Hiệp định Phòng thủ chung Makkah giữa Saudi Arabia, Türkiye và Pakistan cùng sự xuất hiện của nhóm phối hợp STEP (bao gồm cả Ai Cập) trong năm 2026 không chỉ định hình lại cấu trúc an ninh Trung Đông, mà còn đánh dấu sự hợp nhất mang tính bước ngoặt giữa hai không gian chiến lược Tây Á và Nam Á. Đối với New Delhi, diễn biến này đặt sườn phía Tây của Ấn Độ trước một thực tế địa chính trị mới: các biến động an ninh tại Vùng Vịnh và Biển Đỏ không còn là những xung đột ngoại vi, mà đã trực tiếp liên thông với bài toán an ninh quốc gia và ưu tiên chiến lược của Ấn Độ tại Ấn Độ Dương.

Cuộc khủng hoảng quân sự leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đã thúc đẩy các cường quốc tầm trung tại khu vực tìm kiếm các cơ chế tự bảo đảm an ninh linh hoạt hơn. Sáng kiến an ninh hàng hải do Saudi Arabia dẫn dắt nhằm kiểm soát Biển Đỏ, eo biển Bab al-Mandab và Vịnh Aden, kết hợp với cam kết phòng thủ tập thể giữa Riyadh, Ankara và Islamabad, đang tạo nên một vòng cung an ninh trải dài từ Địa Trung Hải qua Tây Á tới tận bờ Biển Arab. Tuyến hàng hải huyết mạch này là không gian sống còn đối với an ninh năng lượng và thương mại quốc tế của Ấn Độ. Khi Pakistan được tích hợp sâu hơn vào mạng lưới an ninh của các đối tác vùng Vịnh, ranh giới truyền thống ngăn cách an ninh Nam Á với Trung Đông gần như bị xóa nhòa, buộc New Delhi phải tái định vị toàn bộ trục chiến lược biển và đất liền ở phía Tây.

Dưới lăng kính chiến lược của Ấn Độ, sự tham gia của Pakistan vào Hiệp định Makkah là bước đi nhằm gia tăng chiều sâu chiến lược và tìm kiếm đòn bẩy ngoại giao mới. Việc kết nối năng lực quân sự thông thường với nguồn lực tài chính của Saudi Arabia và công nghiệp quốc phòng của Türkiye giúp Islamabad giảm bớt áp lực cô lập và có thêm diễn đàn để đa phương hóa các vấn đề song phương, đặc biệt là tranh chấp Kashmir. Dẫu vậy, giới quan sát chiến lược tại New Delhi hiểu rằng không nên cường điệu hóa cơ chế này thành một "NATO Hồi giáo" hay một chiếc ô hạt nhân mở rộng của Pakistan sang Trung Đông. Sự gắn kết của STEP bắt nguồn từ nhu cầu tự chủ chiến lược và giảm phụ thuộc vào các siêu cường bên ngoài của từng nước, hơn là một liên minh giáo phái thống nhất nhắm vào các đối thủ cụ thể ngoài khu vực.

Do đó, thách thức then chốt của Ấn Độ không phải là đối đầu với STEP như một khối thù địch, mà là chủ động khai thác sự phân kỳ lợi ích bên trong cơ chế này thông qua chính sách đa phương hóa thực dụng. Saudi Arabia vẫn cần thị trường khổng lồ, nguồn nhân lực và quan hệ đối tác công nghệ và năng lượng với Ấn Độ để hiện thực hóa Tầm nhìn 2030 và duy trì sự cân bằng với các hành lang kinh tế kết nối Á - Âu. Ai Cập với chính sách đối ngoại thận trọng, chưa tham gia hiệp định phòng thủ, tiếp tục là đối tác chiến lược trọng yếu của New Delhi ở cửa ngõ Biển Đỏ và thế giới Arab. Ngay cả với Türkiye, quan hệ song phương cần được quản trị dựa trên các lợi ích thương mại và kinh tế thực chất nhằm ngăn chặn Ankara hoàn toàn ngả theo lập trường của Islamabad.

Sự hình thành của không gian chiến lược liên thông Tây Á - Nam Á mở ra cả thách thức lẫn cơ hội lớn để Ấn Độ khẳng định vị thế một cường quốc kết nối và là nhà cung cấp an ninh tin cậy ở khu vực Ấn Độ Dương. Phản ứng tối ưu của New Delhi là tăng cường hiện diện hàng hải độc lập, củng cố các mạng lưới song phương đan xen với từng trung tâm quyền lực tại Trung Đông, đồng thời thúc đẩy các sáng kiến kết nối kinh tế đa tầng. Trong một trật tự khu vực đa cực và biến động, năng lực duy trì tự chủ chiến lược và tầm ảnh hưởng của Ấn Độ sẽ được quyết định bởi khả năng giữ vững vị thế mắt xích không thể thay thế giữa các khối liên kết, bảo đảm lợi ích quốc gia mà không bị cuốn vào bất kỳ cấu trúc liên minh cục bộ nào.