết những vấn đề khoa học có độ phức tạp cao, trong khi các công nghệ lượng tử lại hứa hẹn mang đến khả năng liên lạc bảo mật, cảm biến độ chính xác cao cùng năng lực tính toán vượt xa các máy tính truyền thống. Các quốc gia tiên phong như Hoa Kỳ, châu Âu và Trung Quốc đã đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực này. Việc đầu tư vào công nghệ lượng tử có thể tạo tiền đề cho sự phát triển chính xác trong nhiều ngành như quốc phòng, dược phẩm và vật liệu tiên tiến.

Năm 2023 là cột mốc quan trọng đối với Ấn Độ khi quốc gia này khởi động "Sứ mệnh Lượng tử Quốc gia" (National Quantum Mission) với kinh phí hơn 6.000 crore rupee. Đây là nỗ lực lớn đầu tiên của Ấn Độ nhằm xây dựng năng lực nội địa trong lĩnh vực công nghệ lượng tử. Sứ mệnh này có ý nghĩa quan trọng vì nó giúp Ấn Độ phát triển năng lực trong bốn lĩnh vực: điện toán lượng tử; liên lạc lượng tử; cảm biến và đo lường lượng tử; cùng vật liệu và thiết bị lượng tử. Để đạt được mục tiêu đó, chương trình đã thiết lập bốn trung tâm chuyên đề tại Viện Khoa học Ấn Độ (IISC) Bengaluru; Viện Công nghệ Ấn Độ (IIT) Madras phối hợp cùng C-DOT; IIT Bombay; và IIT Delhi. Các trung tâm này đóng vai trò là những đầu mối kết nối các nhà nghiên cứu từ nhiều cơ sở khác nhau, đồng thời thúc đẩy sự hợp tác giữa chính phủ, ngành công nghiệp và giới học thuật.

Sự tiến bộ của Ấn Độ trong lĩnh vực này được thể hiện rõ qua việc trình diễn bộ xử lý lượng tử 6-qubit dựa trên công nghệ mạch siêu dẫn vào năm 2025 - thành quả từ sự hợp tác giữa Tổ chức Nghiên cứu và Phát triển Quốc phòng (DRDO) và Viện Nghiên cứu Cơ bản Tata. Nhân Ngày Lượng tử Thế giới năm nay, Ấn Độ đã khánh thành Cơ sở Tham chiếu Lượng tử (Quantum Reference Facility) đầu tiên tại Đại học SRM ở Amravati. Năm 2026, Ấn Độ đạt được cột mốc đáng chú ý khác khi triển khai thành công mạng lưới thông tin liên lạc bảo mật lượng tử với phạm vi 1.000 km, chỉ hai năm sau khi khởi động Sứ mệnh Lượng tử Quốc gia (National Quantum Mission - NQM). Thành tựu này sử dụng công nghệ nội địa do QNu Labs – một công ty khởi nghiệp được hỗ trợ trong khuôn khổ sứ mệnh này – phát triển.

Các công ty khởi nghiệp được NQM hỗ trợ đã tạo ra nhiều sản phẩm như bộ xử lý lượng tử, thiết bị laser độ chính xác cao và kính hiển vi kim cương; tính đến nay, chương trình đã hỗ trợ hơn 26 công ty khởi nghiệp. Tháng 11 năm ngoái, Ấn Độ đã công bố hai công nghệ điện toán lượng tử: QSIP – chip bảo mật lượng tử do QNu Labs phát triển – và một bộ xử lý lượng tử (QPU) 25-qubit, chip điện toán lượng tử đầu tiên của Ấn Độ do QpiAI phát triển. Sự xuất hiện của các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ chuyên sâu (deep-tech) như vậy tại Ấn Độ khẳng định rằng chính phủ đang cung cấp sự hỗ trợ toàn diện ở mọi giai đoạn, từ cấp vốn, tạo điều kiện tiếp cận cơ sở hạ tầng quốc gia cho đến cung cấp định hướng chuyên môn.

