Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Nepal-Ấn Độ-Bangladesh – hình mẫu mới cho hành lang kinh tế khu vực

Nepal-Ấn Độ-Bangladesh – hình mẫu mới cho hành lang kinh tế khu vực

Thương mại năng lượng Nepal-Ấn Độ-Bangladesh (NIB) chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Tiềm năng thực sự của khu vực NIB có thể được hiện thực hóa thông qua việc tạo ra hành lang kinh tế NIB.

11:45 04-01-2024 Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ

Năm 2024 bắt đầu bằng chuyến thăm kéo dài hai ngày của Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ, S. Jaishankar, tới Nepal để tham dự cuộc họp ủy ban chung cấp cao của các bộ trưởng ngoại giao. Một trong những điểm nổi bật của chuyến thăm sẽ là các cuộc thảo luận về việc Nepal bán 10.000 MW điện cho Ấn Độ và sau đó thúc đẩy việc bán thủy điện của Nepal cho Bangladesh thông qua Ấn Độ. Điều này sẽ mang lại cho hoạt động thương mại năng lượng Nepal-Ấn Độ-Bangladesh (NIB) một khởi đầu thuận lợi rõ ràng.

Tuy nhiên, thương mại năng lượng chỉ là phần nổi của tảng băng chìm nếu xét về tiềm năng to lớn tiềm ẩn trong khu vực NIB - một tiềm năng chỉ có thể được hiện thực hóa thông qua hợp tác kinh tế và quan trọng hơn là thông qua việc tạo ra hành lang kinh tế NIB. Trong khi Nam Á có dân số gần 1,8 tỷ người thì thương mại và đầu tư chính thức trong khu vực lại ở mức thấp một cách ảm đạm. Hiệp hội Hợp tác Khu vực Nam Á (SAARC) vẫn đang trong tình trạng ngủ đông và không tổ chức cuộc họp nào kể từ năm 2014. Hiệp định Thương mại Tự do Nam Á (SAFTA) được ký kết rầm rộ vào năm 2004 cũng vẫn là một thỏa thuận trên giấy tờ. Mặc dù các vấn đề trong SAARC khiến nhiều người nghĩ rằng khuôn khổ BIMSTEC thay thế có thể là một giải pháp khả thi nhưng nó không mang lại nhiều hứa hẹn trên lĩnh vực thương mại.

Thương mại nội vùng BIMSTEC chỉ bằng 10% so với khuôn khổ khu vực tương đương như ASEAN vào năm 2021. Mặt khác, sáng kiến khu vực Bangladesh, Bhutan, Ấn Độ và Nepal (BBIN) bắt đầu bằng việc ký kết Hiệp định Thỏa thuận phương tiện cơ giới (MVA) vào tháng 6 năm 2015. Tuy nhiên, theo BBIN MVA, Bhutan đã bày tỏ sự dè dặt về việc cấp quyền đi lại không giới hạn cho các phương tiện do các tác động môi trường tiềm ẩn. Không có nhiều thay đổi kể từ cuộc họp cuối cùng về các nghị định thư vào tháng 3 năm 2022. Trong khi nhiều người nghĩ rằng BBIN MVA có thể mở đường cho sự hợp tác kinh tế khu vực rộng lớn hơn với việc tạo ra hành lang kinh tế BBIN, thì tình trạng lấp lửng của MVA đã đặt ra một số câu hỏi chống lại suy nghĩ như vậy. Trong trường hợp đó, tại sao không đề xuất hành lang kinh tế thay thế NIB (Nepal, Ấn Độ và Bangladesh)?

Trong khi hoạt động buôn bán nông sản và sản xuất dựa vào tài nguyên địa phương đang diễn ra một cách không chính thức và đảm bảo có động thái khuyến khích chuyển sang thương mại chính thức thì tiềm năng kinh tế chính nằm ở du lịch. Hành lang NIB bao gồm Nepal, Đông và Đông Bắc Ấn Độ và Bangladesh cung cấp thị trường cho hơn 400 triệu người. Về phân loại bốn vốn, bao gồm vốn vật chất, con người, tự nhiên và xã hội, khu vực NIB, ngoại trừ vốn vật chất, có rất nhiều ba loại còn lại. Nguồn tài nguyên khoáng sản, rừng và lưu vực sông rộng lớn của khu vực tạo thành nền tảng vốn tự nhiên quan trọng. Ví dụ, những ngọn núi bao phủ một diện tích đáng kể của khu vực NIB là nguồn cung cấp dịch vụ hệ sinh thái quan trọng. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết phải hợp tác thể chế để tận dụng các nguồn tài nguyên này một cách bền vững.

Ngoài ra, vốn tự nhiên dồi dào của các lưu vực sông, trữ lượng kim loại và khoáng sản đáng kể cũng như rừng tạo cơ hội cho lợi thế so sánh tự nhiên trên thị trường toàn cầu đối với các mặt hàng có nguồn gốc từ thiên nhiên, mặc dù những lợi thế này phần lớn vẫn chưa được khai thác. Một số ước tính thận trọng nhất định về giá trị của các dịch vụ hệ sinh thái cho thấy rằng ở Nam Á, cộng đồng con người thu được nhiều giá trị hơn (đến mức 25%) từ hệ sinh thái hơn là từ thu nhập thông qua các cam kết kinh tế chính thức và phi chính thức.

