Sự kiện không thể bỏ qua là giai đoạn leo thang quân sự bắt đầu bằng chiến dịch tấn công phối hợp của Mỹ và Israel nhằm vào cơ sở hạ tầng ở Iran đầu tháng 3/2026, một bước ngoặt làm thay đổi đáng kể hệ quy chiếu an ninh Tây Á và chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Hậu quả tức thời gồm rủi ro gián đoạn dầu khí, gia tăng bất ổn hàng hải ở eo biển Hormuz và áp lực chính trị đối với các nước có lợi ích kinh tế - dân cư lớn tại khu vực.

Trước bối cảnh ấy, thông điệp ban đầu của New Delhi phản ánh “lo ngại sâu sắc” về diễn biến ở vùng Vịnh, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu bảo vệ công dân và quyền chủ quyền của các quốc gia. Những phát tín này cho thấy sự ưu tiên của Ấn Độ là ổn định lương thực - năng lượng và an toàn cộng đồng người Ấn Độ tại Trung Đông, chứ không phải là chọn phe công khai trong xung đột.

Từ góc độ quan hệ quốc tế, hành xử của Ấn Độ có thể hiểu qua ba nguyên tắc: (1) duy trì tự chủ chiến lược; (2) bảo đảm an ninh vật chất cho công dân và chuỗi cung ứng năng lượng; (3) tận dụng hợp tác song phương có chọn lọc mà không đánh mất đa phương hóa quan hệ. Thực tiễn cho thấy chính quyền Narendra Modi đã nỗ lực vận dụng cả ngoại giao công và kín - duy trì liên lạc với đồng minh phương Tây, đồng thời liên hệ chặt chẽ với các bên Trung Đông - nhằm tạo khoảng đệm ngoại giao và giảm thiểu nguy cơ bị kéo vào xung đột.

Hợp tác quốc phòng và chia sẻ tình báo với Israel, được thắt chặt trong chuyến thăm gần đây, mang lại lợi ích rõ ràng về công nghệ, sản xuất quốc phòng nội địa và năng lực chống khủng bố. Tuy nhiên, trong trạng thái xung đột trực tiếp với Iran, mọi gia tăng minh bạch trong hợp tác an ninh có thể bị hiểu là thiên vị chiến lược, làm phức tạp mối quan hệ lâu năm của Delhi với Tehran cũng như ảnh hưởng tới các dự án then chốt (ví dụ cảng Chabahar). Do đó, New Delhi buộc phải cân nhắc lợi ích an ninh ngắn hạn với chi phí chính sách ngoại giao dài hạn.

Việc Ấn Độ vừa công bố Chiến lược Quốc gia Phòng chống Khủng bố (PRAHAAR) trước đó cung cấp khuôn khổ hành động nội địa và hợp tác quốc tế để đối phó mối đe dọa xuyên biên giới. Trong trạng thái chiến tranh siêu khu vực, PRAHAAR cho phép New Delhi hợp tác tình báo và hài hòa biện pháp phòng thủ kỹ thuật mà vẫn giữ nguyên tắc pháp quyền và kiểm soát dân chủ, điều đặc biệt quan trọng khi phải tiếp nhận nguồn hỗ trợ ngoại quốc hoặc tăng cường phối hợp khu vực.

Một chiều cạnh thiết yếu là năng lượng: gián đoạn ở vùng Vịnh làm tăng rủi ro tín dụng nhiên liệu, đe doạ an ninh năng lượng và gây áp lực lên giá cả, qua đó ảnh hưởng đến an ninh kinh tế trong nước. Ngoài ra, cộng đồng người Ấn Độ tại vùng Vịnh với hàng triệu lao động và cả gia đình trở thành biến số nhân đạo và ngoại giao quan trọng, buộc New Delhi phải triển khai cứu trợ, sơ tán và đàm phán bảo hộ công dân.

Với phân tích nói trên, về lợi ích công nghệ từ quan hệ với Israel, khung pháp lý PRAHAAR cho hợp tác chống khủng bố, và những hệ lụy tức thì về năng lượng lẫn cộng đồng lao động Ấn Độ tại vùng Vịnh, chiến lược chính sách của New Delhi cần được định hình như một chuỗi biện pháp liên thông, vừa mang tính phòng ngừa vừa mang tính điều chỉnh, nhằm duy trì độc lập chiến lược đồng thời bảo đảm an ninh quốc gia. Cụ thể, trước hết là sự tiếp tục và làm sâu sắc hóa nguyên tắc đa phương hóa quan hệ: không chỉ giữ quan hệ công nghệ-quân sự có chọn lọc với Israel mà còn duy trì kênh đối thoại và các dự án hợp tác với Iran và các quốc gia Ả Rập, nhằm giảm nguy cơ bị ràng buộc vào bất kỳ khối quyền lực khu vực nào; thứ hai, tăng cường quản trị rủi ro năng lượng thông qua việc mở rộng dự trữ chiến lược, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu (hướng tới các tuyến không qua Hormuz và các nguồn thay thế), đồng thời thiết lập các cơ chế bảo hiểm vận tải và phối hợp ngoại giao để duy trì dòng chảy năng lượng trong mọi kịch bản; thứ ba, đặt hợp tác an ninh trong khung pháp lý minh bạch, mọi thỏa thuận chia sẻ tình báo, chuyển giao công nghệ hay hỗ trợ huấn luyện cần có cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình theo tiêu chuẩn dân chủ, nhằm tránh làm xói mòn quan hệ với các đối tác khác và bảo đảm tính hợp hiến; và cuối cùng, kết nối các biện pháp đối ngoại với chính sách đối nội bằng cách thiết lập cơ chế bảo hộ công dân nhanh, kế hoạch sơ tán và hỗ trợ cho cộng đồng lao động ở nước ngoài, đồng thời tận dụng PRAHAAR như nền tảng kết nối hợp tác quốc tế về phòng chống khủng bố. Những hướng đi này, nếu được triển khai đồng bộ, sẽ cho phép New Delhi vừa tận dụng lợi ích công nghệ và tình báo để tăng cường an ninh, vừa giữ được không gian chính sách độc lập, một điều kiện cần thiết để chuyển sang phần kết luận về khả năng Ấn Độ ứng xử chín chắn trước một Tây Á đang biến động.

Trong một môi trường chiến tranh lan rộng, hành vi ngoại giao của India phản ánh sự chín chắn chiến lược: vừa tận dụng quan hệ an ninh - công nghệ để bảo vệ lợi ích quốc gia, vừa thận trọng tránh sa vào phe phái khu vực. Bài toán của New Delhi là làm sao chuyển hóa năng lực công nghệ - quân sự và chính sách chống khủng bố thành công cụ bảo đảm an ninh cho công dân, năng lượng và thương mại, đồng thời gìn giữ không gian chiến lược độc lập trong một Tây Á đang thay đổi nhanh chóng.