Thách thức và triển vọng chính sách đối ngoại của Ấn Độ năm 2026
Năm 2025 đánh dấu giai đoạn thử thách lớn nhất trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ với xung đột Pakistan, suy giảm quan hệ Mỹ - Ấn và bất ổn láng giềng. Sang 2026, ranh giới giữa đối ngoại, chính trị nội địa và kinh tế mờ nhạt hơn, đòi hỏi New Delhi duy trì tự chủ chiến lược giữa các hội nghị quốc tế, áp lực kinh tế từ Mỹ và nỗ lực tái khẳng định vị thế ở Nam Bán cầu.
Năm 2025 được coi là năm khó khăn nhất trong lịch sử chính sách đối ngoại gần đây của Ấn Độ, với hàng loạt sự kiện làm lung lay vị thế quốc tế của quốc gia này. Cuộc xung đột kéo dài bốn ngày với Pakistan vào tháng 5 đã làm căng thẳng leo thang ở khu vực Nam Á, theo sau là sự suy giảm quan hệ Ấn-Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump. Washington áp đặt mức thuế quan 50% đối với Ấn Độ do việc mua dầu thô Nga và thất bại trong việc đạt thỏa thuận thương mại theo hạn định. Không dừng lại ở đó, Mỹ còn tăng cường tiếp cận với Islamabad, làm phức tạp thêm cục diện địa chính trị. Bên cạnh đó, bất ổn trong khu vực láng giềng như các cuộc biểu tình "Gen Z" ở Nepal và suy giảm quan hệ với Bangladesh sau khi Thủ tướng Sheikh Hasina bị lật đổ và tị nạn tại Ấn Độ năm 2024 đã đặt ra thách thức cho an ninh biên giới và ảnh hưởng khu vực của New Delhi.
Chính phủ Modi đã cố gắng giảm nhẹ các thất bại này bằng cách nhấn mạnh thành tựu nội địa. Đảng Bharatiya Janata Party (BJP) của Thủ tướng Narendra Modi giành thắng lợi trong các cuộc bầu cử bang, đồng thời thúc đẩy cải cách kinh tế như sửa đổi thuế hàng hóa và dịch vụ (GST), luật lao động mới, và ký kết các thỏa thuận thương mại tự do với Vương quốc Anh, Oman và New Zealand. Dù chịu tác động từ thuế quan Mỹ, Ấn Độ vẫn duy trì vị thế nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới, với mức tăng GDP 8,2% từ tháng 7 đến tháng 9 năm 2025, nhờ thị trường nội địa rộng lớn, tổng quy mô kinh tế chính thức vươn lên vị trí thứ 4 thế giới. Những yếu tố này không chỉ củng cố uy tín nội bộ của chính quyền Modi mà còn cung cấp nền tảng để đối phó với áp lực bên ngoài.
Tuy nhiên, bước sang năm 2026, ranh giới giữa chính sách đối ngoại, chính trị nội địa và kinh tế dự kiến sẽ ngày càng mờ nhạt. Dữ liệu tăng trưởng GDP mới nhất chưa phản ánh đầy đủ tác động của thuế quan Trump, vốn sẽ gây ảnh hưởng bền vững hơn nếu kéo dài. Washington còn đang xem xét các biện pháp trừng phạt bổ sung đối với các quốc gia giao dịch với Nga, điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến Ấn Độ - một đối tác lớn của Moscow trong lĩnh vực năng lượng. Tác động kinh tế này có thể lan sang chính trị, đặc biệt khi Ấn Độ tổ chức bầu cử tại bốn bang và một lãnh thổ liên bang trong năm nay. Chính phủ Modi hy vọng các nỗ lực chuyển hướng thương mại sẽ giảm bớt áp lực, với điểm quan sát chính là việc kết thúc thỏa thuận thương mại với Liên minh Châu Âu (EU) – đối tác thương mại hàng đầu của Ấn Độ. Đàm phán đã kéo dài từ năm 2007, và hạn chót kết thúc vào cuối năm ngoái đã bị bỏ lỡ. Cả hai bên đang nỗ lực hoàn tất trước chuyến thăm Ấn Độ của Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen trong đầu năm nay.
Năm 2026 được dự báo là "năm hội nghị" đối với Ấn Độ, với hàng loạt sự kiện quốc tế quan trọng. New Delhi sẽ chủ trì Hội nghị Tác động AI (AI Impact Summit) vào tháng 2, Hội nghị Thượng đỉnh BRICS, và có thể là Hội nghị Thượng đỉnh Quad – vốn bị hoãn từ năm ngoái do suy giảm quan hệ Ấn-Mỹ. Ấn Độ cũng đón tiếp nhiều lãnh đạo thế giới: sau chuyến thăm của Tổng thống Nga Vladimir Putin vào tháng 12/2025, Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa là khách mời chính tại Lễ diễu hành Ngày Cộng hòa cuối tháng 1, đến tháng 2 là Thủ tướng Đức Friedrich Merz. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có thể đến dự BRICS, trong khi Tổng thống Trump có thể thăm nếu Hội nghị Quad diễn ra và hai bên giải quyết bất đồng, đạt thỏa thuận thương mại.