Các công nghệ lượng tử có thể hỗ trợ mô phỏng những phân tử phức tạp và thúc đẩy quá trình khám phá thuốc mới. Trong lĩnh vực truyền thông đường dài, công nghệ lượng tử giúp tăng cường bảo mật cho các thông tin nhạy cảm; bên cạnh đó, các cảm biến có độ chính xác cao cũng có thể cải thiện hệ thống liên lạc vệ tinh. Do đó, đối với một quốc gia sở hữu cơ sở hạ tầng vững chắc cùng môi trường khoa học và an ninh thuận lợi, công nghệ lượng tử mang lại giá trị chiến lược quan trọng. "Sứ mệnh Lượng tử Quốc gia" (National Quantum Mission) do chính phủ của Thủ tướng Modi khởi xướng nhằm đảm bảo rằng Ấn Độ sẽ không rơi vào tình thế chỉ bắt đầu tham gia vào quá trình chuyển đổi này sau khi ở những nơi khác các tiêu chuẩn toàn cầu đã được thiết lập.

Công nghệ vũ trụ và sự hình thành nền công nghiệp mới tại Ấn Độ

Công nghệ vũ trụ luôn mang ý nghĩa vượt xa hơn cả uy tín khoa học. Những sáng kiến ​​vũ trụ tiên phong từ Hoa Kỳ và Liên Xô đã góp phần chứng minh tầm quan trọng của không gian vũ trụ. Theo thời gian, nhiều quốc gia đã xây dựng các hệ sinh thái vũ trụ của riêng mình và mở rộng năng lực trong lĩnh vực này. Tương tự, chương trình vũ trụ của Ấn Độ cũng sở hữu lịch sử đáng tự hào: từ những khởi đầu khiêm tốn - khi các linh kiện tên lửa còn được vận chuyển bằng xe đạp - cho đến vị thế hiện nay là một trong những cơ quan vũ trụ thành công nhất thế giới.

Chương trình không gian của Ấn Độ đã đạt được nhiều cột mốc quan trọng kể từ khi khởi đầu, tiên phong trong việc phát triển các thiết bị, vệ tinh và phương tiện phóng với chi phí tối ưu. Bước ngoặt lớn xuất hiện sau năm 2014, khi chính phủ triển khai các cải cách trong lĩnh vực không gian. Tháng 6 năm 2020, Nội các Liên bang đã đưa ra quyết định mang tính lịch sử: phê duyệt các cải cách đột phá trong ngành không gian, lần đầu tiên mở cửa lĩnh vực này cho các công ty tư nhân. Chính phủ đã thành lập IN-SPACe – cơ quan đầu mối độc lập, hoạt động theo cơ chế "một cửa" trực thuộc Cục Không gian – đóng vai trò cầu nối giữa Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ (ISRO) và các đơn vị tư nhân, đồng thời tạo tiền đề cho sân chơi bình đẳng.

IN-SPACe đã giải quyết một vấn đề lớn đối với các công ty tư nhân: đó là việc phải xoay xở qua những quy trình hành chính rời rạc và phức tạp. Nền tảng cốt lõi của cuộc cải cách này nằm ở quyết định của chính phủ: cho phép các công ty tư nhân và các doanh nghiệp khởi nghiệp được tiếp cận những cơ sở hạ tầng thử nghiệm và phóng vệ tinh đẳng cấp thế giới, các kho dữ liệu, cũng như chuyên môn của Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ (ISRO). Hãy thử hình dung: nếu một công ty khởi nghiệp muốn chế tạo vệ tinh, họ sẽ phải tự xây dựng cơ sở hạ tầng để thử nghiệm, phân tích và phóng vệ tinh đó – quá trình vô cùng tốn kém và mất thời gian. Những cải cách này đã loại bỏ hoàn toàn các rào cản đó; giờ đây, một công ty khởi nghiệp chỉ cần tập trung vào việc phát triển dự án của mình. Họ có thể sử dụng các cơ sở của ISRO để thử nghiệm dự án, động cơ và tên lửa; nhận sự hướng dẫn từ các nhà khoa học của ISRO; đồng thời tận dụng các bệ phóng đạt chuẩn quốc tế của tổ chức này. Đây chính là một trong những động lực quan trọng nhất thúc đẩy sự trỗi dậy của các công ty trong lĩnh vực vũ trụ tại Ấn Độ.

