Việc vận hành thương mại và sau đó là khánh thành cảng Vizhinjam phản ánh một chuyển dịch chiến lược nơi giao thoa giữa lợi ích kinh tế và yêu cầu an ninh hàng hải. Vị trí gần hành lang hàng hải đông-tây (khoảng 10 hải lý) cùng độ sâu tự nhiên khoảng 24 mét cho phép tiếp nhận các tàu container cực lớn và các phương tiện vận tải hiện đại khác; điều này khiến cảng đủ năng lực cạnh tranh với các trung tâm trung chuyển truyền thống. Khả năng tiếp nhận tàu có sức chở lớn là nhân tố then chốt để thu hút các dịch vụ tuyến biển trực tiếp và giảm dòng chảy trung chuyển ra ngoài biên giới.

Từ góc độ kinh tế - chuỗi cung ứng, hiệu quả của Vizhinjam được biểu hiện qua hai trục chính. Thứ nhất, cảng giúp khôi phục phần lớn dòng doanh thu trung chuyển mà Ấn Độ trước đây để mất cho cảng ngoại quốc, một tổn thất ước tính vào khoảng 200–220 triệu USD mỗi năm. Thứ hai, bằng cách rút ngắn hành trình và giảm thời gian quay vòng tàu, cảng góp phần hạ thấp chi phí logistics trên mỗi container, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu cho các ngành hàng chủ lực như dệt may, điện tử, ô tô và nông sản. Các số liệu vận hành ban đầu (khi cảng bắt đầu hoạt động thương mại vào cuối 2024), bao gồm khối lượng xử lý vượt mục tiêu, củng cố luận điểm rằng đầu tư vào hạ tầng nước sâu có thể nhanh chóng tạo ra hiệu quả kinh tế thực tế.

Ở bình diện chiến lược, ý nghĩa của việc sở hữu năng lực cảng sâu-nước là rõ ràng. Trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng ở Ấn Độ Dương, việc một số cảng khu vực do bên thứ ba kiểm soát đã tạo ra rủi ro bị phụ thuộc, không chỉ ở phương diện thương mại mà còn ở phương diện an ninh. Sự hiện diện của Vizhinjam làm giảm những điểm yếu đó bằng cách cung cấp năng lực trung chuyển nội sinh, từ đó tăng tính chủ quyền của Ấn Độ đối với các tuyến hàng hải quan trọng.

Khía cạnh công nghệ và quản trị vận hành cũng không thể xem nhẹ. Việc triển khai hệ thống quản lý giao thông tàu (VTMS) phát triển trong nước, tích hợp radar, phân tích dữ liệu thời gian thực và trí tuệ nhân tạo, nâng cao nhận thức về miền hàng hải (maritime domain awareness) và giảm sự phụ thuộc vào nhà cung cấp công nghệ nước ngoài. Năng lực quản trị dữ liệu và điều phối vận hành này vừa nâng cao hiệu suất thương mại, vừa tăng cường khả năng ứng phó trong các tình huống an ninh khẩn cấp.

Ngoài ra, vị trí địa-chiến lược của cảng tạo thuận lợi cho kết nối trực tiếp với ba không gian kinh tế chủ chốt: Trung Đông, châu Phi và châu Âu. Sự tham gia của các hãng vận tải lớn vào mạng tuyến có cả Vizhinjam cho thấy cảng có tiềm năng tích hợp nhanh vào cấu trúc vận tải biển toàn cầu, từ đó giảm thời gian hành trình và chi phí nhiên liệu cho các hãng tàu.

Tuy nhiên, giá trị chiến lược-khu vực của Vizhinjam còn phụ thuộc vào các điều kiện tiền đề: liên kết đa phương thức hiệu quả (đường bộ, đường sắt, sân bay), chính sách hải quan và logistics thuận lợi, cùng cam kết đầu tư duy trì nâng cấp hạ tầng. Kế hoạch mở rộng theo các pha nhằm tăng công suất lên tới bốn đến năm triệu TEU/năm sẽ chỉ thực hiện được khi các kết nối nội địa và vùng khung chính sách được đồng bộ hóa.

Quan hệ với các cảng khu vực không nên được hiểu đơn giản theo logic thay thế hay đối đầu. Chính sách đa cảng (multi-port) của Ấn Độ, trong đó có kế hoạch phát triển các cảng bổ sung như Galathea Bay trên đảo Great Nicobar, hướng tới tạo đối trọng mang tính phân phối: giảm tắc nghẽn, mở rộng lựa chọn tuyến đường cho hãng tàu và gia tăng tính chống chịu cho chuỗi cung ứng khu vực. Theo cách này, Vizhinjam vừa là công cụ thu hồi giá trị quốc gia vừa là cơ sở để Ấn Độ đóng vai trò nhà cung cấp an ninh - phát triển trong khu vực, phù hợp với các học thuyết chiến lược của New Delhi.

Vizhinjam minh họa một mẫu hình hạ tầng chiến lược hiện đại, nơi năng lực thương mại và năng lực an ninh tương hỗ lẫn nhau để phục vụ mục tiêu tự chủ quốc gia. Sự thành công lâu dài của cảng sẽ được quyết định bởi khả năng liên kết hạ tầng đa phương thức, chính sách vận hành-thuế-hải quan thông minh, và duy trì lợi thế chi phí so với các hub truyền thống; về bản chất, Vizhinjam là biểu hiện cụ thể của nỗ lực biến đầu tư cơ sở hạ tầng thành đòn bẩy quyền lực mềm-cứng trong quan hệ quốc tế.