Cuộc cách mạng "trí tuệ hữu hình" (Embodied Intelligence) nơi trí tuệ nhân tạo thoát khỏi màn hình máy tính để hòa vào cơ thể vật lý của các robot hình người (humanoid) đang tái cấu trúc sâu sắc nền sản xuất toàn cầu và làm thay đổi bản chất của các cuộc cạnh tranh địa chính trị. Đối với Ấn Độ, quốc gia vốn duy trì lợi thế cạnh tranh suốt ba thập kỷ qua dựa trên nguồn nhân công giá rẻ dồi dào, bước chuyển dịch công nghệ này đặt ra một thách thức mang tính sống còn. Khi năng lực cạnh tranh công nghiệp dịch chuyển từ mức chênh lệch tiền lương sang mật độ tự động hóa và độ chính xác của thuật toán điều khiển, tài sản nhân khẩu học từng là niềm tự hào của New Delhi có nguy cơ biến thành một áp lực cơ cấu lớn.

Trên bàn cờ quốc tế, một trật tự lưỡng cực công nghệ mới đã hình thành vững chắc khi Mỹ nắm giữ thượng nguồn với bản quyền phần mềm và thiết kế chip tiên tiến, còn Trung Quốc thống trị hạ nguồn như một công xưởng sản xuất phần cứng tuyệt đối, chiếm tới 54% lượng robot công nghiệp lắp đặt mới toàn cầu và kiểm soát gần 85% thị phần humanoid thế giới. Nếu không nhanh chóng tái định vị chiến lược, Ấn Độ đối mặt với nguy cơ bị đẩy ra ngoài lề chuỗi giá trị và trở thành một khán giả thụ động trong kỷ nguyên tự động hóa.

Thực trạng phát triển hệ sinh thái robotics hiện tại của Ấn Độ đang phơi bày những khoảng cách thế hệ rất lớn so với các cường quốc. Theo số liệu từ Liên đoàn Robot Quốc tế, dù lượng lắp đặt robot công nghiệp mới của Ấn Độ đã tăng trưởng 7% để đạt mức 9.100 đơn vị, quốc gia này vẫn tụt hậu sâu ở vị trí thứ sáu thế giới. Nghiêm trọng hơn, mật độ robot của Ấn Độ hiện chỉ dừng lại ở con số khiêm tốn là 10 robot trên 10.000 lao động ngành chế tạo, thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình toàn cầu là 132 và là một tỷ lệ siêu nhỏ khi đặt cạnh mức đỉnh cao 1.200 của Hàn Quốc. Sự chậm trễ này một phần bắt nguồn từ sức ỳ trong khâu lập quy; mặc dù Dự thảo Chiến lược Robot Quốc gia đã được đệ trình từ năm 2023 nhằm hướng tới một Phái đoàn Robotics chính thức, nhưng tiến độ triển khai trên thực tế vẫn mang nặng tính hành chính và có độ trễ lớn. Trong khi các đối thủ liên tục tung ra các cơ chế trợ cấp và thí điểm thực địa quy mô lớn, chính sách của Ấn Độ vẫn đang loay hoay ở giai đoạn định hướng tầm vĩ mô.

Để phá vỡ thế bế tắc này, giới hoạch định chính sách và các nhà công nghiệp Ấn Độ cần nhìn nhận thẳng thắn rằng các khẩu hiệu chính trị Ấn Độ tự cường (Atmanirbhar Bharat) không thể thay thế cho một chiến lược công nghệ rõ ràng và thực chất. Khác với Trung Quốc vốn đã xây dựng thành công một hệ sinh thái nội sinh khép kín có quy mô khổng lồ, Ấn Độ không thể đơn độc phát triển công nghệ robot trong sự cô lập. Lộ trình tối ưu cho New Delhi trong ngắn và trung hạn phải là một chiến lược hỗn hợp: kết hợp chặt chẽ hợp tác quốc tế đi đôi với việc kiên trì xây dựng năng lực nghiên cứu, thiết kế và chế tạo nội địa. Thay vì dàn trải tài nguyên để cạnh tranh sản xuất phần cứng thô, Ấn Độ cần tận dụng các liên minh công nghệ đa phương với phương Tây để tiếp cận kiến trúc phần mềm và công nghệ bán dẫn đầu nguồn, đồng thời dồn lực vào thế mạnh cốt lõi là kỹ nghệ phần mềm, tích hợp hệ thống và tối ưu hóa thuật toán.

Tiềm năng nội tại của Ấn Độ đã được chứng minh qua những điểm sáng cận biên như hệ thống robot phẫu thuật nội địa SSI Mantra thực hiện thành công các ca phẫu thuật từ xa cách biệt hàng ngàn km, hay các giải pháp kho vận thông minh của GreyOrange. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất lúc này là làm sao chuyển hóa các mô hình thành công đơn lẻ này thành một nền sản xuất quy mô công nghiệp. Dù Chính phủ Ấn Độ có thể định hình luật chơi bằng các công cụ thuế hay ưu đãi liên kết sản xuất (PLI), nhưng chính sách không thể làm thay việc của thị trường. Bước nhảy vọt của chiến lược robotics Ấn Độ phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ chấp nhận rủi ro và quy mô giải ngân của các tập đoàn tư bản nội địa. Nếu dòng vốn tư nhân Ấn Độ tiếp tục giữ tâm lý an toàn, thụ động chờ đợi các dự án mồi từ nhà nước, cuộc cách mạng "trí tuệ hữu hình" sẽ hoàn thành việc phân chia lại thế giới trước khi New Delhi kịp gia nhập đường đua.