Chính phủ đã đặt nền móng cho vấn đề này vào năm 2019 thông qua việc thành lập công ty New Space India Limited (NSIL). NSIL được tạo ra nhằm thương mại hóa các công nghệ của Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ (ISRO), đồng thời tận dụng các thành quả nghiên cứu và phát triển của tổ chức này. Tiếp nối những cải cách năm 2023, Chính phủ đã ban hành Chính sách Vũ trụ Ấn Độ 2023 (Indian Space Policy 2023), mở rộng sự tham gia của khu vực tư nhân vào chuỗi giá trị ngành vũ trụ. Tầm nhìn bao quát của khuôn khổ này là khuyến khích các doanh nghiệp đóng góp vào lĩnh vực sản xuất vệ tinh, phát triển phương tiện phóng và các ứng dụng liên quan, trước hết là nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân Ấn Độ, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu tự lực (aatmanirbharta) trong ngành vũ trụ.

Kết quả đạt được thật đáng kinh ngạc; hệ sinh thái các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực vũ trụ tại Ấn Độ đã phát triển từ con số chỉ 1 công ty vào năm 2014 lên hơn 440 công ty hiện nay. Năm 2024, chính phủ Ấn Độ đã nới lỏng chính sách đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực vũ trụ, đồng thời phê duyệt thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm trị giá 1.000 crore rupee (10 tỷ rupee). Đầu tư tư nhân vào ngành vũ trụ đã tăng vọt lên 600 triệu USD vào năm 2026, gấp 6 lần so với mức 100 triệu USD của giai đoạn 2021-2022. Những con số này phản ánh sự chuyển đổi của ngành cũng như niềm tin ngày càng lớn – từ cả trong nước lẫn quốc tế – vào hệ sinh thái vũ trụ do chính phủ Ấn Độ xây dựng.

Các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực vũ trụ tại Ấn Độ đang tạo nên lịch sử. Gần đây, một công ty khởi nghiệp tư nhân trẻ tuổi đến từ Hyderabad đã đạt được thành tựu mà chỉ một số ít doanh nghiệp và quốc gia trên thế giới từng làm được. Trong sứ mệnh đưa tên lửa Vikram-1 vào quỹ đạo, công ty khởi nghiệp vũ trụ Skyroot Aerospace đã thành công đưa tên lửa lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (cách bề mặt Trái Đất khoảng 450 km) và triển khai 6 khối hàng (tải trọng). Qua đó, Skyroot trở thành công ty tư nhân đầu tiên của Ấn Độ đưa được tên lửa vào quỹ đạo. Thành tựu này cũng đưa Ấn Độ trở thành quốc gia thứ ba trên thế giới có một công ty tư nhân tự mình thực hiện thành công việc đưa các khối hàng vào quỹ đạo.

Năm 2024, Agnikul Cosmos trở thành công ty khởi nghiệp đầu tiên phóng tên lửa sử dụng động cơ được in 3D nguyên khối – loại tên lửa đầu tiên trên thế giới có đặc điểm này. Pixxel Space trở thành công ty khởi nghiệp đầu tiên nhận được đơn đặt hàng từ NASA. Nhiều công ty khởi nghiệp khác như Dhruva Space, GalaxyEye và Bellatrix Aerospace cũng đang hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ chuyên sâu (deep-tech) như hình ảnh siêu phổ (hyperspectral imaging), nền tảng vệ tinh và các ứng dụng khác. Hiện nay, các công ty khởi nghiệp Ấn Độ đang cung cấp linh kiện cho Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ (ISRO). Trong 12 năm qua, tốc độ phát triển của Ấn Độ trong lĩnh vực vũ trụ đã tăng nhanh đáng kể. Năng lực phóng vệ tinh ngày càng lớn của Ấn Độ đang thu hút nhu cầu từ quốc tế; số lượng vệ tinh nước ngoài được phóng từ Ấn Độ đã tăng từ 35 vệ tinh trước năm 2014 lên 399 vệ tinh tính đến tháng 1 năm 2026 (6). Ấn Độ hiện có hơn 300 thỏa thuận hợp tác vũ trụ với 61 quốc gia. Năm 2023, sứ mệnh Chandrayaan-3 đã thực hiện hạ cánh mềm thành công gần cực nam của Mặt Trăng, đưa Ấn Độ trở thành quốc gia đầu tiên đạt được thành tựu này tại khu vực đó. Năm 2017, ISRO đã phóng thành công 104 vệ tinh vào không gian, phá kỷ lục thế giới về số lượng vệ tinh được phóng trong một lần duy nhất. Với sứ mệnh SpaDex năm 2025, Ấn Độ sẽ trở thành quốc gia thứ tư thực hiện thành công kỹ thuật kết nối tàu vũ trụ (space docking) trên quỹ đạo.

