Mốc ngày 10/6/2026, khi Narendra Modi được cho là sẽ vượt qua 4.399 ngày cầm quyền liên tục để trở thành thủ tướng dân cử tại vị lâu nhất của Ấn Độ, cần được đọc như một hiện tượng chính trị hơn là một thành tích cá nhân đơn thuần. Modi đã trở lại ghế thủ tướng từ 26/5/2014 và tiếp tục tuyên thệ cho nhiệm kỳ thứ ba vào ngày 9/6/2024; trước đó ông đã làm thủ hiến Gujarat trong 13 năm. Bởi vậy, độ dài nhiệm kỳ của ông phản ánh cả sức mạnh của một nhà lãnh đạo và sự bền vững của một cấu trúc quyền lực mà BJP đã dần kiến tạo quanh ông.

So sánh với Nehru là điều gần như không thể tránh khỏi, nhưng điều quan trọng không nằm ở việc ai “vĩ đại hơn”, mà ở chỗ hai nhân vật này đại diện cho hai hình thái chính danh khác nhau. Nehru là một lãnh tụ trung tâm của phong trào độc lập, được gắn với Quốc Đại trong giai đoạn đảng này là lực lượng dân tộc rộng lớn nhất chống thực dân; Quốc Đại cũng giành chiến thắng áp đảo trong các cuộc bầu cử toàn quốc đầu tiên và thống trị nền chính trị Ấn Độ giai đoạn đầu sau độc lập. Chính vì thế, quyền lực của Nehru mang dấu ấn của tính kế thừa cách mạng, của uy tín phong trào và của lợi thế tổ chức từ một đảng-mặt trận quốc gia.

Ngược lại, Modi không đi lên từ di sản của phong trào giải phóng dân tộc mà từ một quỹ đạo tổ chức kỷ luật của chủ nghĩa dân tộc Hindu. Britannica ghi nhận ông gia nhập RSS từ đầu thập niên 1970 và leo dần trong hệ thống của tổ chức này; tức là nền tảng chính trị của Modi không phải là một “người thừa kế tự nhiên” của nền cộng hòa hậu thuộc địa, mà là sản phẩm của một mạng lưới huy động ý thức hệ, tổ chức cơ sở và kỷ luật đảng rất khác với Quốc Đại truyền thống. Đây là điểm phân biệt có ý nghĩa: quyền lực Modi là quyền lực của một đảng hiện đại hóa bộ máy tranh cử và cá nhân hóa biểu tượng lãnh đạo, chứ không phải quyền lực của một phong trào giải phóng đã chuyển hóa thành đảng cầm quyền.

Từ góc nhìn khoa học chính trị, điều đáng chú ý nhất là cách Modi chuyển hóa uy tín cá nhân thành năng lực thể chế hóa quyền lực. BJP dưới thời ông đã kết hợp được ba yếu tố: một khung ý thức hệ đủ sắc nét, một cỗ máy bầu cử có tính kỷ luật cao, và một diễn ngôn phát triển đủ rộng để vượt ra ngoài lõi cử tri Hindu cốt lõi. Bản thân nhà nước Ấn Độ dưới Modi cũng được mô tả là tiếp tục đường lối “đa liên kết” trong đối ngoại và thúc đẩy cải cách, đầu tư, kết nối chiến lược; nghĩa là quyền lực của ông không chỉ nằm ở thắng cử, mà còn ở việc tái định nghĩa nội dung của quản trị quốc gia theo hướng phát triển luận và tự chủ chiến lược. Tuy nhiên, từ góc độ học thuật, cần phân biệt giữa hiệu quả huy động và chất lượng quản trị: độ dài nhiệm kỳ không tự động đồng nghĩa với sự vững mạnh của thể chế dân chủ.

Điểm này càng rõ hơn nếu đặt Modi trong bối cảnh cuộc bầu cử 2024. Reuters ghi nhận ông giành nhiệm kỳ thứ ba nhưng mất hơn 60 ghế và phải dựa nhiều hơn vào các đồng minh; các bình luận của Reuters cuối năm 2025 cũng cho rằng nhiệm kỳ thứ tư là “có thể nhưng khó xảy ra”. Điều đó cho thấy quyền lực của Modi vẫn trội vượt trên chính trường Ấn Độ, nhưng không còn là sự áp đảo tuyệt đối như giai đoạn đầu. Nói cách khác, “thời đại Modi” không nên được hiểu như một trật tự bất biến, mà như một cấu hình quyền lực đang được duy trì bằng năng lực tái thích ứng với cạnh tranh liên minh, với tâm lý cử tri và với giới hạn khách quan của hệ thống đa đảng liên bang.

Vì vậy, nếu Nehru là biểu tượng của một nền cộng hòa sơ khai do Quốc Đại kiến tạo sau độc lập, thì Modi là biểu tượng của thời kỳ hậu Quốc Đại, trong đó quyền lực được tổ chức quanh một đảng mang bản sắc ý thức hệ mạnh, một lãnh đạo có tính biểu tượng cao và một nhà nước ngày càng được huy động như công cụ thực thi chương trình chính trị. Lịch sử đảng phái Ấn Độ, xét đến cùng, đang cho thấy một quy luật: khi nền chính trị chuyển từ “đảng của phong trào” sang “đảng của cơ sở và thiết kế quyền lực”, người lãnh đạo có thể trở nên bền bỉ hơn, nhưng đồng thời các câu hỏi về đa nguyên, kiểm soát quyền lực và tương lai hậu lãnh tụ cũng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.