Những diễn biến này được New Delhi viện dẫn để khẳng định tính đúng đắn của chính sách đối ngoại đa liên kết. Tuy nhiên, các vết nứt trong cam kết lâu dài về tự chủ chiến lược của Ấn Độ ngày càng khó che giấu. Việc Ấn Độ bị loại khỏi Hội nghị Thượng đỉnh đầu tiên của sáng kiến Pax Silica do chính quyền Trump khởi xướng vào tháng 12/2025 là một dấu hiệu rõ nét. Ấn Độ từ lâu được coi là người hưởng lợi trong nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc, nhưng việc bị loại khỏi sáng kiến về công nghệ quan trọng và mới nổi cho thấy câu chuyện này đang suy yếu. Sự vắng mặt này phần nào phản ánh mâu thuẫn trong quan hệ Ấn-Mỹ, với Washington không ưa thích sự biến đổi của tự chủ chiến lược Ấn Độ, ưu tiên đối tác đáng tin cậy hơn. Đồng thời, nó cho thấy Ấn Độ đang bị xem là người chơi thứ cấp trong phát triển công nghệ then chốt. Dù các công ty công nghệ Mỹ như Google, Amazon và Microsoft cam kết đầu tư vào Ấn Độ, phần lớn tập trung vào trung tâm dữ liệu, không phải sản xuất cao cấp.
Điều này chỉ ra các thách thức cấu trúc trong tham vọng trở thành trung tâm sản xuất toàn cầu của Ấn Độ. Ví dụ trong lĩnh vực bán dẫn: Ấn Độ là bên quan trọng về thiết kế chip, và năm ngoái Modi công bố sẽ sản xuất chip nội địa đầu tiên. Tuy nhiên, trọng tâm chủ yếu là chip lạc hậu, trong khi sản xuất đòi hỏi nước và điện – hai lĩnh vực Ấn Độ đang thiếu hụt nghiêm trọng. Những hạn chế này làm suy yếu vị thế cạnh tranh của New Delhi trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Tự chủ chiến lược của Ấn Độ đang chịu sự giám sát ngày càng chặt chẽ, thể hiện qua phản ứng thận trọng trong các sự kiện quốc tế. Trong vụ Mỹ bất ngờ tấn công Venezuela và bắt Tổng thống Nicolás Maduro, Ấn Độ là thành viên BRICS ít lên tiếng nhất, chỉ phát hành tuyên bố ngắn gọn bày tỏ "lo ngại sâu sắc" và tập trung bảo vệ công dân Ấn Độ. Phản ứng này phản ánh lợi ích hạn chế ở Venezuela - Ấn Độ đã giảm nhập khẩu dầu thô do trừng phạt phương Tây, và mong muốn duy trì quan hệ tốt với Washington để đạt thỏa thuận thương mại. Điều này tương tự phản ứng im lặng trước các điểm nóng khác như Gaza (để giữ quan hệ với Israel) và Ukraine (để giữ quan hệ với Nga).
Kết quả là, chính sách đối ngoại Ấn Độ thường bị coi là xa cách. New Delhi tuyên bố cam kết trật tự quốc tế dựa trên quy tắc, bao gồm chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và bình đẳng quốc gia, nhưng thường im lặng khi cần bảo vệ các nguyên tắc này. Ấn Độ tự nhận là "tiếng nói" của Nam Bán cầu, nhưng phản ứng chậm chạp và im lặng trước vụ Venezuela làm suy yếu tuyên bố này.
Năm 2026, Ấn Độ sẽ tìm cách tái khẳng định uy tín Nam Bán cầu qua vai trò chủ tịch BRICS, trình bày quan điểm phi phương Tây nhưng không chống phương Tây rõ rệt. Điều này có thể bao gồm giảm nhẹ các vấn đề tranh cãi như phi đô la hóa vốn gây phẫn nộ từ chính quyền Trump, bằng cách tái định khung là thúc đẩy thanh toán bằng tiền tệ quốc gia. Ấn Độ cũng tìm kiếm sự liên kết với vai trò chủ tịch G20 của Mỹ. Tuy nhiên, liệu New Delhi có duy trì được sự cân bằng này khi các thành viên BRICS khác (Trung Quốc, Nga, Iran) sẵn sàng đối đầu Mỹ hơn vẫn là câu hỏi mở.
Ở khu vực Nam Á, New Delhi sẽ nỗ lực tái thiết quan hệ với Nepal và Bangladesh sau bầu cử đầu năm 2026. Quan hệ với Pakistan vẫn bấp bênh, nhưng điểm sáng là cả hai bên duy trì kiềm chế chiến lược nhờ áp lực bên ngoài và đe dọa hạt nhân. Các vụ tấn công khủng bố tại New Delhi và Islamabad tháng 11/2025 không dẫn đến hành động quân sự. Dù ưu tiên tăng trưởng và phát triển, uy tín "cứng rắn về an ninh" của Modi sẽ buộc chính phủ phản ứng nếu xảy ra vụ tấn công lớn. Lời lẽ dân tộc chủ nghĩa cực đoan ở cả hai nước và tính bất định của các nhóm vũ trang phi nhà nước khiến rủi ro leo thang ngẫu nhiên vẫn cao trong năm 2026.
Tóm lại, năm 2026 đặt Ấn Độ trước ngã ba đường: duy trì tự chủ chiến lược giữa áp lực kinh tế toàn cầu, các hội nghị quốc tế quan trọng và bất ổn khu vực. Thành công phụ thuộc vào khả năng cân bằng đa phương, nhưng các vết nứt hiện tại cảnh báo rằng chính sách đối ngoại của New Delhi cần linh hoạt hơn để thích ứng với bối cảnh địa chính trị thay đổi nhanh chóng.
- Share
- Copy
- Comment( 0 )
Cùng chuyên mục
Ấn Độ trước ngưỡng cửa tăng trưởng cao
Tư liệu Nghiên cứu Ấn Độ 02:00 12-01-2026
Hệ thống gia sư trong giáo dục Ấn Độ
Tư liệu Nghiên cứu Ấn Độ 06:00 01-01-2026