Gaganyaan, chương trình đưa con người vào không gian của Ấn Độ, đã đạt đến giai đoạn tiên tiến. Thủ tướng Modi đã đặt ra các mục tiêu cho Tổ chức Nghiên cứu Vũ trụ Ấn Độ (ISRO), bao gồm việc thiết lập Trạm Vũ trụ Ấn Độ (Bharatiya Antariksha Station) năm 2035 và đưa một phi hành gia Ấn Độ đặt chân lên Mặt Trăng năm 2040. Theo báo cáo (Phân tích Tác động Kinh tế - Xã hội của Chương trình Vũ trụ Ấn Độ) công bố tháng 8 năm 2024, ISRO đang hỗ trợ 800.000 ngư dân mỗi ngày và cung cấp các bản tin dự báo thời tiết dựa trên dữ liệu vệ tinh cho 1,4 tỷ người dân Ấn Độ. Với mỗi đô la tạo ra từ lĩnh vực vũ trụ, nền kinh tế Ấn Độ ghi nhận hiệu ứng nhân lên là 2,54 đô la (7).

Tầm nhìn Bharat6G: Xây dựng mạng lưới cho nền kinh tế kỹ thuật số tương lai

Dưới thời chính quyền của Thủ tướng Modi, Ấn Độ đã thực hiện một trong những lộ trình triển khai 5G nhanh nhất thế giới; hiện nay, các dịch vụ 5G đã có mặt tại 99,6% số quận trên khắp cả nước. Ấn Độ đang tiếp tục nghiên cứu công nghệ 6G thế hệ mới. Năm 2023, quốc gia này đã công bố tài liệu mang tầm nhìn chiến lược về Bharat 6G. Mục tiêu cốt lõi của tài liệu này là đưa Ấn Độ trở thành quốc gia tiên phong đóng góp vào quá trình thiết kế, phát triển và triển khai công nghệ 6G trước năm 2030. Tại sao Ấn Độ lại đột ngột tập trung vào các công nghệ như 5G và 6G? Bởi lẽ, khả năng kết nối đã trở thành yêu cầu vô cùng thiết yếu trong thế giới hiện đại. Kết nối di động đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi các lĩnh vực như truyền thông, số hóa, giải trí và quảng cáo.

Người dân Ấn Độ vẫn còn nhớ những ngày phải leo lên sân thượng, giơ tay lên trời với hy vọng bắt được dù chỉ một vạch sóng. Khi thực hiện cuộc gọi, họ buộc phải đứng yên một chỗ; trước đây, người ta thường từ chối các chuyến đi với lý do “ở đó chẳng có sóng đâu”. Internet từng rất đắt đỏ, và những khu vực hẻo lánh là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Thế nhưng, trong thập kỷ qua, lĩnh vực kết nối đã trải qua một cuộc chuyển đổi mạnh mẽ; Ấn Độ đã đạt được những điều từng được coi là không thể. Ngày nay, Ấn Độ cung cấp dữ liệu di động rẻ nhất thế giới: 1GB dữ liệu chỉ có giá dưới 10 Rupee – thậm chí còn rẻ hơn cả một tách trà. Ấn Độ cũng nổi bật trên toàn cầu trong việc triển khai mạng 5G. Chỉ trong vòng 5 năm, tốc độ internet tại Ấn Độ đã tăng gấp 10 lần; hiện có hơn 550.000 trạm phát sóng đang vận hành mạng 5G. Hãy nhìn vào quy mô đó: chỉ trong 22 tháng, Ấn Độ đã phủ sóng 5G đến hầu hết các quận trên cả nước.