Về nguồn nhân lực, Nepal, Đông và Đông Bắc Ấn Độ và Bangladesh cung cấp lực lượng lao động dồi dào và hiệu quả về mặt chi phí. Trong khi đó, Tây Ấn Độ và các nền kinh tế lân cận được thúc đẩy bởi chi phí lao động thấp, tỷ lệ tiêu dùng tăng, đô thị hóa và tập trung vào sản xuất và nông nghiệp. Ngay trước khi xảy ra COVID, Bangladesh đã nổi lên như một trung tâm làm việc tự do về CNTT, tự hào với cộng đồng 600.000 người làm việc tự do. Khu vực NIB có đặc điểm là dân số chủ yếu là trẻ, đầy tham vọng và hướng tới tương lai, ít có mối liên hệ với quá khứ thuộc địa. Nhân khẩu học này được thiết lập để ảnh hưởng đến bối cảnh chính trị trong tương lai. Ví dụ, kể từ năm 2018, dân số trong độ tuổi lao động của Ấn Độ đã đông hơn dân số phụ thuộc. Lợi tức nhân khẩu học này dự kiến sẽ kéo dài đến năm 2055—khoảng thời gian 37 năm. Tương tự, 65% dân số Nepal thuộc nhóm tuổi lao động từ 15-64, với khoảng 59% dân số dưới 30 tuổi và 29% dân số đang giảm dần nhưng vẫn ở độ tuổi dưới 15. Sự thay đổi cấu trúc dân số có thể dẫn đến tăng trưởng nhanh chóng, miễn là có các chỉ số xã hội mạnh như chất lượng giáo dục, chăm sóc sức khỏe và cơ hội việc làm bền vững.

Cuối cùng, số hóa và toàn cầu hóa đang khiến thế giới bị thu hẹp. Trong khi mọi thứ từ một quốc gia đều có sẵn ở một quốc gia khác một cách không chính thức, thách thức nằm ở việc chính thức hóa hoạt động thương mại. Các cổng thương mại điện tử mở ra con đường cho hải sản từ Bangladesh tìm đường đến miền đông Ấn Độ và Nepal, giống như pho mát chất lượng cao có giá trị cao được sản xuất ở Kathmandu có thể tìm đường đến các nhóm thu nhập cao ở Dhaka. Các nền tảng kỹ thuật số đang tạo điều kiện thuận lợi cho việc thanh toán và thu thuế, từ đó cải thiện khả năng tiếp cận và tính minh bạch. Các công ty vận chuyển hậu cần (logistic) đã phát triển sang kinh doanh cung cấp dịch vụ thay vì trở thành đại lý để thu và trả tiền phi chính thức ở biên giới.

Đồng thời, ý tưởng sẽ là tận dụng các mối quan hệ kinh tế đang phát triển của Ấn Độ với Trung Đông, Liên minh Châu Âu, Mỹ và Úc để cung cấp thị trường sản phẩm tiềm năng cho thị trường sôi động của NIB thông qua khả năng cạnh tranh về con người và vốn tự nhiên. Tất cả những gì NIB cần làm là phát triển nguồn vốn vật chất –  đây là lĩnh vực mà nền kinh tế lớn như Ấn Độ cần giữ vai trò lãnh đạo.

Học từ mô hình EAC

Một trong những mô hình hợp tác kinh tế thành công giữa các nước đang phát triển là Cộng đồng Đông Phi (EAC). Thị thực EAC cho phép nhập cảnh vào Kenya, Rwanda và Uganda bằng một thị thực duy nhất, điều này được phản ánh qua sự gia tăng thương mại và di chuyển của người dân trong khu vực. Thương mại biên giới và quá cảnh đã trở nên dễ dàng hơn vì hàng hóa từ một quốc gia có thể tìm được thị trường ở một quốc gia khác trong khi được vận chuyển qua một quốc gia khác. Nhìn vào những cơ hội xuyên biên giới này, các công ty như DP World có trụ sở tại Dubai đang thành lập các trung tâm hậu cần. Dự án thủy điện Rusumo do Rwanda, Burundi và Tanzania cùng phát triển để tiêu thụ ở cả ba nước. EAC cung cấp một mô hình có thể nhân rộng cho Nam Á và đặc biệt là để NIB học hỏi. Mục tiêu của hành lang kinh tế NIB sẽ là xóa bỏ các rào cản thương mại, tạo điều kiện kinh doanh thuận lợi, giảm chi phí giao dịch khi kinh doanh nội bộ và quan trọng nhất là tạo ra thị trường yếu tố sôi động để phục vụ nhu cầu của thị trường sản phẩm đang phát triển của các nền kinh tế mới nổi và thế giới phát triển như đã thảo luận trước đó.

Báo cáo Thương mại Thế giới năm 2023 của WTO dự tính một kỷ nguyên tái toàn cầu hóa, nơi toàn cầu hóa sẽ xuất hiện dưới một diện mạo mới thông qua hợp tác khu vực. Hành lang kinh tế NIB có tiềm năng trở thành hình ảnh thu nhỏ của mô hình được đề xuất đó.

Nguồn: https://www.orfonline.org/expert-speak/can-the-nepal-india-bangladesh-nib-provide-a-new-template-for-a-regional-economic-corridor

Nguồn:

Cùng chuyên mục