Hiện nay, BSNL đang tiến tới triển khai mạng 5G; đến năm 2025, Ấn Độ sẽ trở thành quốc gia thứ năm trên thế giới phát triển thành công hệ thống công nghệ 4G hoàn toàn nội địa cho BSNL. Tầm nhìn Bharat6G (Bharat6G Vision) sẽ thúc đẩy những nỗ lực này tiến xa hơn nữa. Sáng kiến ​​này đã mở rộng quy mô với hơn 90 tổ chức tham gia, trong đó có hơn 30 công ty chuyên về trí tuệ nhân tạo (AI) chuyên sâu. Đến nay, chương trình đã đạt được 7.700 bằng sáng chế và thu hút sự tham gia của hơn 1.800 tổ chức - bao gồm các Viện Công nghệ Ấn Độ (IIT) cùng nhiều doanh nghiệp công nghệ - với trọng tâm là phát triển mạng lưới tích hợp sẵn AI (AI-native networking). Đây là một sứ mệnh đầy tham vọng, đặt mục tiêu nắm giữ 10% tổng số bằng sáng chế 6G trên toàn cầu. Đối với một quốc gia mà trước đây người dân từng phải vất vả tìm kiếm mới có được tín hiệu mạng, thì nay, thành tựu này đã trở thành hình mẫu tiêu biểu trên thế giới.

Kết luận

Các quốc gia sớm xây dựng được năng lực công nghệ sẽ có vị thế tốt hơn để gây ảnh hưởng đến các ngành công nghiệp, tiêu chuẩn và thể chế định hình nền kinh tế toàn cầu trong tương lai. Để xây dựng một "Viksit Bharat" (Ấn Độ phát triển), Ấn Độ đang chủ động đặt nền móng cho tương lai công nghệ của mình ngay từ bây giờ.

Các lĩnh vực như chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, hệ thống lượng tử, năng lực vũ trụ, chế tạo robot và kết nối 6G không còn là những tham vọng xa vời; chúng đã trở thành các chương trình hành động cụ thể với các nhà máy, mô hình, sứ mệnh và bảng xếp hạng rõ ràng. Những quốc gia sớm làm chủ được các lĩnh vực này hiện đang nắm giữ tầm ảnh hưởng vượt trội. Ấn Độ đang nỗ lực để đảm bảo rằng họ sẽ không mãi chỉ là quốc gia đi theo sau.

Tài liệu tham khảo:

1.  Ministry of Electronics and Information Technology, Government of India, “Under Chips to Startups (C2S), India Made Significant Progress towards Its Target of Training 85,000 Semiconductor Engineers,” press release, Press Information Bureau, 7 March 2026, https://www.pib.gov.in/PressReleaseI framePage.aspx?PRID=2236290®=48&lang=2.

2.  Press Information Bureau, Government of India, “Electronics Components Manufacturing Scheme,” backgrounder, accessed 21 October 2026, https://www.pib.gov.in/PressReleaseDetail.aspx? PRID=2311234®=48&lang=1.

3.  India Today Education Desk, “India Climbs to 3rd in Global AI Ranking, Surpasses UK and South Korea,” India Today, 15 December 2025, https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/india-overtakesuk-south-korea-in-global-stanford-ai-competitiveness-index-2836025-2025-12-15.

4.  Press Information Bureau, Government of India, “Semiconductor and AI Revolution,” factsheet, 13 August 2026, https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=150860®=48&lang=2.

5.  Prime Minister’s Office, Government of India, “‘India Should Be among the Top Three AI Superpowers Globally’: PM Modi Sets 2047 Vision,” 17 February 2026, https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/ india-should-be-among-the-top-three-ai-superpowers-globally-pm-modi-sets-2047-vision/.

6.  Press Information Bureau, Government of India, “Strengthening India’s Space Sovereignty,” factsheet, 14 August 2026, https://www.pib.gov.in/FactsheetDetails.aspx?Id=150907®=20&lang=8.

7.  “For Every Dollar, India’s Space Sector Has Given Back $2.54 to the Economy: Report,” Moneycontrol, https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/for-every-dollar-indias-space-sector-has-givenback-2-54-to-the-economy-report-12805458.html.

Nguồn: Tạp chí India Foundation số tháng 11-12/2026